Кіріспе

Перулік фотограф

Мартин Чамби Хименес (5 қараша 1891 жыл - 13 қыркүйек 1973 жыл) – Перудің оңтүстігіндегі Пуно қаласынан шыққан перулік фотограф. Ол Латын Америкасының алғашқы маңызды этникалық фотографтарының бірі болды. Фотографияларының зор тарихи және этникалық құндылығы үшін танылған ол Перу Анд тауларының қалалары мен ауылдарында көптеген портреттер түсірді. Кускодағы жетекші портрет суретшісі болған Чамби көптеген пейзаждарды да суретке түсірді, оларды негізінен пошта карточкалары түрінде сатты, бұл форматты ол Перуда алғаш рет енгізді. 1979 жылы Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайы Чамбидің жеке көрмесін ұйымдастырды, ол кейін әртүрлі қалаларға саяхаттап, оның басқа халықаралық көрмелеріне үлгі болды.

Фотограф ретінде бастауы

Мартин Чамби 1891 жылғы 5 қарашада Перудің ең кедей аймақтарының бірі – Пунода кечуа тілінде сөйлейтін шаруа отбасында дүниеге келді. Әкесі Инамбари өзенінің шағын саласында орналасқан Карабая провинциясындағы алтын кеніне жұмыс істеуге кеткенде, Мартин де онымен бірге барды. Сол жерде ол фотосуретке алғаш рет танысты, Санто-Доминго кенінің фотографынан сурет салудың негіздерін үйренді (шахта Коазаның жанында, Брэдфорд, Пенсильвания штатындағы Inca Mining Company компаниясына тиесілі болған). Осы кездейсоқ кездесу оған кәсіби фотограф ретінде өзін асырауға ұмтылуға себеп болды. Осы оймен ол 1908 жылы Арекипа қаласына бағыт алды, онда фотосурет салу саласы жақсы дамыған және жеке стильдерін және мінсіз техникасын дамытуға уақыт бөлген белгілі фотографтар болды.

Фотографиялық мансап

Чамби фотограф ретіндегі еңбек жолын Перудің Арекипа қаласында Макс Т. Варгас (Альберто Варгастың әкесі) шәкірті болып бастады. Осы шәкірттік кезеңде Чамби студияда портреттер үшін жарықты қолданудың әртүрлі тәсілдерін үйренді. Оның қызы Джулия Чамби: «Әкем жарыққа ғашы болған» деген сөздерін айтқан. Кускодағы студиясында ол фотосуреттеріне сәйкес табиғи жарықты өзгерту үшін арнайы жасалған жалюзилер мен қалқалар жиынтығы болды. Чамбинің жергілікті халықтың көптеген суреттері табиғи жарықты ғана пайдалану үшін сыртта түсірілген. Тоғыз жылдан кейін 1917 жылы Сикуаниде жеке студиясын ашып, сол жылдың қараша айында алғашқы пошта карточкаларын шығарды. 1923 жылы Кускоға көшіп, студия ашып, қоғам қайраткерлерімен қатар жергілікті отандастарын да суретке түсірді. Мансабы барысында Чамби Анд тауларында кеңінен саяхаттап, ландшафттарды, инка руиналарын және жергілікті халықты суретке түсірді. Чамби фотограф ретінде әртүрлі туындылар жасады. Студиясында ол қоғамның бай және элиталық өкілдерінің, сондай-ақ жергілікті халықтың көптеген портреттерін түсірді. Ол көптеген автопортреттерді де түсірді. Чамби Мачу-Пикчу және басқа да испандықтар келгенге дейінгі қираған орындары бар жергілікті мәдениетті құжаттағанымен танымал. 1936 жылы бір журналдағы сұхбатта ол: «Менің мұрағатымда кечуа мәдениетінің әртүрлі аспектілерін көрсететін екі жүзден астам фотосурет бар» деді. Ол руиналар мен архитектураны суретке түсірді, сонымен қатар күнделікті өмірдің оқиғаларын бейнелеуге тырысты. Чамбидің жан-жақты жұмыстарын бағалаған Хорхе Хередия: «Ол суреттерін іздеген ақтардың, сондай-ақ үндістер мен метистердің фотографы болды» деді. Жеке тапсырыстарды орындаумен қатар, немесе жеке қызығушылығы үшін суреттер түсіруден бөлек, Чамби өзінің фотосуреттерін басқа басылымдарда да пайдаланды. Мұндай басылымдардың бірі – оның фотосуреттерін пошта карточкаларында қолдану.

Құрмет

2020 жылдың 5 қарашасында Google оның 129 жылдық туған күнін Google Doodle арқылы тойлады.