Кіріспе

1970 жылы мамыр айында болған өрт Британия көпіріне ауқымды зиян келтірді. Соңғы сараптама нәтижесінде, құбырлардың зақымдануы соншалықты үлкен болғандықтан, оларды қайта жөндеудің қауартты жолы да болмады. Көпір мүлдем басқа конфигурацияда қайта салынды, ескі тіректері қолданылып, жаңа аркалар бір емес, екі қабатты палубаны ұстап тұрды, себебі жаңа Британия көпірі автомобиль және теміржол көпірі ретінде жұмыс істеуге тиіс болды. Көпір кезең-кезеңмен қайта жаңартылды, алғашқыда 1972 жылы тек теміржол көлігі үшін арналған бір қабатты болаттан жасалған аркалы көпір ретінде қайта ашылды. Келесі сегіз жыл ішінде құрылымның көп бөлігі ауыстырылды, бұл көбірек пойыздың қатынай алуына және екінші қабатты аяқтауға мүмкіндік берді. Екінші қабат 1980 жылы автомобильдер үшін ашылды. 2011 жылы көпірге 4 миллион фунт стерлингтік төрт айлық терең күтім бағдарламасы жүргізілді. 1990 жылдардан бері Мэнай бұғазындағы автомобиль жолдарының өткізу қабілетін арттыру туралы әңгімелер болып келеді, бұл қолданыстағы көпірдің жол палубасын кеңейту немесе үшінші көпір салу арқылы жүзеге асырылуы мүмкін.

Дизайн

1826 жылы Британия көпірі салынған жерден шығысқа қарай 1 миль (2 км) жердегі Менай көпірінің ашылуы Англси аралы мен материк арасындағы алғашқы тұрақты жол байланысын қамтамасыз етті. Теміржол саяхатының жылдам өсуі Лондон мен Холихед порты арасындағы тікелей теміржол байланысын жасау үшін екінші көпірді қажет етті – Честер және Холихед теміржолын. Басқа да теміржол жобалары ұсынылды, оның ішінде 1838 жылы Томас Телфордтың бұрыннан бар Менай көпірі арқылы өту жобасы да болды. Теміржол саласындағы пионер Джордж Стивенсон бұл ұсыныс бойынша пікір білдіруге шақырылды, бірақ ол аспалы көпірдің бір қатарлы жолағын қайта пайдалану туралы алаңдаушылық білдірді, себебі осындай көпірлер локомотивтерді пайдалануға жарамсыз еді. 1840 жылы Қаржы комитеті Стивенсонның ұсыныстарын негізінен қолдады, алайда Британия көпірін қоса алғанда, маршрутқа соңғы келісім 1845 жылдың 30 маусымында ғана берілді, сол күні тиісті Парламенттік заң жобасы патшалық бекітілуін алды. Көпір қабырғалы тіреулерге сүйенетін болды, олардың ортаңғысы Британия тасына орнатылатын еді. Екі қосымша 70,10 метрлік құрылым көпірді толықтырып, 1511 фут (461 метр) тұтас арқалық құрады. Пойыздар құбырлардың ішінде (яғни, тіктөртбұрышты арқалықтардың ішінде) жүретін еді. Осыған дейін ең ұзын ұнтақ темірден жасалған құрылым 31 фут (9 метр) болған, бұл көпірдің 140,21 метрлік құрылымдарының он бесінен бір бөлігіне ғана тең еді. Стивенсоннің бастапқы көзқарасы бойынша, құбырлы конструкция пойыздардың ауыр жүктемесін көтере алатын жеткілікті беріктікке ие болар еді, бірақ құбырлар толыққанды түрде өз салмағын ұстап тұра алмады, олардың бір бөлігін аспалы тізбектер көтеріп тұруы керек еді. Фэрберннің тәжірибелерінен ерекше сақтық шаралары қолданылмаса, жүктеме кезінде құбырдың бұзылу себебі жоғарғы пластинаның қысымда бүктелуі болары анықталды, оның теориялық талдауы Ходжкинсонға қиындық туғызды. 1846 жылдың ақпанында Стивенсон теміржол директорларына есеп бергенде, ол Ходжкинсон мен Фэрберннің есептерін қоса берді. Бір қабатты жоғарғы пластинасы бар құбырлардың бүктелуге қарсы кедерісін талдағаннан кейін, Ходжкинсон құбырларды өз салмағын ұстап тұру үшін жеткілікті берік ету үшін өте қалың (демек, ауыр) жоғарғы пластина қажет етеді деп сенді және тізбекті тізбектерден қосымша аспаны ұсынды.

Құрылысы мен пайдалануы

1846 жылғы 10 сәуірде Британия көпірінің іргетасы салынды, осымен құрылыс жұмыстарының ресми түрде басталғаны жарияланды. Дегенмен, жолаушылар ағынының аздығына байланысты бұл станция жұмысын бастағаннан кейін 8 жарым жыл өткен соң жабылды. Бүгінгі таңда осы станциядан тек төменгі деңгейдегі станция ғимаратының қалдықтары ғана сақталған. Одан немесекей Менай көпірі деген жаңа станция ашылды.

Арыстандар

Көпірдің екі шетінде Джон Томас жасаған әктас мүсіндері бар, олардың төртеуі үлкен арыстан бейнесінде.

Өрт және қайта құру

1970 жылғы 23 мамыр күні кешке көпірдің ішінде ойнап жүрген балалар жанған шамды тастап, құбырлардың битуммен қапталған ағаш төбесін өртеп жіберген кезде көпірге ауыр зақым келді. Кернарфоншир және Англси өрт сөндіру бригадаларының барлық күш-жігеріне қарамастан, көпірдің биіктігі, құрылысы және жеткілікті су көзінің болмауы олардың өртті тоқтатуына мүмкіндік бермеді, ол материктен Англси жағына дейін тарады. Көпір A5 (қазіргі A55) тас жолының бір бағытты бөлігін алып өтеді. 2011 жылы ұлттық теміржол инфрақұрылымының иесі Network Rail, Уэльс Ассамблеясы Үкіметі және Англия автомобиль жолдары агенттігі 160 жылдық құрылысты нығайту және оның сенімділігін арттыру мақсатында 4 миллион фунт стерлингтік бірлескен бағдарламаны жүзеге асырды.

Ұқсас көпірлер

Көп ұзамай арзан құрылыстың көпірлері дамытылды, сондықтан басқа түтікшелі теміржол көпірлері сирек салынды. Басқа түтікшелі көпірлердің ең танымалдары – Стивенсонның Лландуно және Конви арасындағы Конви теміржол көпірі, сондай-ақ Монреальдегі Сент-Лоуренс өзені арқылы салынған Виктория көпірінің прототипі болған алғашқы Сент-Анн-де-Бельвью (Квебек) Гранд-Транк теміржол көпірі. Конви теміржол көпірі бүгінгі күнге дейін қолданыста, ол – жалғыз қалған түтікшелі көпір; дегенмен, оны нығайту үшін аралық тіреулер қосылды. Көпірді Томас Телфордтың 1826 жылы салынған Конуидегі аспалы көпірінен жақыннан қарауға болады. Виктория көпірі Сент-Лоуренс өзенін кесіп өтетін алғашқы көпір және 1859 жылы құрылысы аяқталғанда әлемдегі ең ұзын көпір болды. Ол 1898 жылы фермалық көпір ретінде қайта жаңартылды.