Джон Майкл Лэнди: Австралиялық спортшы және Виктория губернаторы

Кіріспе

Австралиялық спортшы және Викторияның губернаторы (1930–2022)

Джон Майкл Лэнди (12 сәуір 1930 – 24 ақпан 2022) – австралиялық орта қашықтыққа жүгіруші және штат губернаторы. Ол бір мильді төрт минуттан кем уақытта жүгірген екінші адам және 1500 метрлік және бір мильдік жүгіру бойынша әлемдік рекордтарды иеленді. Сондай-ақ, ол 2001 жылдан 2006 жылға дейін Викторияның 26-шы губернаторы болды.

Ерте өмір және білім

Лэнди 1930 жылдың 12 сәуірінде Мельбурн, Викторияда дүниеге келді және Малверн еске алу грамматикалық мектебі мен Джилонг грамматикалық мектебінде оқыды. Алғашқыда ол табиғат пен австралиялық футболға көбірек қызығушылық танытты, бірақ соңғы курста "Associated Public Schools Mile Championship" жүлдесін жеңіп алды. 1954 жылы Мельбурн университетін ауыл шаруашылығы ғылымдары бакалавры дәрежесімен бітірді.

Жеңіл атлетика

Мектепте оқыған кезінде Лэнди орта қашықтыққа жүгіру жарыстарын тамашалауды ұнататын. Университет жылдарында ол кәсіби түрде жүгірумен айналысып, 1949 жылы «Гилонг гильдиясы» атты жеңіл атлетика клубына қосылды. Оның жаттықтырушысы Перси Серутти болды, ол оны бір мильді 4 минут 11 секундқа дейін қысқартуға көмектесті, соның арқасында ол 1952 жылғы Хельсинкиде өткен жазғы Олимпиада ойындарына Австралия құрамасына ілікті. Лэнди 7 тамызда 1954 жылы Ванкуверде (Британдық Колумбия) өткен Британ империясы мен Достастық ойындарында екінші рет 4 минуттан кем уақытта бір мильді жүгірді. Бірақ ол мильдік жарыста Роджер Баннистерге есе жіберді, ол өзінің ең үздік нәтижесін көрсетті. Тарихта екі адамның бір жарыста бір мильді төрт минуттан кем уақытта жүгіруі алғаш рет болды. Соңғы айналымның соңғы бұрылысында Лэнди сол жағына қарағанда, Баннистер оны оң жағынан озуға үлкерді. 1967 жылы Ванкувер суретшісі Джек Харман, Ванкувер Сан газетінің фотографы Чарли Уорнердің суретінен шабыт алып, екі спортшының қоладан жасалған монументалды мүсінін құйды. Бұл мүсін көп жыл бойы Империя стадионының кіреберісінде тұрды. Стадион бұзылғаннан кейін мүсін Тынық мұхиты ұлттық көрмесінің (PNE) Гастингс және Ренфрю кіреберісіне көшірілді. 2015 жылы ол стадион орнына қайта қойылды. Осы мүсін туралы Лэнди әзілдеп: «Лоттың әйелі артына қарағаны үшін тұз бағанасына айналды, ал мен, болжам бойынша, артына қарағаны үшін қолаға айналған жалғыз адаммын» деді. 1956 жылғы Мельбурн Олимпиадасы алдында өткен Австралия чемпионатында, мильдік жарыстың финалында Лэнди тоқтап, үшінші айналымда Рон Кларк өкшесіне кедергі келгенінен құлап кеткен әріптесінің жағдайын тексеру үшін кері жүгірді. Лэнди, Кларкқа жақын болғандықтан, оны құтқаруға тырысты, бірақ оның тікенектері Кларк иығына тиді. Кларк, сол кездегі жасөспірімдер арасындағы бір мильге жүгіру бойынша әлемдік рекордты иеленуші, жарысқа көш бастап тұрған еді. Лэнди кешірім сұрап, Кларкқа тұруға көмектесті, сосын екеуі де қайтадан жүгіре бастады. Соңғы екі айналымда Лэнди қалып қойған уақытын өтеді және жарысты жеңіп алды. Мүсінші Митч Митчелл Лэнди Кларкқа тұруға көмектескен сәтті бейнелейтін қоладан жасалған мүсінді құйды. Мүсін 2002 жылдың маусым айында ашылды және Мельбурн Олимпиада паркіндегі Олимпиада бульварына орналастырылды.

During his school years, Landy enjoyed watching middle distance track events. He became a serious runner during his university years, joining the Geelong Guild Athletic Club in 1949. He was coached by Percy Cerutty, who trained him to cut his time for running a mile down to 4 minutes, 11 seconds, earning himself a place on the Australian Olympic team at the 1952 Summer Olympics in Helsinki. Landy ran his second sub 4 minute mile on August 7, at the 1954 British Empire and Commonwealth Games, held in Vancouver, British Columbia. He lost the Mile Race to Roger Bannister, who had his best ever time. This was the first time in history that two men had run a mile in under four minutes in the same race. On the final turn of the last lap, as Landy looked over his left shoulder, Bannister passed him on the right. A larger than life bronze sculpture of the two men at this moment was created by Vancouver sculptor Jack Harman in 1967 from a photograph by Vancouver Sun photographer Charlie Warner and stood for many years at the entrance to Empire Stadium; after the stadium was demolished, the sculpture was moved to the Hastings and Renfrew entrance of the Pacific National Exhibition (PNE) fairgrounds. In 2015, it returned to the site of the stadium. Regarding this sculpture, Landy quipped that "While Lot's wife was turned into a pillar of salt for looking back, I am probably the only one ever turned into bronze for looking back." At the 1956 Australian National Championships prior to the Melbourne Olympic Games, in the final of the mile race, Landy stopped and doubled back to check on fellow runner Ron Clarke after another runner clipped Clarke's heel, causing him to fall early in the third lap of the race. Landy, who was close behind, leaped to clear his body but scraped his spikes on Clarke's shoulder. Clarke, the then junior mile world record holder, had been leading the race. Landy apologised, helped him back to his feet and they both started running again. In the final two laps Landy made up the deficit and won the race. Sculptor Mitch Mitchell created a bronze sculpture of the moment when Landy helps Clarke to his feet. The sculpture was dedicated in June 2002 and is on Olympic Boulevard, Olympic Park in Melbourne.

