Кіріспе

Алворд шөлі – АҚШ-тың батысындағы Орегон штатының Харни округінде орналасқан шөл. Ол Стинс тауының оңтүстік-шығысында жатыр. Алворд шөлі құрғақ көл алабы болып табылады және жылына орташа жауын-шашын мөлшері аз. Тынық мұхитынан оны Жағалау жотасы және Каскад таулары екі тау тізбегі арқылы бөліп тұрады. Стинс тауымен бірге бұл жер бедері жаңбыр көлеңкесін құрайды. Алворд шөлінің биіктігі шамамен 4000 фут (1219 метр) құрайды. Құрғақ маусымда беті кішігірім ұшақтарды жүргізу немесе қону үшін жеткілікті тегіс. Құрлықтағы жылдамдық рекордтарын жаңаруға бағытталған көлік жүргізу сынақтары осы құрғақ көл алабында жүргізіледі. 1976 жылы Китти О'Нил әйелдер арасындағы жер бетіндегі жылдамдық рекордын орнатты, ал 2019 жылы Джесси Комбс осы көрсеткішті жаңартты, бірақ апат салдарынан қаза тапты. Ең жақын елді мекен – Филдс, Орегон.

Атауы

Шөл генерал Бенджамин Алвордтың құрметіне аталған, ол Америка Азамат соғысы кезінде АҚШ армиясының Орегон департаментінің командирі болған.

Климат

Алворд шөлінде суық шөлдік климат (Köppen BWk) басылады. Жағалау және Каскад тауларының, сондай-ақ іргелес Стинс тауының тудырған жаңбыр көлеңкесі салдарынан аймақ жыл бойына өте аз жауын-шашын алады. Шөлдің кейбір шығыс бөліктерінде жылдық жауын-шашын мөлшері өте төмен болуы мүмкін.

Қысқы

Алворд алабындағы қыстың температурасы оңтүстіктен соққан ауа ағынының арқасында қалыпты деңгейде сақталады, бұл температураның күрт төмендеуіне жол бермейді. Орегон жоғарғы шөліндегі көптеген аймақтар қыс айларында жиі суына түссе де, Алворд шөлінде мұндай аязды температуралар сирек кездеседі. Күндізгі температура көбінесе аралығына жетеді, кейде температура тіпті жоғарылай алмайды. Түнде температура аралығына дейін төмендейді, бірақ Арктикадан келген суық ауа массалары келмесе, одан да төмендемейді. Алап қыс айларында Тынық мұхитынан келген дауылдардан орташа мөлшерде жауын-шашын алады, ал күшті қысқы жел ағыны Тынық мұхитының солтүстік-батысына қарай бағытталған. Орегонның оңтүстік-шығыс аймағына ылғал жеткізетін күшті дауылдар көбінесе Гавай аралдарынан күш алатын тропикалық дауылдармен байланысты. Мұз кейде ғана жауады, себебі Арктикадан солтүстікке қарай келген суық ауа, Тынық мұхитынан батысқа қарай келген ылғалды ауа ағынымен кездеседі.

Көктем

Көктемде жауын-шашынның көп бөлігі найзағайлардан түседі. Бұл дауылдар сәуір, мамыр және маусым айларында оңтүстікте пайда болып, шөл және оны қоршаған шалғынды жазықтар арқылы солтүстікке қарай жылжыған жаңбырдың себебі болып табылады. Ашық түндер салқын түнгі температураны сақтап тұрады, ол әдетте төмендейді, бірақ күндізгі жылу көктемнің басында температураны көтеріп, ал көктемнің соңында жоғарылатады. Бұл жылу, тұрақсыз көктемгі атмосферамен бірге, найзағайларды тудыруға көмектеседі. Жылдың осы уақытында температураның шектен тыс өзгеруі мүмкін, мысалы, наурыз айында температура төмендеп, маусымның басында жоғарылаған. Жаңбыр жауғанда, тұзды дала шағын көлге айналады, және қысқа мерзімге одан өту қиын болады.

