Кіріспе

Англия монархтарының тауарларды міндетті түрде алуға болған ежелгі құқығы.

Пурвейанс – бұл ағылшын коронасының корольдік үйіне қажетті азық-түлік және басқа да керек-жарақтарды бағасымен сатып алуға, сондай-ақ корольдік қажеттер үшін аттар мен көлік құралдарын міндетті түрде алуға болған ежелгі артықшылық. 1660 жылы ол толығымен жойылды.

Эдвардс I-III тұсында

Оң жақ Англияда он бірінші ғасырдың соңынан он төртінші ғасырға дейін қалыптасты. Теория бойынша, патшаның құқығы оған тұрмыстық және әскери қажеттер үшін тауар жинауға мүмкіндік берді, бірақ әскери мақсаттағысы 1362 жылы тоқтатылды. Жүйенің басты мәселесі – оның сыбайлас жемқор шенеуніктердің теріс пайдалануына ашық болуы еді. Олар жиналған тауарларды өз пайдаларына сататын, немесе патшаға жеткізілмеген немесе жарияланбаған заттар мен ақшаны алу үшін қысым көрсетіп, басқа да түрлі амалдар қолданатын. Осы себепті, ағылшын патшалары сыбайлас жемқорлықты шектеу үшін көптеген, бірақ толыққанды тиімді болмаған заңдар қабылдады. Эдуард I және ағылшын армиясы Шотландияға шапқанда, ондағы ауыл шаруашылығы өнімділігі төмен болғандықтан, провианттарды пайдаланды. Англия сотының бұрыннан келе жатқан дәстүр бойынша кедейлерге азық-түлік сатып алу құқығы болған. Бұл құқық «приз» деп аталды. Эдуард осы құқықты алып, кеңейтіп, «провиант беру» деп аталатын институт құрды. Шерифтер аймақтарда белгіленген бағамен азық-түлік сатып алатын, ал сатушылар үкіметтік бағамен сатуға міндетті болды. Үкімет содан кейін азық-түлікті сақтау жүйесін құрды. Эдуард ағылшыздар бақылауындағы Англияның орталық аймақтарынан Шотландияның оңтүстігіне азық-түлік тасымалдау үшін конвой жүйесін ұйымдастырды. Әкімшілік тарихшылар бұл үкіметтің ұйымдастырушылық қабілетінің үлкен жетістігі екенін айтады, бірақ Эдуард кешігіп және аз төлегендіктен, ол да бір түрлі алаялық еді. Эдуард I көптеген Уэльс жорықтарында да провианттарды пайдаланды, Англси аралы мен Ирландияның өнімдерін қолданды. 1294-8 жылдардағы Гаскониядағы Эдуардтың жорығына наразылықтың басты себебі – провианттардың болуы болды, ал 1298 жылы корольдық әкімшілердің, оның ішінде провиант берушілердің теріс іс-әрекеттеріне қатысты бүкіл ел бойынша тергеу жүргізілді. Провиант беру – ағылшын патшаларының әскерлерін азықтандыру, қамалдары мен гарнизондарын жабдықтау және олардың жылдам жылжымалы сарайларын ұстау үшін тамақ және басқа да қажетті заттар алудың басты тәсілі болып келді. Эдуард II және Эдуард III бұл жүйені кеңінен пайдаланды: біріншісі Шотландияға қарсы сәтсіз жорығында, содан кейін Томас Ланкастерға қарсы азаматтық соғыста, екіншісі Шотландияға қарсы салыстырмалы түрде сәтті жорығында және содан кейін Жүз жылдық соғыс кезінде Францияда. Эдуард III тұсында әскери мақсаттар үшін тауар жинаумен байланысты жемқорлық және теріс пайдалану мәселесі ерекше күшейді. Жүз жылдық соғыстың алғашқы жылдарындағы шағымдар осыншалықты қатты болды, Эдуард III тағы бір бүкіл ел бойынша тергеу бастады және көптеген провиант берушілерді қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Алайда, провиант беру – патшалық құқық есебінен алынатын аса құнды артықшылық болғандықтан, одан бас тарту қиын болды. Тек 1362 жылы Парламент тарапынан қатты қысым көрсетілгеннен кейін Эдуард III әскери мақсаттар үшін провиант беруді тоқтатуға келісті.

Генрих V тұсында

Генрих V жүз жылдық соғыс кезінде Францияға қарсы соғысқа дайындалып жатқанда, ол әскери мақсаттар үшін тауар жеткізуді жалғастыруды бұйырды, бірақ барлық жеткізушілердің әділ және ақылға қонымды болуын, шіркеу мүлігінен ешқандай тауар алмауын және лайықты баға төлеуін талап етті. Дегенмен, көптеген жеткізушілер өте жаман мінез-құлық танытып, шаруалардан көптеген азық-түліктерді зорлықпен алып, немесе арзанға сатып алып, қымбатқа сату арқылы пайда табуға тырысты, тіпті мүлдем төлемеді. Қарулы адамдарымен келген жеткізушіге қарсы тұруға шаруалардың көбі батыл болмады. Генрих патша жеткізушілерінің сыбайласқанын мойындап, кез келген капитан немесе әскердің зорлық көрсеткен немесе қиянат жасаған жағдайында, әлгі адамдар патша қазынасының сенашалына жүгінуі керектігін жариялады. Патша Саутгемптонға келген соң толық әділет орнатылатынын мәлімдеді. Патша үйінің қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін тауар жеткізуді сақтап қалу, ақырында Стюарттардың қарсылығына ұшырады.

Жою

XVII ғасырда патшалыққа жыл сайын шамамен 40 000 фунт стерлинг табыс әкелді. Алайда, Парламент оны тоқтатуды қалады, бірақ Джеймс I қаржылық өтемақысыз осы бақылаудан бас тартпады. Парламент мұның одан әрі жемқорлыққа ұласатынынан қорқып, Джеймс I билігі тұсында жүйеде ешқандай өзгеріс жасалмады. 1656 жылдың 12 желтоқсанында "Пурвейенс" және "Пурвейенс" төлемдерін жою туралы акт қабылданды және 1657 жылдың 9 маусымында бекітілді. Аталған кезеңдегі барлық заңдар Реставрация кезінде күшін жойғандықтан, провайдерлік және басқа феодалдық салықтарды толығымен жойған 1660 жылғы "Жер иелігін жою туралы" акт болды.