Кіріспе

Италияда туған фотограф және актриса, АҚШ және Мексикада белсенді қызмет еткен Тина Модотти (Assunta Adelaide Luigia Modotti Mondini есімдерімен де белгілі, 16/17 тамыз, 1896 – 5 қаңтар, 1942) – итальяндық-американдық фотограф, модель, актриса және Коминтерннің революциялық саяси белсендісі. 1913 жылы туған Италиясын қысып, Америка Құрама Штаттарына эмиграция жасап, Сан-Францискода әкесі мен қарындасымен бірге қоныстанды. Сан-Францискода Модотти тігінші, модель және театр актерісі болып жұмыс істеді, кейін Лос-Анджелеске көшіп кино саласында жұмыс істеді. Кейіннен ол фотограф және эссе жазушы ретінде танылды. 1922 жылы Мексикаға көшіп, Мексика Коммунистік партиясының белсенді мүшесіне айналды.

Ерте өмір

Модотти Ассунта Аделаида Луиджия Модотти Мондини Италияның Фриули облысындағы Удине қаласында дүниеге келді. Оның анасы Ассунта тігінші, әкесі Джузеппе тас қалаушы болған. Аустрияда ата-анасы қоныс аударған жұмысшылар болып жұмыс істегеннен кейін, отбасы Удинеге қайтып келді, онда жас Модотти тоқыма фабрикасында жұмыс істеді. 1913 жылы, 16 жасында ол Сан-Францискоға (Калифорния) әкесіне қосылу үшін АҚШ-қа эмиграциялады.

Актерлік мансап

Сан-Франциско шығанағындағы итальяндық эмигранттар қауымдастығының қолдауымен өнерге қызығған Модотти актерлікпен тәжірибе жасады. Ол 1910-шы жылдардың соңы мен 1920-шы жылдардың басында бірнеше пьесаларда, операларда және нұсқаусыз фильмдерде ойнады, сондай-ақ суретшінің моделі ретінде жұмыс істеді. 1917 жылы ол Рубай "Робо" де Л’Абри Ришимен танысты. Көбінесе әйел-жауыз рөлін ойнаған Модоттидің кино мансабы 1920 жылы шыққан «Барыстың тондығы» фильмімен аяқталды. Ол тағы екі фильмде эпизодтық рөлдерде ойнады. Вестонның фотосуретке қатысты кеңестері үшін оның студиясын ақысыз басқаруға келісті. Олар бірге Мексика қаласында портрет студиясын ашты. Модотти мен Уэстон астананың богемдік ортасына тез араласып, портреттік бизнесті кеңейту үшін байланыстарын пайдаланды. Бірге олар Фрида Кало, Лупе Марин, Диего Ривера және Жан Шарло сияқты мәдени және саяси «авангардистер» қауымдастығын тапты. Модотти Хосе Клементе Ороско мен Диего Ривераның туындыларын бейнелейтін мексикалық монументалдық суреттер қозғалысының басты фотографына айналды. 1924-1928 жылдар аралығында Модотти Мексика қаласындағы Ұлттық білім беру хатшылығында Ривераның монументалдық суреттерін жүздеген рет суретке түсірді. Осы кезеңде Модоттидің көркемдік тілі қалыптасты, мысалы, архитектуралық интерьерлер, гүлдеген гүлдер, қалалық пейзаждар және әсіресе депрессия жылдарындағы шаруалар мен жұмысшылардың әдемі суреттері. 1926 жылы Модотти мен Уэстонға Анита Бреннер Мексиканы аралап, оның әсерлі «Алтарьлардың артындағы сәулеттер» кітабы үшін суреттер түсіруді тапсырды. Жобаға Модотти мен Уэстонның қосқан үлесі талқыланды. Уэстонның ұлы Бретт, екеуіне де жобада бірге болған, суреттерді Эдвард Уэстон түсіргенін айтты. 1925 жылы Модотти коммунистік «Халықаралық Қызыл көмек» ұйымына қосылды. Сол кезде оның фотосуреттері «Мексикалық халықтық өнер», «Форма» және одан да радикалды «El Machete», неміс коммунистік партиясының «Arbeiter Illustrierte Zeitung (AIZ)» және «New Masses» сияқты басылымдарда жариялана бастады. Мексикалық фотограф Мануэль Альварес Браво Модоттидің фотографтық мансабын екі бөлікке бөлді: «Романтикалық» және «Революциялық», алғашқы кезеңге Вестонның қараңғы бөлмесіндегі көмекшісі, кеңсе менеджері және, ақырында, шығармашылық серігі ретінде өткізген уақыты кірді. Оның кейінгі туындылары 1929 жылғы желтоқсанда Ұлттық кітапханада өткен жеке көрмесінде таныстырылды, ол «Мексикадағы алғашқы революциялық фотосурет көрмесі» деп жарнамаланды.

Фотографиялық көрмелер

1996 жылы Филадельфия өнер мұражайы суретшіге арналған кең ауқымды ретроспективалық көрме ұйымдастырды, ол «Тина Модотти: Фотосуреттер» деп аталды. Мұражайдың фотосуреттер кураторы Марта Чаруди бұл көрмені ұйымдастырды. Көрмеге қаржы жинау үшін әнші Мадонна 1963 жылғы «Мерседес Бенц» көлігін аукционға сатты. Мадонна Модоттидің туындыларын жинаумен айналысатын ірі коллекционерге айналды. 2006 жылы Сан-Францискодағы қазіргі заманғы өнер мұражайы «Мексика – шабыт көзі: Тина Модотти және Эдвард Уэстон» атты көрме ұйымдастырды. АҚШ-та оның туындылары көрсетілуіне дейін Модоттидің фотосуреттері Италияда, Польшада, Германияда, Австрияда және басқа да елдерде таныстырылды. 2010 жылы оның ең ірі көрмесі «Тина Модотти – фотограф және революционер» Австрияның Вена қаласындағы KunstHausWien мұражайында ашылды. Көрмеде 250 фотосурет қойылды, олардың көпшілігі бұрын көрсетілмеген. Көрме Берлиндегі Galerie Bilderwelt және Нью-Йорктегі Spencer Throckmorton галереяларының коллекциялары негізінде құрылды және Рейнхард Шульц кураторлық жасады. 2015 жылы Ричард Нортон галереясында «Тина Модотти: Мексикалық фрескалардың фотосуреттері» көрмесі ұйымдастырылды. Италияда Генуядағы Палаццо Дукале 2022 жылдың 8 сәуірінен 9 қазанына дейін «Әйелдер, Мексика және бостандық» («Donne, Messico e Libertà») көрмесін өткізді.

Танымал мәдениетте

Модоттиді 2002 жылғы Фрида Кало туралы фильмде Эшли Джадд сомдады. 2018 жылы Англияның AG Studios компаниясы Паула Альварес Вакарроның шығармашылық жетекшілігімен және Моника Беллуччидің басты рөлде ойнауымен "Radical Eye: The Life and Times of Tina Modotti" атты телесериал түсіретінін хабарлады.