Кіріспе
Нью-Йорк қаласының бұрынғы ауданы – Кіші Германия, неміс тілінде Kleindeutschland және Deutschländle деп аталады, ал замандас неміс еместер оны Dutchtown деп атаған. Бұл Манхэттеннің Нью-Йорк қаласындағы Төменгі Шығыс жағы мен Шығыс Ауыл аудандарындағы неміс иммигранттарының ауданы болған. Ауданның демографиялық құрамы 19 ғасырдың соңында өзгерді, себебі аймаққа неміс емес иммигранттар қоныстанды. Халқы арасындағы немістердің үнемі азаюы 1904 жылы генерал Слокум апатынан кейін күш алды, осы апаттан 1000-нан астам адам қаза тауып, халықтың әлеуметтік ядросы қирады.
Little Germany, known in German as Kleindeutschland and Deutschländle and called Dutchtown by contemporary non Germans, was a German immigrant neighborhood on the Lower East Side and East Village neighborhoods of Manhattan in New York City. The demography of the neighborhood began to change in the late 19th century, as non German immigrants settled in the area. A steady decline of Germans among the population was accelerated in 1904, when the General Slocum disaster decimated the social core of the population with the loss of more than 1,000 lives.
Өсу
1840 жылдардан бастап АҚШ-қа келіп қоныстанған неміс иммигранттарының көптігі Кіші Германияға тұрақты халық ағынын қамтамасыз етті. 1850 жылдары ғана Нью-Йорк арқылы 800 мың неміс өтті. 1855 жылға қарай Нью-Йорктегі неміс халқы әлемдегі барлық қалалардың арасында үшінші орынды иеленді, Берлин мен Венадан кейін ғана. Неміс иммигранттары басқалардан білімді және қолөнерде сауда-кәсіпке жарамды дағдыларымен ерекшеленді. Ол кездегі нан пісірушілер мен жиһаз жасаушылардың жартысынан астамы немістер немесе неміс тегінен шыққан адамдар болды, сондай-ақ көптеген немістер құрылыс саласында жұмыс істеді. Жозеф Ведемайер, Освальд Оттендорфер және Фридрих Сорге сияқты білімді немістер кәсіподақтардың құрылуы мен дамуында маңызды рөл атқарды, ал көптеген немістер мен олардың Vereine (неміс-американдық клубтары) жиі саяси белсенділік танытты. Нью-Йорктегі ең ірі неміс тіліндегі газеттің редакторы Освальд Оттендорфер қаладағы ең бай және беделді неміс-американдықтардың бірі болды. Ол сонымен қатар жаңадан маңызды атанған неміс демократиясының даусыз көшбасшысы болды, бұл Фернандо Вудқа 1861 жылы мэрлікті қайтарып алуға және 1863 жылы Годфри Гунтерді мэр етіп сайлауға көмектесті. Ол кезде немістер басқа иммигранттарға қарағанда көбірек топтасып өмір сүрді, мысалы, ирландтар, тіпті нақты неміс мемлекеттерінен келгендер бірге тұруды қалаған. Бұл, бір аймақтан келгендермен бірге тұру таңдауы, Kleindeutschland-тің ең ерекше және көзден жасырылған ерекшелігі болды. Мысалы, 1880 жылға қарай қаладағы неміс халқының үштен бір бөлігін құраған пруссиялықтар қаланың оныншы округінде шоғырланды. Гессен-Нассаудан келген немістер 1860 жылдары он үшінші округте тұруға бейімді болды және кейінгі онжылдықтарда солтүстікке қарай, он бірінші және он жетінші округтердің шекарасына қарай жылжыды. Баденнен келген немістер 1880 жылдары он үшінші округте тұруды ұнатты, ал Вюртембергтіктер 1860 жылдары солтүстікке қарай, он жетінші округке көшіп кетті. Бавариялықтар (Рейн өзенінің батысындағы Германияның батысындағы Палатин аймағынан келген Пфальцтықтарды қоса алғанда, Бавария короліне бағынышты), 1860 жылға қарай қаладағы неміс иммигранттарының ең ірі тобы, пруссиялық оннан басқа әрбір неміс округінде тең бөлінді. Он үшінші округте өздерінің "Кішкентай Ганноверін" құрап, өзін-өзі бөліп тұруға ұмтылған Ганноверліктердің шағын тобынан басқа, бавариялықтар ең күшті аймақтық бейімділікті көрсетті, негізінен пруссиялықтарға қатысты: олардың қоныстану үлгісінің ең ерекше ерекшелігі пруссиялықтар аз болатын жерде кездесуі болды. 1845 жылы Кіші Германия Нью-Йорктегі ең ірі неміс-американдық ауданы болды; 1855 жылға қарай оның неміс халқы төрт еседен астамға көбейді, алғашқыда ауданның жаңа тұрғын үйлеріне көшіп келген американдық жұмысшыларды ығыстырды, ал 20 ғасырдың басында бұл жерде 50 000-ға жуық адам тұрды. Өзен жағалауындағы 11-ші округтегі өзектен бастап, ол 10-шы, 13-шы және 17-ші округтердің көп бөлігін қамтуға дейін кеңейді, бұл кейіннен еврейлердің Төменгі Шығыс жағы деп аталған сол аймақ. Томпкинс сквері, қазіргі Әліппе қаласы деп аталатын жерде, немістер Вайссе бақшасы деп атаған маңызды қоғамдық кеңістік болды. Онда сыра бақтары, спорт клубтары, кітапханалар, хорлар, ату клубтары, неміс театрлары, неміс мектептері, неміс шіркеулері мен неміс синагогалары болды. Аудан ішінде көптеген зауыттар мен шағын шеберханалар жұмыс істеді, бастапқыда көшелер арқылы қол жетімді блоктардың ішкі аулаларында орналасқан. Онда ірі сауда орталықтары мен дүкендер де болды. Стенли Надель 1870 жылдардағы ауданның өркендеген кезеңін сипаттайды: 70-ші жылдардың басында, он жыл бойы үнемі өсіп келе жатқан иммиграциядан кейін, Kleindeutschland өзінің ең жақсы гүлденуіне жетті. Ирландтар Голландтаун деп атаған Kleindeutschland шамамен алты даңғыл мен қырық көшеден тұратын 400 блоктан тұратын. Томпкинс алаңы орталық болды. Авеню Б, кейде неміс Бродвеі деп аталатын, сауда артериясы болды. Әр жертөледе шеберхана, әр бірінші қабатта дүкен, ал жартылай жабық жаяужолдарда әр түрлі тауарлар сатылатын базарлар болды. Авеню А - сыра салондары, устрица салондары мен азық-түлік дүкендері орналасқан көше. Боуэр батыс шекарасы болды (батысқа қарай кез-келген нәрсе мүлдем бөтен болды), бірақ бұл сонымен қатар ойын-сауық пен демалыс орны болды. Онда классикалық драмадан қуыршақ комедияларына дейін барлық өнер түрлері қол жетімді болды.