Жазғы

Алворд шөліндегі жаз Орегон штатындағы ең жоғары температуралардың бірін қамтиды. Тынық мұхитының солтүстік-батысында жоғары қысым орналып, реактивті ағым солтүстікке, Канадаға қарай жылжиды. Бұл жоғары қысым жаз айларында жауын-шашынның өте аз болуын білдіреді, орташа көрсеткішінде кемде кем. Маусымның соңында күндізгі температураның күшеюі басталады, орташа ең жоғары температураға жетеді. Шілде айында температура әдетте аралығына дейін көтеріледі. Түндегі ең төменгі температуралар ауыспалы болады, алдымен төмендеп аралығына дейін түседі. Кейбір аймақтарда температура аралығына дейін ғана төмендейді. Тамыз айы да ыстық болып қалады, күндізгі температура аралығында, ал түнгі температура аралығында, бірақ айдың соңына қарай төмендейді.

Күз

Күздік температуралар орташа, ең жоғары температуралар аралығында, ал ең төменгі температуралар аралығында болады. Күз жылдың ең құрғақ мезгілдерінің бірі болып табылады.

Геология

Үш негізгі геотермальдық аймақ батыс жиегі бойында орналасқан, сондай-ақ солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылатын қалыпты жарылымдармен суық бұлақтар да кездеседі. Шөлдің батыс жиегінде Альворд ыстық бұлақтары жатыр. Солтүстік жағында Микки ыстық бұлақтары бар: көпіршіктейтін лай, көлдер және кейде гейзерлердің әртүрлі үйлесімі. Оңтүстік жағында Боракс көлі орналасқан – жылулық бұлақтар кешені. Шығыс жағында атаусыз табиғи ыстық бұлақ бар, ол 25 миль (40 км) Алворд жарылымы бойындағы 40 немесе одан да көп ыстық бұлақтың бірі. Оңтүстік-батысында маусымдық сілтілі Алворд көлі орналасқан, ол бұрын солтүстікке және оңтүстікке қарай 100 миль (161 км) созылып, шөлдің барлық аймағын жапқан. Альворд шөлі алабындағы бірнеше геотермальдық нысандар Айдахо университеті, Бойзе мемлекеттік университеті және Айдахо мемлекеттік университетінің ғалымдары мен геологтары тобы тарапынан зерттелді.

Фауна

Плайяның шұрайлы еместігіне қарамастан, жануарлар дүниесін бақылауға мүмкіндіктер бар. Жабайы жылқылар кейде шөлдің шығыс жиегіндегі бұлақтардан су ішеді. Табиғи ыстық бұлақтар плаяға құятын жерлерде, әсіресе Альворд ыстық бұлақтары маңында, ұзын мүңкілікті қызылқұйрықтарды көруге болады. Плаяның ішкі жағында көптеген шақшықтар мен қарлы шақшықтар, сондай-ақ сирек американдық авосеттері кездеседі. Бұлақтардан шығатын сулар әдетте бір шақырымға жуық шөлге ағып, құстардың мекен ету аймағын белгілейді. Жақын орналасқан Стинс тауларының қорықшасында бигхорн қойлары, қашан бұғылары, бұғылары және шырғалар мекендейді. Одан батысқа қарай Малхер ұлттық жануарлар қоры орналасқан, ол құс қанаттанушылар үшін танымал.

Жер бетіндегі жылдамдық рекорды

Алдыңғы әйелдер арасындағы құрлықтағы жылдамдық рекорды 1976 жылы Китти О’Нил Альворд шөлінде реактивтік SMI Motivator көлігімен орнатылған. О’Нил жетті. 2019 жылдың 27 тамызында Джесси Комбс О’Нилдің рекордын жаңаруға тырысып, Альворд шөлінде қайта-қайта жүгіріп жатқанда қаза тапты. 2020 жылдың маусым айында Гиннесс әлемдік рекордтар кітабы Комбстың сол күні жасаған жүгірісін ресми жаңа әлемдік рекорд деп мойындады.