Кіріспе

1936–1937 жылдарғы Палестинадағы британдық тергеу

Пилл комиссиясы, ресми түрде Палестина Корольдік комиссиясы деп танылатын, лорд Пилл басқарған британдық корольдік сауал комиссиясы. Комиссия 1936 жылы Ұлыбритания басқаруындағы Палестинада болған алты айлық арабтардың жалпы ереуілінен кейін туындаған қақтығыстың себептерін зерттеу үшін тағайындалды. 1937 жылдың 7 шілдесінде комиссия баяндама жариялады, онда Ұлттар Лигасының мандаты орындалуы мүмкін емес екені және бөлісу қажеттігі алғаш рет айтылды. Араб Жоғарғы Комитеті еврей мемлекеті идеясына қарсы шықты. Олар сондай-ақ еврейлердің көшіп келуі мен жер сатып алу тоқтатылуын талап етті. Кейіннен Еврей агенттігі кеңесі бейбіт шешім табу мақсатында конференция шақыру туралы ұсыныс енгізді, онда Палестина бөлінбеген күйінде қарастырылуы тиіс болды.

Тарих

Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Осман империясының құлдырауымен Ұлыбританияға Ұлттар Лигасы Палестина аймағын басқаруға мандат берді. Бұл мандат 1948 жылы Ұлыбритания одан шыққанға дейін күшінде болды. Дегенмен, бұл шешім басқа да мәселелерге әкелді, себебі британдықтар Бальфур декларациясын сақтауға тырысып, сонымен бірге аймақтың бұрынғы тұрғындарының құқықтарын қорғауға ұмтылды. Британ үкіметі аймақ үшін көптеген мүмкіндіктерді зерттеді, оның ішінде бөлінуді де қарастырды. Комиссия зорлық-зомбылықтың күшею кезеңінде құрылды; 1936 жылы арабтар мен еврейлер арасында қақтығыстар басталды және ол үш жылға созылды. 1936 жылдың 11 қарашасында комиссия Палестинаға көтерілістің себептерін анықтау үшін келді. Комиссияға тәртіпсіздіктің себептерін анықтау және екі тараптың тағылымдарын бағалау міндеті жүктелді. Хаим Вейцман еврейлер атынан сөз сөйледі. 1936 жылдың 25 қарашасында Пил комиссиясының алдында куәлік берген Вейцман Еуропада 6 миллион еврей бар екенін айтты, олар үшін "әлем олардың тұра алмайтын жерлеріне және кіре алмайтын жерлеріне бөлінген".

Мүшелік

Комиссия төрағасы Уильям Пил, 1-ші граф Пил болды, ал төраға орынбасары 9-шы баронет сэр Хорас Рембольд болды. Басқа мүшелері: сэр Лори Хаммонд, сэр Моррис Картер, сэр Гарольд Моррис және Реджинальд Купленд.

Яһудилердің реакциясы

1937 жылғы 20 тамызда Сионистік жиырмасыншы конгресс Балфур декларациясы кезінде еврей ұлттық ошағы бүкіл тарихи Палестинада, соның ішінде Трансиорданияда құрылуы тиіс екендігі түсінілгенін, ал Декларацияда Палестинаның еврей мемлекетіне айналу мүмкіндігі көзделгенін мәлімдеді. Конгрестегі кейбір топтар Пил баяндамасын қолдап, кейін шекаралар түзетуге болатынын айтса, басқалары бұл ұсынысқа қарсы болды, себебі еврей мемлекеті тым кішкентай болар еді. Конгресс Пил комиссиясы ұсынған нақты шекараларды қабылдамауға шешім қабылдады, бірақ өкілдігіне Палестинада еврей мемлекеті үшін тиімді жоспарды келісуге уәкілеттік берді. Пил комиссиясынан кейін еврей агенттігі мемлекет құруды жоспарлау үшін комиссиялар құрды. Ол кезде ол "Мандатты үкіметпен қатар жұмыс істейтін үкіметке" тең толық әкімшілік құрылымды құрған болатын. Аризона университетінің профессоры Чарльз Д. Смит: «Вейцман мен Бен-Гурион [Пил комиссиясы] ұсынған шекаралармен байланысты болуға міндетті емес деп ойлады. Бұл болашақта кеңейтілетін уақытша шекаралар ретінде қарастырылуы мүмкін» деп санайды. Екі еврей басшысы, Хаим Вейцман мен Бен-Гурион, Сионистік конгреске Пил ұсыныстарын келіссөздер үшін негіз ретінде мақұлдауға көндірді. 1937 жылғы Блоудан конференциясында араб әлемінің барлық елдерінен келген партиялар Палестинаны бөлуді де, еврей мемлекетін құруды да қабылдамады, осылайша бүкіл Палестинаға талап етті.