Кіріспе

Итальяндық мүсінші

Винченцо Джемито (16 шілде 1852 – 1 наурыз 1929) – итальяндық мүсінші және суретші. Ол туған Неаполь, Рим және Париж қалаларындағы танымал суретшілердің студияларында жұмыс істегенімен, көбінесе өзіндік білім алған деп есептеледі, осының арқасында сол кездегі ерекше туындыларды жасады, сезімталдықты керемет реализммен ауыстырды. Оның туындылары 1924 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының өнер сайысындағы мүсікшілік іс-шараның бір бөлігі болды.

Өмірбаян

Гемито Неаполь қаласында кедей ағаш кесуші отбасында дүниеге келді. Туғаннан кейін бір күні анасы оны Делл’Аннунциата балалар үйінің сатыларына тастап кетті, оны жетім балалармен бірге тәрбиеледі. Оған, итальян тілінде "туылған" деген мағына беретін "generato" сөзіне байланысты Геннито деген тегі берілді, мұндай атау жетім балаларға жиі қойылды, бірақ балалар үйінің жазбаларында бұл аты Джемито деп өзгерді. 1852 жылдың 30 шілдесінде оны жас отбасы асырап алды. Әкесі қолөнерші болғандықтан, Джемитоның кішкентай кезінен өнерге бейімділігі байқалды. Ол 10 жасқа дейін суретші және мүсінші Эммануэле Кагьяноның шеберханасында шәкірт болып жұмыс істеді, бұл оның шеберлігі мен тапқырлығын көрсетті, содан кейін ол осы қасиеттерімен танымал болды. Ол сонымен қатар Станислао Листаның шеберханасында да жұмыс істеді. 12 жасында Неаполь көркемсурет академиясына оқуға түсті (онда ол суретші Антонио Манчинимен өмір бойы дос болды), сондай-ақ Доменико Маджоре академиясында кешкі сабақтарға қатысты. Ол 16 жасында өзінің ең танымал туындыларының бірі – "Ойыншы" ("Иль Джокаторе") атты терракотадан жасалған мүсінін жасады. Бұл мүсін Неапольдегі Promotrice көрмесінде үлкен қызығушылық тудырды, сондықтан король Виктор Эммануэль II оны сатып алып, Museo di Capodimonte мұражайына тұрақты көрмеге қойды. 1877 жылы Джемито Парижге көшіп, онда танымал француз суретшісі Жан Луи Эрнест Мейсоньенің жақын досы болды. Парижде түрлі материалдардан жаңа туындылар жасағанда, ол өз шығармаларын танымал салон мен галереяларда, сондай-ақ 1878 жылғы Дүниежүзілік көрмеде көрсетті. Ал өткен жылы Париж салонында ол бірнеше жыл бойы жетілдіруге тырысқан "Неаполитандық балықшы жігіті" мүсінін көрсетіп, үлкен жетістікке жетті. Бұл туындыға деген құрмет оған кең танылу мен портреттерге көп тапсырыс алуға мүмкіндік берді. Ол Парижде үш жыл тұрғаннан кейін серігі қайтыс болғаннан кейін Неапольге оралды (1880). Ол қысқа уақытқа Капри аралына барып, Анна Кутолоға үйленді. 1883 жылы ол Неапольдегі Мергелина көшесінде өз құю шеберханасын салғанымен, әдеттен тыс жұмыс істеуге деген құштарлығын тағы да көрсетті. Ол бұл шеберхананы Ренессанс дәуірінде қолданылған қола құюдың жоғалған балауыз әдісін қайта жаңғырту үшін салған. 1887 жылы Джемитоға Неапольдің Корольдік сарайының сыртында орнатылатын Киелі Рим императоры Карл V-нің мәрмәр мүсінін жасау тапсырылды. Мәрмәр Гемито үшін ең қолайлы материал болмады, сондықтан ол бұл жұмыстың өзінің қабілетіне сай емес деп алаңдады. Ол психикалық күйзеліске ұшырап, бір бөлмелі пәтерге көшіп, психикалық ауруханада емделді. Келесі 21 жыл бойы ол сурет салумен айналысты, бірақ жалғыз өмір сүрді. Тек 1909 жылы ол қайтадан мүсін жасауға кірісіп, тағы да шедевр туындыларын жасады. Өмірінің соңғы жылдары Гемито алтын мен күміс өңдеумен айналысты, және оның күрделі әрі нәзік туындылары бүгінде көптеген адамдардың құрметіне ие. 1952 жылы Италияда Гемитоның туғанына 100 жыл толуына орай почта маркасы шығарылды.