Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карахнюкар су электр станциясы ( ), ресми түрде Флёцдалур электр станциясы ( ) деп аталады – Исландияның шығысындағы Флёцдальсхераð муниципалитетінде орналасқан су электр станциясы. Ол Рейдарфьордүрдегі Alcoa компаниясының Fjarðaál алюминий қорыту зауытына жыл сайын энергия өндіруге арналған. Орнатылған қуаты – 690 МВт, бұл станцияны Исландиядағы ең ірі электр станциясы етеді. Жоба, жақын орналасқан Карахнюкар тауларының атымен аталған, Jökulsá á Dal және Jökulsá í Fljótsdal өзендерін бес бөгетпен тоғады, нәтижесінде үш су қоймасы құрылады. Су қоймаларынан су 73 шақырымдық жер асты су тоннельдері арқылы және 420 метрлік тік құбыр арқылы бір жер асты электр станциясына бағытталады. Қорыту зауыты 2008 жылы толыққандай жұмыс істеуге кірісті, ал су электр станциясының жобасы 2009 жылы аяқталды. Карахнюкар бөгеті
Kárahnjúkar Hydropower Plant ( ), officially called Fljótsdalur Power Station ( ) is a hydroelectric power plant in Fljótsdalshérað municipality in eastern Iceland, designed to produce annually for Alcoa's Fjarðaál aluminum smelter to the east in Reyðarfjörður. With the installed capacity of , the plant is the largest power plant in Iceland. The project, named after the nearby Kárahnjúkar mountains, involves damming the rivers Jökulsá á Dal and Jökulsá í Fljótsdal with five dams, creating three reservoirs. Water from the reservoirs is diverted through of underground water tunnels and down a vertical penstock towards a single underground power station. The smelter became fully operational in 2008 and the hydropower project was completed in 2009. The Kárahnjúkar Dam
Флёцдальдегі Йёкульса í Fljótsdal өзеніндегі 193 метрлік және 680 метрлік Кельдуа бөгеті Кельдуарлон су қоймасын құрайды. Кельдуа бөгетінен төмен ағысында 160 метрлік, 580 метрлік Уфсарстифла бөгеті орналасқан, ол Уфсарлонды, әлдеқайда кіші су қоймасын құрайды. Уфсарлон су қоймасынан су 14 шақырымдық, диаметрі 8 метрлік су тасымалдау тоннелі арқылы бағытталады, онда ол Хальслон су қоймасының тоннеліне қосылады.
On the river Jökulsá í Fljótsdal, the tall and long Kelduá Dam forms the capacity Kelduárlón Reservoir. Downstream from the Kelduá Dam is the tall, long Ufsarstífla dam which forms the Ufsarlón, a much smaller reservoir. Water from the Ufsarlón Reservoir is diverted down a long, diameter headrace tunnel where it joins the Hálslón Reservoir headrace tunnel.
Тарих
Исландияның шығысындағы басқа да ресурстармен бірге Jökulsá á Dal және Jökulsá í Fljótsdal өзендерін пайдалану 1970 жылдардан бері қарастырылып келеді. 1975 жылдан 2002 жылға дейін бірнеше халықаралық компания Рейдарфьёрдурда металл зауытын салуды жоспарлаған немесе оған тырысқан, оны Карахнюкарға ұқсас гидроэлектрлік жобамен қамтамасыз етуді көздеген. Барлық әрекеттер жобаға қарсылық тудырғандықтан сәтсіз аяқталды, ал 2002 жылы Alcoa компаниясы, Исландия үкіметі және Исландияның ұлттық электр компаниясы Landsvirkjun осы ауқымды жобаны іске асыруға міндеттелді.
Using the rivers Jökulsá á Dal and Jökulsá í Fljótsdal along with other resources in eastern Iceland has been on the drawing board since the 1970s. From 1975 to 2002, several international companies had planned or attempted to build a metal plant at Reyðarfjörður that would be powered by a hydroelectricity project similar to the Kárahnjúkar. All failed because of opposition to the project until Alcoa along with the Government of Iceland and Landsvirkjun, Iceland's national power company committed to the massive project in 2002.
