Кіріспе

Мексикалық фотограф

Мануэль Альварес Браво (4 ақпан 1902 – 19 қазан 2002) – мексикалық суретші фотограф және 20 ғасырдағы Латын Америкасы фотографиясының ең маңызды тұлғаларының бірі. Ол Мексика қаласында туып өскен. Сан-Карлос академиясында сурет сабақтарын оқығанмен, фотографияны өздігінен үйренген. Оның мансабы 1920-шы жылдардың соңынан 1990-шы жылдарға дейін созылды, ал көркемдік шыңы 1920-1950 жылдар аралығында болды. Оның фотограф ретінде ерекшелігі – әдеттегі бейнелерді ирониялық немесе сюрреалистік тұрғыдан түсіруі. Оның ерте туындылары еуропалық әсерлерге негізделген, бірақ көп ұзамай Мексиканың монументалдық өнері қозғалысы және сол кездегі жалпы мәдени және саяси күштер Мексиканың ұлттық ерекшелігін қайта анықтауға ықпал етті. Ол көркемдік суреттерді пайдаланып, стереотиптерге жол бермеуге тырысты. Ол өзінің туындыларын көптеген көрмелерде көрсетті, мексикалық кинода жұмыс істеді және «Fondo Editorial de la Plástica Mexicana» баспасын құрды. Ол 1970 жылдан кейін көптеген сыйлықтарға ие болды. Оның еңбегі 2017 жылы ЮНЕСКО-ның «Әлемдік естеліктер тізіміне» енгізілді.

Өмір

Альварес Браво 1902 жылғы 4 ақпанда Мехико қаласында дүниеге келген. Оның әкесі мұғалім болған, бірақ сурет салу, музыкамен шұғылданып, бірнеше пьеса қойған, ал әкесінің әкесі кәсіби портрет суретшісі болған. Осының арқасында Альварес Браво бұл өнерге ерте танысқан. Мексика революциясы басталғанда ол сегіз жаста болған. Бала кезінде ол оқ атысының даусын естіп, қаза тапқан адамдарды көріпті. Бұл кейіннен оның фотосуреттеріне әсер еткен. Ол біраз уақыт француз тоқыма фабрикасында, содан кейін Мексика қазынашылығында қызмет еткен. Түнде есепшілік білімін жетілдіруге тырысқан, бірақ кейін Сан-Карлос академиясында сурет сабақтарына ауысқан. Ол Бремнің кеңесімен және фотожурналдарға жазылу арқылы тәжірибе жинақтап, өнермен айналыса бастады. Ол оны Мексикадағы зиялылар мен суретшілермен, соның ішінде фотограф Эдвард Уэстонмен таныстырды, ол оны осы кәсібін жалғастыруға ынталандырды. Оның екінші әйелі Дорис Хайден, ал үшіншісі француз фотографы Колетт Альварес Урбайтель болған. 1938-1939 жылдары ол Escuela Central de Artes Plásticas мектебінде, қазіргі Ұлттық өнер мектебінде (UNAM) фотосуретке оқытушылық еткен. 1960 жылдардың екінші жартысында ол Centro Universitario de Estudios Cinematográficos орталығында сабақ берген. Оның туындыларының маңызды коллекциялары Мексика мен АҚШ-та сақталған. Centro Fotográfico Álvarez Bravo – 1996 жылы Франсиско Толедоның Оахака қаласында құрған коммерциялық емес ұйым. Мұнда оның фотосуреттерінен және басқа авторлардың туындыларынан уақытша көрмелер өткізілетін алты зал бар. Онда фотосуретке арналған кітапхана және Альварес Браво мен басқа белгілі фотографтардың 4000 фотосуретінен тұратын тұрақты коллекция бар. Тағы бір коллекциясы – Альварес Бравоның 1980 жылы Fundación Cultural Televisa үшін жинақтап бастаған фотосуреттер жинағы. Оның қазасынан кейін Casa Lamm фотоархиві Мексикадан және шетелден фотосуреттерді көбейту туралы өтініштерді қабылдап, фотограф және оның заманы туралы зерттеушілерге көмек көрсетуде. Мексикадан тыс жерлердегі екі маңызды коллекция Лос-Анджелестегі Дж. Пол Гетти мұражайында және Пасаденадағы Нортон Саймон мұражайында орналасқан.

Өнер

Ол Мексикадағы көркем фотосуреттің негізін қалаушы және 20 ғасырдағы Латын Америкасы фотосуретіндегі ең ірі тұлға болды. Өнер шеберлігін жетілдіре келе, ол фотосурет өнерінің қиындықтарын, атап айтқанда өткенді бейнелеу мүмкін еместігі мен стереотиптерден қашудың қиындығын мойындады. Басты тақырыптарынан өзге, ол әртүрлі текстураларды, әсіресе қабырғалар мен едендердің беттерін іздеді. Мысалы, "Шайықтағы шаш" суретінде жұлдыз және крест пішіндері бар плитка еденде ұзын, толқынды шаш бейнеленген. Ол үлкен форматты камераларды қолданды, олар түсірілген суреттерде көбірек мәліметтерді сақтады. Дегенмен, ол суреттерінің техникалық сапасынан гөрі түсірілген кадрларға көбірек мән берді. Композициялар көбінесе өте жақсы, ал суреттер поэтикалық сипатқа ие болды. Мұның көп бөлігі екі кітаптан алынған: біреуі Пикассоға, екіншісі Хокусайдың ертедегі пейзаждық туындыларына шабыттандырған жапондық гравюралар жинағы. 1930 жылдары ол еуропалық ықпалдардан бас тартып, мексикалық мурализм қозғалысының өнерінен шабыт алған мексикалық тақырыптар мен стильдерге көшті. Оның фотосуреттері қан, өлім және діннің ежелгі символдарымен, сондай-ақ мексикалық мәдениетінің парадокстары мен екіұштылығымен күрделіленді. Мексика революциясы кезінде бала кезінде өліммен күрескен тәжірибесі оның фотосуреттеріне, тікелей "Өлтірілген жұмысшы" суретінен бастап, тұңғыш "Мәңгілік портрет" суретіне дейін әсер етті. Алайда, Альварес Браво Мексиканың мәдени ерекшеліктеріне қызығушылық танытса да, ол саяси көзқарастарымен ерекшеленбеді. Ол объективін Мексика қаласын моральдық немесе батырлық тұрғысынан емес, әлеуметтік қарым-қатынастар мен материалдық қақтығыстар тұрғысынан көрсету үшін пайдаланды. Бұл мәселелерге әлеуметтік топтар мен гендерлік рөлдер де кірді. 1930 және 1940 жылдары ол Мексиканың қалалық өмірінің қайшылықтарын әлеуметтік мәлімдемелерге айналдырудың жаңа және күрделі жолдарын тапты. Оның суреттерінде әйелдік бейне күрделі символикалық мағынаға ие, онда жыныстық айырмашылық күнделікті өмірдің басқа әлеуметтік аспектілерімен байланысты.