At the beginning of the '70s, after a decade of continuously rising immigration, Kleindeutschland was in its fullest bloom. Kleindeutschland, called Dutchtown by the Irish, consisted of 400 blocks formed by some six avenues and nearly forty streets. Tompkins Square formed pretty much the center. Avenue B, occasionally called the German Broadway, was the commercial artery. Each basement was a workshop, every first floor was a store, and the partially roofed sidewalks were markets for goods of all sorts. Avenue A was the street for beer halls, oyster saloons and groceries. The Bowery was the western border (anything further west was totally foreign), but it was also the amusement and loafing district. There all the artistic treats, from classical drama to puppet comedies, were available.
Генерал Слокум апаты
1904 жылғы 15 маусымда Марқа евангелистік лютеран шіркеуі оқу жылының аяқталуын атап өту үшін 17-ші жылдық пикник ұйымдастырды. "Генерал Слокум" атты үлкен дөңгелекті кеме Лонг-Айлендтегі пикник орнына Ист-Риверде саяхатқа шықты, және шараға 1300-ден астам жолаушы, көбінесе әйелдер мен балалар қатысты. Кеме жолға шыққаннан кейін көп ұзамай, алдыңғы бөлімдегі қоймада өрт шықты. Кемеде құтқару шалқалары мен құтқару жилеттері болғанымен, екеуі де жарамсыз күйде болды. Қауіпсіздік құралдарының жеткіліксіздігі, капитан Уильям Ван Шейктің нашар басшылығымен қосылғанда, шамамен 1021 жолаушының өрттен немесе суға батып қалуына себеп болды. "Кіші Германия" халқының тек бір пайызы ғана осы апаттан қаза тапса да, қаза тапқандар "Кіші Германия" қоғамының негізін құраған ең беделді отбасылардың мүшелері болды, ал апаттың ауқымы Марқа шіркеуіне зор әсер етті. Осы апат, сондай-ақ бұрыннан басталған көшудің үдеуі және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған антигермандық сезім "Кляйндейтшландтың" құлауына әкелді. Кейбір қайғыға батқан ата-аналар, жұбайлар, балалар мен достары өз-өзіне қол жұмсады. Жағдайды одан да қиындатқан нәрсе – кінәліні табуға тырысу, қоғамдық пікірлердің қақтығысы және аман қалғандар арасындағы көмек қорынан қаражатты бөлу туралы туысқандық даулар "Кіші Германияның" мәдениетін улантты. Соңғы қорлық – қазылар алқасының капитан Ван Шейкті адам өлтіруге кінәлі деп танудан бас тартуы болды; оның жазаланған жалғыз нәрсесі – қауіпсіздікке дайындықсыздық болды, бұл оған он жылға бас бостандығынан айыру жазасын алу үшін жеткілікті болды.
Құлдырау
Генерал Слокум апаты Кіші Германияның құлдырауын жеделдеткен соңғы соққы болды, бірақ осы оқиғадан бұрынғы ондаған жылдар бойы, ауданның көлемі тұрғындар саны және аумағы тұрғысынан тарылып келді. 19-шы ғасырдың соңында, 1870-1900 жылдар аралығында, екінші буын американдық немістер ескі ауданды тастап, Бруклинде, әсіресе Уильямсбургте және Манхэттеннің шығыс жағындағы Йорквиллде жаңадан қоныстанды. Сонымен қатар, қалаға немістер ғана емес, 1880 жылдары саны ең жоғары деңгейге жеткен ирландтар, сондай-ақ көптеген орыс және идиш тілінде сөйлейтін шығыс еуропалық еврейлер мен сол елдің оңтүстігінен келген итальяндықтардың жаппай көші-қоны баспасөзde жарияланып, Кіші Германияның тарылуына себеп болды. Нәтижесінде, 23-ші көшеден төменгі Шығыс жақтың үлкен бөлігін алып жатқан орнына, ол соңында солтүстікте 14-ші көшемен, оңтүстікте Гранд-стритпен, батыста Бродвеймен және шығыста Ист-Ривермен шектелді. Жаңа иммигранттардың араласуы аймақтың мінезін өзгертті, сондықтан Kleindeutschland Төменгі Шығыс жаққа айнала бастады. Slocum апаты осы процесті жылдамдатты, себебі одан кейін қалған неміс халқының көп бөлігі Йорквиллге және басқа жерлерге көшіп кетті.