Кіріспе

Американдық математик, ғылым саясатының бюрократы және тарихшы Джеймс Рой Ньюман (1907–1966) – американдық математик және математика тарихын зерттеуші. Ол сонымен қатар 1929 жылдан 1941 жылға дейін Нью-Йорк штатында заңгерлік қызмет атқарды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін АҚШ үкіметінде бірнеше лауазымды иеленді, оның ішінде Лондондағы АҚШ елшілігінің бас барлаушысы, соғыс министрінің орынбасарының көмекшісі және АҚШ Сенатының атом энергиясы жөніндегі комитетінің кеңесшісі болды. Соңғы қызметінде ол 1946 жылғы Атом энергиясы заңының жобасын дайындауға көмектесті. 1948 жылдан бастап Scientific American журналының редакциялық алқасының мүшесі болды. Ол сонымен қатар Эдвард Каснермен бірлесіп жазған «Математика және қиял» кітабында «гугол» математикалық терминін алғаш рет жариялаған.

Автор

1940 жылы Ньюман мен Эдвард Каснер «Математика және қиял» атты еңбегін жазды, онда олар «гугол» деп аталатын өте үлкен, бірақ шекті санның математикалық идеясын баяндады, ол 1-ден кейін 100 нөлден тұрады, сондай-ақ «гуголплекс» деп аталатын одан да үлкен сан туралы айтты. 1942 жылы Ньюман «Соғыс құралдары» атты кітап жазды, ол суреттермен толыққан соғыс жүргізудің зерттелуі болды. 1948 жылы «Атом энергиясын бақылау» еңбегін жариялады. 1955 жылы «Ғылым не?» деген кітап жазды, ал 1956 жылы «Математика әлемі» атты төрт томдық кітапты шығарды. Бұл кітап А’хмосе жазушысынан бастап Альберт Эйнштейнге дейінгі математика әдебиетіне арналған, түсіндірмелер мен ескертпелермен жабдықталған жинақ. Төрт том математиканың көптеген салаларын қамтиды және Ньюманның 15 жылдық еңбегін көрсетеді, ол осы саладағы ең маңызды эсселер деп санайтын материалдарды жинады. Ньюменнің Шриниваса Раманужанға арналған өмірбаянынан бастап, Бертран Расселдің «Санның анықтамасы» сияқты эсселеріне дейін, бұл серия математикалық білімінің кез келген деңгейіне сай деп мақталады. Бұл серия әртүрлі баспагерлер тарапынан бірнеше рет қайта басылды. Ньюман сонымен қатар Эрнест Нагельмен бірге «Гёдельдің дәлелі» (1958) кітабын жазды, онда Гёдельдің толық еместік теоремасының негізгі нәтижелері, сондай-ақ оны ашуға әкелген математикалық жұмыстар мен философиялар оңай түсінілетін тілде ұсынылды. Бұл кітап Дуглас Хофстадтерді математикалық логиканы зерттеуге, өзінің танымал «Гёдель, Эшер, Бах» кітабын жазуға және 2002 жылы жарық көрген «Гёдель дәлелінің» екінші басылымын дайындауға шабыттандырды. 1961 жылы Ньюман «Ғылым және саналылық», 1962 жылы «Ақымақтықтың ережесі» және 1963 жылы «Харпер ғылым энциклопедиясы» атты кітаптарын жазды.