Кіріспе
Неолиттік тұғыр Сомерсет, Англияда.
Стэнтон Дрю тас шеңберлері Англияның Сомерсет графтығындағы Стэнтон Дрю ауылының жанында орналасқан. Ең ірі тас шеңбері – Ұлы шеңбер, диаметрі бойынша Ұлыбританиядағы екінші ірі тас шеңбері (Авебериден кейін); ол ең ірі неолиттік ескерткіштердің бірі саналады. Құрылыс мерзімі белгісіз, бірақ шамамен б.з.д. 3000-2000 жылдар аралығында салынған деп есептеледі, бұл оны Кейінгі неолиттен ерте қола дәуіріне жатқызады. 1982 жылы ол қорғалатын ескерткіш ретінде тіркелді. Ұлы шеңбер, мүмкін, хендждің орға (шамамен сыртқы диаметрі – қазір толып қалған) айналдырылған. Хаутвиллдің тасы деп аталатын (қазір жатқан) тік тас өзеннен солтүстікке қарай, Ұлы шеңбер мен оңтүстік шеңбердің орталықтарымен бір қатарда жатыр. Бұл Хоутвилл Квойт шаруашылығына жақын орналасқан үлкен тас, кем дегенде 17 ғасырдың ортасынан бері жатыр, бірақ бастапқыда тік тұрған деп саналады. Стукли 1723 жылы оның ұзындығы 4 метрдей болғанын айтқан, қазір ол ұзындығының жартысына жуық, Лесли Гринселл жол жөндеу үшін кейде одан сынықтар сындырылғанын мәлімдеген. Стукли тағы бір тас болғанын да көрсеткен. Батысқа қарай екі тік тастан тұратын және олардың арасында жатқан тақтасы бар, оны Друидтің қару-жарағы тавернасының бағында табуға болады. Олардың барлығы әртүрлі биіктікте, солтүстік-шығыстағы тас оңтүстік-батыстан және солтүстік-шығыстан биік. Бұл жердегі тас-талқанның астында ұзын дөңгелек қабір табылған. Бұл тастар тұрғызылғанға дейін шамамен мың жыл бұрын салынған деп есептеледі.
to Early Bronze Age. It was made a scheduled monument in 1982. The Great Circle probably was surrounded by the ditch (approximately outer diameter — now filled in) of a henge. A (now recumbent) standing stone called Hautville's Quoit lies across the river to the north on an alignment with the centres of the Great Circle and the southern circle. It is a large stone close to Hautville Quoit Farm, recumbent since at least the mid 17th century but assumed to have originally been upright. Described by Stukeley in 1723 as being 13 feet (4 m) long, it is now about half that length, Leslie Grinsell suggesting that fragments have occasionally been broken off for mending the roads. Stukeley also referred to the presence of a second stone. Further to the west is a cove of two standing stones with a recumbent slab between them, which can be found in the garden of the Druid's Arms public house. All are of different heights, the stone to the north east being the south western , and the north eastern The stones of The Cove are mineralogically different from those in the nearby stone circles. A long barrow burial chamber has been found under the stones of The Cove. It is thought that this predates the erection of the stones by approximately a thousand years.
Қазба жұмыстары
1740 жылы бұл жерді сәулетші, франкмасон және антиквар Джон Вуд, Ескі, зерттеп, картаға түсірді, ол қолданылған әртүрлі тастарды атап өтті. Ол мұндағы жоспар Пифагор планеталық жүйесіне негізделгенін, ал бұл жердің друидтердің «Университеті» ретінде пайдаланылғанын болжады. Вудтың пікірінше, тастардың саны мен орналасуы Пифагор планеталық жүйесімен сәйкес келеді, ал үш шеңбер күн, ай және Жер айналымына сәйкес келеді. Бұл оның ұлы Джон Вуд Кіші аяқтайтын 30 үйден тұратын «Цирк» деп аталатын амбициялық архитектуралық жобасын жобалауға үлкен әсер етті. 17 ғасырдың ортасында бір тас құлағанда, адам сүйектері және «үлкен жылқы қоңырауындай дөңгелек қоңырау» деп сипатталған бір зат табылды. Көмілу күні мен осы қоңырау тәрізді заттың мақсаты белгісіз.
Геофизикалық зерттеу
1997 жылы «Англия мұрасы» жүргізген геофизикалық жұмыстар тас шеңберінің айналасында арық пен тоғыз концентрлі сақина тәрізді тіреу қазбаларын анықтады. Қазылымдардың арасында және аралықтарында төрт жүзден астам шұңқыр сақиналар түрінде орналасқан. Геофизикалық жұмыс Стентон Дрюдің жер бетіндегі ескерткіш деген дәстүрлі көзқарасын өзгертті, ал Ұлы шеңбер қазір салынған ең ірі және әсерлі неолиттік ескерткіштердің бірі деп есептеледі. Вудхендж, Дуррингтон қабырғалары және Қасиетті орын сияқты жерлердегі тіреу қазбаларының шеңберлеріне ұқсас, бұл шұңқырлар дербес тұрған немесе жоғарыдан тіреуіш тақтайшалармен бекітілген тіреулерді ұстаған болуы мүмкін, себебі олар сол көлемдегі шатырды ұстай алмаған. Тоғыз концентрлі сақинадағы тіреу қазбаларының диаметріне дейін болған, бұл дреудтарға қасиетті ежелгі ағаштардың пайдаланылғанын көрсетеді. Жақын жерде, солтүстік-шығысқа қарай, ортасында геофизикалық жұмыстар тағы төрт шұңқырды анықтаған сегіз тастан тұратын кішірек сақина орналасқан. Одан әрі оңтүстік-батысқа қарай ені өлшенген он екі тастан тұратын үшінші сақина орналасқан. 2010 жылы Бат және Камертон археологиялық қоғамы мен Бат және Солтүстік-Шығыс Сомерсет археологиялық қызметкері қосымша зерттеу жүргізді. Бұл жоғары дерек тығыздығы бар магнитометр, кедергі псевдосекция профильдері және фотосуреттерді қамтыды, олар жаңа кіреберіс пен тіреу қазбаларының толыққанды суреттемесін көрсетті.