Викторияның губернаторы

2001 жылдың 1 қаңтарында Лэнди Викторияның 26-шы губернаторы болып, сэр Джеймс Гоббодан кейін қызметке кіріп, ант берді. Ол Виктория премьер-министрі Стив Бракстың ұсынысымен королева Елизавета II тағайындады, ол оның өкімет мерзімі бойы премьер-министр болып қалды. Лэнди 2006 жылдың 7 сәуірінде губернаторлық қызметтен зейнетке шықты, ал оның орнын Дэвид де Крецер басты. 2006 жылдың 15 наурызында, губернаторлық өкілеттігінің соңғы айында Лэнди Мельбурн крикет алаңы стадионында өткен 2006 жылғы Достастық ойындарының ашылу салтанатында Королеваның эстафетасын соңғы рет жеткізді, содан кейін ол эстафетаны Королеваға табыс етті. Лэнди табиғат тарихы бойынша екі кітаптың авторы: «Табиғатқа жақын» (1984) және «Жағалау күнделігі» (Pan Macmillan Australia, 1993). Лэнди 1986 жылғы Ванкувер көрмесіндегі Австралия павильонының бас комиссары болды. 2009 жылдың 12 ақпанында ол Виктория штатындағы өрттен зардап шеккендерге көмек көрсету қорының кеңесші кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. Ол сол жылдың 7 қыркүйегінде осы лауазымнан бас тартты.

Өлім

Лэнди 2022 жылғы 24 ақпанда Виктория штатының Кастлемейн қаласындағы үйінде 91 жасында қайтыс болды. Біраз уақыт Паркинсон ауруымен күресіп келді. Оның өмірі 2022 жылғы 20 желтоқсанда Мельбурн крикет алаңында өткен мемлекеттік еске алу рәсімінде құрметпен еске алынды.

Құрметтер мен марапаттар

1949 және 1950 жылдары Лэнди Мельбурн университетінің Доуки колледж кампусында оқып жүргенде Доуки колледжі үшін Австралия ережелі футбол клубында ойнады және 1950 жылы Орталық Гулберн аңғары футбол лигасының үздік ойыншысы атағын жеңіп алды. 1955 жылы Лэнди Австралиядағы әуесқой жеңіл атлетикаға қызмет еткені үшін Британ империясы орденінің мүшесі (MBE) болды, 2000 жылы Австралия спорт медалімен марапатталды, ал 2001 жылы ғасырлық медальмен марапатталды, Австралия орденінің серігі (AC) және Иерусалимдегі Әулие Жохан госпитальдерінің ең қадірлі орденінің рыцары атанды. 2006 жылы ол Корольдік Виктория орденінің командирі (CVO) болып тағайындалды, бұл тағайындама патшайымның Австралияға сапары барысында жасалды. Лэнди 1985 жылы Австралия спорттық даңқ залына енгізілді. Өткен жылдар ішінде Лэндиге құрметті докторлық дәреже берілді, алғашқысы 1994 жылы Виктория университетінің заң ғылымдарының докторы, содан кейін 1997 жылы Жаңа Англия университетінің ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, 2003 жылы Мельбурн университетінің заң ғылымдарының докторы және 2009 жылы Дикин университетінің заң ғылымдарының докторы болды. 2008 жылдың 12 шілдесінде Лэнди Солтүстік Джилонгта өткен клубтың 100 жылдық мерекелік кешінде құрметті қонақ ретінде сөз сөйледі. 1958 жылдың сәуір айынан бастап ол Гелонг гильдиясының атлетика клубының өмірлік мүшесі болды. Оңтүстік Джилонгтағы Лэнди Филд Лэндидің есімімен аталып, Джилонг аймағындағы ең ірі атлетикалық кешен болып табылады. Шығыс Донкастер орта мектебінде Лэндидің құрметіне арналған VCE оқу орталығы бар. Мельбурн қаласының Малверн-Ист ауданындағы Централь-паркте Лэндиге арналған спорт алаңы бар, онда «Бұл алаңды жаттығулары үшін пайдаланған Централь-парк көшесінің тұрғыны Джон Лэндидің құрметіне аталды» деген жазу бар.

Медиада

1988 жылғы "Төрт минуттық миля" телесериалында Лэнди мен сэр Роджер Баннистердің арасындағы бәсекелестігі көрсетілді, онда Лэндиді актер Ник Нидлс, ал Баннистерді актер Ричард Хью сомдады.