Кіріспе

Резистенциализм – жансыз заттардың көрінетін қастық мінез-құлқына сипаттама беру үшін әдемі теория. Күлкілі идея. Резистенциализм – проблема тудыратын заттардың (мысалы, жоғалған кілттер, принтерлер немесе қашқан секіргіш доп) адамдарға қатысты зұлымдық танытатынын сипаттайтын әдемі теория. Теория бойынша, адамдар мен жансыз заттар арасында соғыс жүріп жатыр, ал заттардың күнделікті тудыратын шағын қиындықтары – екеуінің арасындағы шайқастар. Бұл идея 1948 жылы жаңалық емес еді, сол кезде юморист Пол Дженнингс «Резистенциализм туралы есеп» атты мақаласында осы атауды таңдады. Бұл мақала сол жылы The Spectator газетінде жарияланып, кейін The New York Times газетінде қайта басылды. Сөз латын тіліндегі "res" ("зат"), француз тіліндегі "résister" ("қарсы тұру") және экзистенциализм философиялық мектебінің қосындысынан құралған. Бұл қозғалыс экзистенциализмнің жалпы тұжырымын, әсіресе Жан-Поль Сартрды пародиалайды, ал Дженнингс Резистенциализмнің ойдан шығарылған авторын Пьер-Мари Вентр деп атады. Резистенциализмнің ұраны – "Les choses sont contre nous" ("Нәрселер бізге қарсы").

Ұқсас ұғымдар

Мерфи заңының тарихы және Finagle заңы мен Sod заңы сияқты ұқсас заңдар немесе салдарлары туралы талқыланғандай, ғаламның қастандыққа бейімділігі ұзақ уақыттан бері әңгімелердің тақырыбы болды және бұл түсінік адамзаттан ертерек болуы мүмкін. Әдебиеттегі мысалдар: американдық кәсіпкер А. Б. Фаркуар 1856 жылы Пенсильвания штатының Йорк қаласына алғаш келген кезде, ол кездескен достарының бірі "бір журналдан тірі емес заттардың табиғи қастандығын баяндайтын мақала оқып отырғанын" айтқан. Мен онымен пікір таластырдым. Табиғаттың қатыгез емес, мейірімді екенін және онда қастандық жоқ екенін жеткіздім. Фридрих Теодор Вишер (1807–1887) өзінің 1879 жылы жарық көрген "Ауш Эйнер" романында "Объектінің қастығы" (Die Tücke des Objekts) тұжырымын дамытты, бұл жансыз заттар адамдарға қарсы құлық жасау туралы комикалық теория. М. Р. Джеймс (1862–1936) 1933 жылы жарық көрген "Жансыз заттардың қастығы" атты қорқынышты әңгімесінде Дженнингстің теориясын болжайды, бірақ құбылыстың табиғаттан тыс сана мен қастыққа толы қауіпті жағын ұсынады. 1920 жылдары Теодор М. Бернштейн "Бернштейннің бірінші заңы" деп аталатын заңды қалыптастырды, ол кішкентай түсіп қалған заттар, мысалы, манжеткалар, тек алуға ең қиын жерде ғана табылады дейді. 1942 жылы Луиза Дикинсон Рич бұл идеяның жаңа емес екенін нақты көрсететіндей етіп айтты. Көкөніс өсіру үшін жерді бұталар мен үлкен тастардан тазалау туралы айта келе, ол әжуалай: "Мен жансыз заттардың қастығына сенемін, ал барлық жансыз заттардың ішінде тастар ең қастысы". Резистенциализм Стивен Винсент Бенеттің "Түнгі қорқыныш №3" өлеңінің негізі болып табылады, оны Джордж Леффертс 1950 жылдардағы X Minus One радио драмалық сериясы үшін сахналады. 1950 жылы жарық көрген Клиффорд Д. Симакның "Қырқыс" атты ғылыми-фантастикалық әңгімесінде машиналар өздерін-өздері сезінуге және адам бақылауына қарсы көтерілуге бастайды. Аврам Дэвидсонның 1958 жылы жарық көрген "Немесе барлық теңіздер омармен" атты ғылыми-фантастикалық әңгімесінде жансыз заттар көбейіп, метаморфозаға ұшырайды. Бұл түсінік ағылшын жазушысы Терри Пратчеттің Discworld романдарында кездеседі, онда оны қастық немесе қастылық деп атайды; автордың берген нақты мысалы - бақша шлангтарының, қаншалықты мұқият оралса да, түнде өздігінен ашылып, велосипедті шалғыға байлап тастауы. Ол Пратчеттің "Реальность аудиторларымен" және, мүмкін, Аноямен байланысты, оны ол "көшірмеге жабысатын заттардың құдайы" деп сипаттайды. Томас Пиншонның "V" романында Бенни Профэн кейіпкері бар, ол тек тірі заттармен ғана сәтті жұмыс істей алады деп санайды. Роман барысында тірі және жансыз заттардың арасындағы шекара бұлыңқы болады, мысалы, көбінесе машина болып табылатын Жаман дін қызметкері, SHROUD деп аталатын сөйлейтін қорғаныш костюмі және балалар үшін ойыншық үй жануарлары болуы жоспарланғанын білетін кәрізде тұратын аллигаторлар. Farin Urlaub-тің "Dusche" синглі - әнші үйінің мазмұны оны өлтіруді жоспарлап отыр деп сенетін рок-әні.