Кіріспе
Құрсақ қуысы – адам және көптеген жануарларда мүшелер орналасқан үлкен дене қуысы. Ол құрсақ-жамбас қуысының бір бөлігі. Ол кеуде қуысының төменінде және жамбас қуысының жоғарысында орналасқан. Оның күмбез тәрізді жоғарғы бөлігі – өкпелердің астындағы жұқа бұлшық еттен тұратын көкірек диафрагмасы, ал төменгі бөлігі – жамбасқа ашылатын жамбас кіреберісі.
The abdominal cavity is a large body cavity in humans and many other animals that contain organs. It is a part of the abdominopelvic cavity. It is located below the thoracic cavity, and above the pelvic cavity. Its dome shaped roof is the thoracic diaphragm, a thin sheet of muscle under the lungs, and its floor is the pelvic inlet, opening into the pelvis.
Органдар
Құрсақ қуысының мүшелеріне асқазан, бауыр, өт қабы, көкбауыр, ұйқы безі, жіңішке ішек, бүйректер, жуан ішек және бүйрекүсті бездер жатады.
Перитонеум
Құрсақ қуысы перитоней деп аталатын қорғаныш мембранамен қапталған. Ішкі қабырғасы париетальды перитонеймен қапталған. Бүйректер перитонейдің артында, ретроперитонейде, құрсақ қуысының сыртында орналасқан. Ішектер де висцеральды перитонеймен жабылады. Висцеральды және париетальды перитоней арасында перитонеальды қуыс орналасқан, ол потенциалды кеңістік. Онда қозғалысқа мүмкіндік беретін перитонеальды сұйықтық деп аталатын сероздық сұйықтық бар. Бұл қозғалыс асқазан-ішек жолында көрінеді. Перитоней, екі (париетальды және висцеральды) бөлігімен байланысуы арқылы құрсақ мүшелеріне қолдау көрсетеді. Перитоней қуысты көптеген бөліктерге бөледі. Олардың бірі – кіші қуыс – асқазанның артында орналасқан және Винслоу тесігі арқылы үлкен қуысқа қосылады. Кейбір мүшелер перитонейдің бүктелулері мен байламдары арқылы іш қабырғасына бекітіледі, мысалы бауыр, ал басқалары, мысалы ұйқы безі, перитонейдің кең аумақтарын пайдаланады. Перитонеальды байламдар – бұл іш мүшелерін бір-бірімен немесе іш қабырғаларымен байланыстыратын перитонейдің тығыз бүктелулері. Олар көбінесе немен байланысты екенін көрсететіндей аталады. Мысалы, гастрокольдік байлам асқазан мен тоқ ішекке, ал спленокольдік байлам көкбауыр мен тоқ ішекке қосылады, немесе кейде олардың пішіні бойынша дөңгелек байлам немесе үшбұрышты байлам деп аталады.
Мезентерия
Мезентериялар – іш қуысы қабырғаларына бекітілген және ішкі органдарды толығымен жабатын перитонеумның бүктемелері. Олар көп мөлшерде қан тамырларымен қамтамасыз етілген. Ең маңызды үш мезентерия: жұқа ішектің мезентерийі, тоқ ішектің артқы бөлігін іш қабырғасына бекітетін көлденең мезоколон және сигмоидты ішекті жабатын сигмоидты мезоколон.
Өрнегі
Оментум – нервтерді, қан тамырларын, лимфа ағыстарын, майлы және дәнекер тіндерді қамтитын перитонеумның ерекше бүктемелері. Олар екі түрлі болады. Біріншісі – көлденең ішек пен асқазанның үлкен иілімінен төңкеріліп тұратын үлкен оментум. Екіншісі – асқазан мен бауырдың арасында орналасқан кіші оментум.
Асцит
Асқазан қуысында сұйықтық жиналғанда, бұл жағдай асцит деп аталады. Әдетте, құрсақ кеңейгенше, яғни жеткілікті мөлшерде сұйықтық жиналғанша бұл байқалмайды. Сұйықтың жиналуы ішкі органдарға, тамырларға және кеуде қуысына қысым түсіреді. Емдеу сұйықтық жинақталу себебіне бағытталған. Бір жолы – порталық венадағы қысымды төмендету, бұл циррозды емдеуде ерекше тиімді. Лимфа тамыры бітелген жағдайда килоздық асцит жақсырақ емделеді. Жүрек жеткіліксіздігі қайта-қайта асцитке алып келуі мүмкін.
Қабыну
Тағы бір ауру – перитонит, ол көбінесе денедегі басқа қабыну процестерімен бірге жүреді. Ол органның зақымдануынан, іш қабырғасына сырттан соққыдан немесе хирургиялық араласудан туындауы мүмкін. Инфекция қан ағынымен немесе лимфа жүйесі арқылы енуі мүмкін. Перитониттің ең көп кездесетін көзі – асқазан-ішек жолы. Перитонит жедел немесе созылмалы, жалпыланған немесе жергілікті болуы мүмкін, және бір немесе бірнеше көзі болуы мүмкін. Ішек қабығы (омента) инфекцияның таралуын шектеуге көмектеседі, бірақ емделмесе, инфекция қуыс ішінде таралады. Абсцесс инфекцияға байланысты туындайтын екіншілік реакция ретінде де пайда болуы мүмкін. Антибиотиктер абсцесске қарсы күресте маңызды құралға айналды, алайда көбінесе сыртқы дренаж да қажет болады.