Кіріспе

Музыкалық композиторлар тобы

Музыка тарихында Рим мектебі – 16-17 ғасырларда Римде, негізінен шіркеу музыкасының композиторларынан құралған топ, демек, кеш Ренессанс және ерте Барокко дәуірлерін қамтиды. Бұл термин олардың жазған музыкасына да қатысты. Көптеген композиторлар Ватиканмен және папалық капелласымен тікелей байланыста болды, бірақ олар бірнеше шіркеулерде жұмыс істеді; стиль жағынан олар көбінесе сол кездегі прогрессивтірек болған Венеция мектебі композиторларымен салыстырылады. Рим мектебінің ең белгілі композиторы – Джованни Пьерлуиджи да Палестрина, оның есімі төрт жүз жыл бойы тегіс, айқын, полифониялық өте жақсы жазылған музыкамен байланысты. Дегенмен, Римде әртүрлі стильдер мен формаларда жұмыс істеген басқа композиторлар да болды.

Тарих және сипаттамалары

Композиторлар Грегорий Зордың заманынан бері мың жыл бойы Римде үздіксіз жұмыс істегенімен, 16-ғасырдың ортасындағы біркелкі стильдің қалыптасуы, ішінара Контрреформацияның музыкалық талаптарына байланысты, музыка тарихшыларының оларды бір атаумен топтастыруына әкелді. Рим мектебінің музыкасы соңғы жүз жылда франко-нидерланд мектебінің музыкалық ықпалымен полифонияның дамуының шыңы ретінде қарастырылады. Франко-нидерланд композиторлары ұзақ жылдар бойы Италияға келіп, өмір сүріп, жұмыс істеді – Жоскен, Обрехт, Аркадельт және тағы да көптегендері алыс сапарға шықты, ал олардың музыкалық стилі итальяндық стильдердің қалыптасуына үлкен әсер етті. Ватикан басшылығымен және Сикстин капелласының хоры сол кездегі ең жақсы хорлардың бірі болғандықтан, қасиетті полифонияның стильдік орталығы Рим болатыны заңды болды. 1545-1563 жылдары өткен Трент соборы Рим мектебінің музыкасына маңызды әсер етті, шын мәнінде, Рим католик шіркеуіндегі осы реформалар, Контрреформацияның бір бөлігі болғандықтан, Рим мектебінің музыкасын анықтады деуге болады. Трент соборы қасиетті музыканы, әсіресе шіркеуде қолдану үшін, лайықты және салтанатты стильде жазуды ұсынды. Собор полифонияға рұқсат берді – оны тыйым салғаны туралы жиі кездесетін қате түсінік бар, бірақ бұл рас емес, – алайда ән айтылатын мәтіннің анық түсінікті болуын талап етті. Сонымен қатар, масса мен мотеттер үшін діни емес әуендерді материал ретінде пайдалануға тыйым салмай, мұндай қолданысқа көңіл бөлмеу ұсынылды. Трент соборының реформаларының франко-нидерланд стилін мұра еткен өте талантты композиторлардың қатысуымен бірігуі Ренессанс полифониясының айқындығының шыңы деп саналатын музыка тудырды. Қазіргі заманғы колледж музыкалық бағдарламаларында оқытылатын «XVI ғасырғы контрапункт» немесе «Ренессанс полифониясы» пәнінің негізінде Иоганн Фукс 18-шы ғасырдың басында түсінген Рим мектебінің кодификацияланған стилі жатыр. Дегенмен, «Палестрина стилі» сол кездегі жалғыз полифониялық стиль емес екенін мойындау маңызды, бірақ ол ең дәйекті болуы мүмкін. Палестринаның полифониялық стилі франко-нидерланд стилінің жүз жылдық дамуының нәтижесі болғанымен, ол 16-ғасырдың соңындағы көптеген ағымдардың бірі ғана еді және солтүстік жақтан Венеция мектебінің музыкасымен, сондай-ақ Франция мен Англияда сол уақытта жаратылған музыкамен қарама-қайшы келеді. Римде өмір сүрген және жұмыс істеген басқа композиторлар, Рим мектебінің мүшелері болмаса да, оларға әсер етті. Олардың ең танымал өкілі – Лука Маренцио, оның мадригалдары Италияда және Еуропаның басқа елдерінде кең танымал болды; Рим мектебінің кейбір композиторлары литургиялық ортада қолдану үшін оның экспрессивті әдістерін, мысалы, сөз суретін алды. Рим мектебі консервативті музыкалық қозғалыс саналғанымен, маңызды ерекшеліктер де бар. Рим – Джованни Франческо Анерио мен Эмилио де Кавальеридің шығармаларында ораторияның туған жері; Кавальеридің «Анима мен Корпоның бейнелеуі» партитурасы фигуралы бас қолданылған ең алғашқы басылған партитура болып табылады. Бұл стиль шамамен бір уақытта Флоренцияда дамыған монодия стиліне ұқсас; шын мәнінде, осы екі музыкалық орталықта композиторлар арасында күшті бәсекелестік болды. «Бейнелеудің» сәттілігі соншалық болды, кимонодиялық стиль 17-ғасырдың алғашқы онжылдықтарында римдік музыкада кең таралды. Рим мектебінің кейінгі композиторларының қатарында атақты Мизерере авторы Грегорио Аллегри (шамамен 1630 ж.) бар. Бұл шығарма папалық капелласында қатты сақталды; оның сұлулығы соншалық болды, көшірмелерін таратуға рұқсат берілмеді. Ең танымал әңгімелердің бірі – 14 жасар Моцарт, ол осы шығарманы екі рет естігеннен кейін жадынан жазып алған алғашқы адам болды. Рим мектебінің кейінгі композиторларының көпшілігі 16-ғасырдың полифониялық стилімен жазуды жалғастырды, ол кезде стиль антико немесе Prima pratica деп аталды, бұл барокко дәуірінің басталуын белгілеген монодия мен кончерто жазуының жаңа стильдерінен ерекшеленді.