Франклин Найт Лейн: Американ саяхатшысы және саяси қайраткері

Кіріспе

Американдық саясаткер (1864–1921)

Франклин Найт Лейн (15 шілде 1864 – 18 мамыр 1921) – Калифорния штатынан шыққан американдық прогрессивті саясаткер. Демократиялық партия мүшесі, ол 1913 жылдан 1920 жылға дейін АҚШ Ішкі істер министрі қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол Штаттар аралық сауда комиссиясының комиссары болып жұмыс істеді және 1902 жылы Калифорния губернаторына демократтардың үміткері болды, бірақ сол кезде республикашылдардың үстемдік құрған штатта шамалы айырмамен жеңіліске ұшырады. Лейн 1864 жылдың 15 шілдесінде Принс-Эдвард аралының Шарлоттаун қаласының жанында дүниеге келді, ол кезде бұл аймақ британдық колония болып есептелген, ал қазір Канаданың құрамына кіреді. 1871 жылы оның отбасы Калифорнияға көшті. Калифорния университетінде оқып, бірқатар репортерлік жұмыс істегеннен кейін, Лейн Сан-Франциско хроникасы газетінің Нью-Йорк тілшісі болды, соңынан газеттің редакторы мен тең иесіне айналды. 1898 жылы Сан-Франциско қалалық прокуроры болып сайланды және бес жыл осы лауазымды иеленді. 1902 жылы Лейн губернаторлыққа, ал 1903 жылы Сан-Франциско мэрінің орнына кандидат болды, бірақ екі сайлауда да жеңіліске ұшырады. 1903 жылы ол Калифорния штатының сенаторын сайлау үшін өткен дауыс беру кезінде Калифорния штатының заң шығарушы органындағы демократиялық оппозицияның қолдауын алды. 1905 жылы АҚШ президенті Теодор Рузвельт оны Штаттар аралық сауда комиссиясының комиссары етіп тағайындады, ал келесі жылы Сенат бұл тағайындаманы бекітті. 1909 жылы президент Уильям Говард Тафт оны қайта тағайындады. 1913 жылдың қаңтарында оның әріптестері оны комиссия төрағасы етіп сайлады. Келесі айда Лейн президенттікке сайланған Вудро Вильсонның Ішкі істер министрі лауазымына ұсынысын қабылдады және 1920 жылдың басында отставкаға шыққанға дейін шамамен жеті жыл осы қызметте болды. Лейннің табиғатты қорғау саласындағы жетістіктері әр түрлі болды: ол Йосемити ұлттық паркінде орналасқан және көптеген табиғат қорғаушылар бағалаған аңғарды су басуға әкелген даулы Хетч Хетчи су қоймасы жобасын қолдады, бірақ сонымен қатар Ұлттық саябақтар қызметінің құрылуына жетекшілік етті. Бұрынғы министр 1921 жылдың 18 мамырында Миннесота штатының Рочестер қаласындағы Мейо клиникасында жүрек ауруынан қайтыс болды. Екі он жылдық бойы жалақысы аз болған мемлекеттік қызметте жұмыс істегендігі мен соңғы ауруына кеткен шығындар салдарынан ол мүлік қалдырмады, сондықтан оның жесірін қолдау үшін қоғамдық қор құрылды. Газеттерде ол қазіргі Канадада тумаған болса, президент болар еді деп хабарланды. Осы шектеуге қарамастан, Лейнге вице-президенттікке демократиялық үміткерлікті ұсынуға дайындық танытты, бірақ ол конституциялық талаптарға сәйкес келмейтін.

Franklin Knight Lane (July 15, 1864 – May 18, 1921) was an American progressive politician from California. A member of the Democratic Party, he served as United States Secretary of the Interior from 1913 to 1920. He also served as a commissioner of the Interstate Commerce Commission, and was the Democratic nominee for Governor of California in 1902, losing a narrow race in what was then a heavily Republican state. Lane was born July 15, 1864, near Charlottetown, Prince Edward Island, in what was then a British colony but is now part of Canada, and in 1871, his family moved to California. After attending the University of California while working part time as a reporter, Lane became a New York correspondent for the San Francisco Chronicle, and later became editor and part owner of a newspaper. Elected City Attorney of San Francisco in 1898, a post he held for five years, Lane ran in 1902 for governor and in 1903 for mayor of San Francisco, losing both races. In 1903, he received the support of the Democratic minority in the California State Legislature during the legislature's vote to elect a United States Senator from California. Appointed a commissioner of the Interstate Commerce Commission by U. S. President Theodore Roosevelt in 1905 and confirmed by the Senate the following year, Lane was reappointed in 1909 by President William Howard Taft. His fellow commissioners elected him as chairman in January 1913. The following month, Lane accepted President elect Woodrow Wilson's nomination to become Secretary of the Interior, a position in which he served almost seven years until his resignation in early 1920. Lane's record on conservation was mixed: he supported the controversial Hetch Hetchy Reservoir project in Yosemite National Park, which flooded a valley esteemed by many conservationists, but also presided over the establishment of the National Park Service. The former Secretary died of heart disease at the Mayo Clinic in Rochester, Minnesota, on May 18, 1921. Because of two decades of poorly paid government service, and the expenses of his final illness, he left no estate, and a public fund was established to support his widow. Newspapers reported that had he not been born in what is now Canada, he would have become president. In spite of that limitation, Lane was offered support for the Democratic nomination for vice president, though he was constitutionally ineligible for that office as well.

Ерте өмір

Лейн 1864 жылғы 15 шілдеде Шарлоттаун қаласының батысында, Принс-Эдвард аралындағы ДеСейблде Кристофер Лейн мен бұрынғы Кэролайн Бернстің төрт баласының үлкені болып дүниеге келді. Алайда, Уилсон өзінің кабинетіне Джеймс Кларк МакРейнольдсты тағайындады. Ішкі істер министрі ретінде Лэйн территорияларға жауапты болды және Аляска территориясының дамуын қолдады. Жеке меншік теміржолдар онда салынғанмен, сәттілікке жете алмады, сондықтан ол Аляскаға ірі көлемде адамдарды қоныстандыруға мүмкіндік беретін мемлекеттік теміржол құрылысын ұсынды. Лэйннің қолдауымен елдегі теміржолдар төтенше жағдайды жою үшін ерікті түрде бірігіп, Теміржол соғыс кеңесін құрды. Лэйн Қоғамдық ақпарат комитеті алдында көптеген тиімді сөздер сөйледі. Министр Комитет үшін «Неліктен Германиямен соғысып жатырмыз» және «Америкалық рух» деген екі қысқаша еңбек жазды, олар жақсы қабылданып, кеңінен таратылды. Ол кәсіпкерлерді «оқыр орға бағыт алған ерлерге лайық құрбандықтарға» шақырды. Оның туған жері ДеСейблдің жанындағы тасқа осы құрметті бейнелейтін федералдық тақта орнатылды. Лэйнге көрсетілген басқа да құрметтер: Екінші дүниежүзілік соғыстағы «Либерти» кемесі, Нью-Йорк қаласындағы жоғары мектеп және Калифорниядағы секвойя тоғайы.