Құрылыс
Жобаны бөгеттерді және Fljótsdalur электр станциясын басқаратын Landsvirkjun қаржыландырады. Италиялық Impregilo компаниясы бөгеттердің ең ірі мердігері болып табылады. Су электр станциясының жалпы құны 1,3 миллиард АҚШ долларын құрайды. Пенстак неміс компаниясы DSD NOELL (Вюрцбург) тарапынан орналасқан жерде салынды, ал Италияның ATB Riva Calzoni компаниясы су қабылдау құрылыстарын, дөңгелек қақпаларын және сырғанамалы қақпаларды жеткізді. Темір қаптама үшін барлығы 4000 тоннадан астам болат қолданылды. Жобаға дайындық жұмыстары 2002 жылдың тамызында басталды, ал 2003 жылдың сәуірінде Kárahnjúkar бөгеті мен Hálslón су қоймасына арналған бас тоннельдердің құрылысы басталды. Сол жылдың қыркүйек айында жер асты электр станциясының құрылысы басталды. Desjará бөгеті мен Sauðárdalur бөгетінің құрылысы 2004 жылдың сәуірінде басталды. 2006 жылдың маусым айында Kelduá бөгеті мен Ufsarstífla бөгетінің құрылысы басталды, ал қыркүйек айында Hálslón су қоймасы толғана бастады. 2008 жылдың ортасында Kelduá және Ufsarstífla бөгеттері аяқталды және Ufsarlón су қоймасының бас тоннелі дайын болды. Бас тоннельдер үш толық бетті тоннель қазу машинасымен салынды, ал қалған бөліктері бұрғыланып, жарылды. Құрылыс кезінде бірнеше адам қаза тапты, олардың ішінде: Arni Thor Bjarnason, Eilifur Gopi Hammond, Ludvik Alfred Halldorsson және Kresimir Durinic.
The project is funded by Landsvirkjun, which operates the dams and Fljótsdalur Power Station. The Italian company Impregilo is the largest contractor working on the dams. The total cost of the hydropower project is 1.3 billion USD. The penstock was built in place by the German company DSD NOELL (Würzburg) whereas ATB Riva Calzoni of Italy provided intake structures, wheels gates and sliding gates. In total, more than 4,000 tons of steel were used for the steel liner. Preparatory work on the project began in August 2002 and construction on the Kárahnjúkar Dam and headrace tunnels for the Hálslón Reservoir began in April 2003. In September of the same year, construction began on the underground power station. Construction on both the Desjará Dam and the Sauðárdalur Dam began in April 2004. In June 2006, construction of the Kelduá Dam and Ufsarstífla Dam began and in September, the Hálslón Reservoir began to fill. In mid 2008, the Kelduá and Ufsarstífla Dams were complete and the Ufsarlón Reservoir headrace tunnel was ready. Construction on the headrace tunnels was done by three full face tunnel boring machines, while remaining areas were drilled and blasted. There were several workplace fatalities during the construction process including: Arni Thor Bjarnason, Eilifur Gopi Hammond, Ludvik Alfred Halldorsson and Kresimir Durinic.
Сын
Көптеген себептермен бөгеттер экологиялық белсенділердің наразылығына жиі ұшырайды. Бұл аймақ Еуропадағы екінші ірі (бұрынғы) табиғи жабайы жерлердің бірі болып табылады және жалпы алқабы шамамен 100 км² құрайды. Жобаны сумен қамтамасыз ететін өзендер Еуропадағы ең үлкен мұздық – Ватнайокульдің бір бөлігі. Жұмыс күшінің шамамен 70% шетелдік жұмысшылардан тұрды. Шығыс Исландиядағы Карахнюкар су электр станциясын салу үшін екі мұздық өзеніндегі бес бөгет үш суқоймасын жасады, олар бірге 440 000 акрдан астам таулы аймақты су басты. Бұл мегақұрылыс ел тарихында бұрын-соңды көрілмеген, сондықтан ландшафттың қайта қалпына келтірілмейтін жоғалуына байланысты үнемі наразылық пен дау тудырды. Қоршаған ортаға тигізетін әсерді бағалау деректеріне сәйкес, жобаның құрылысы салдарынан 3000 км² немесе 741 316 акр жер әсер етті. Бұл Исландияның жалпы жер ауданының шамамен 3% құрайды.
The dams have been the frequent subject of protests by environmentalists for many reasons. The area is within the second largest (formerly) unspoiled wilderness in Europe and covers about in total and the rivers that supply water to the project are part of Europe's largest glacier, Vatnajökull. About 70% of the workforce was composed of foreign workers. For the construction of Kárahnjúkar Hydropower Plant in East Iceland, five dams in two glacial rivers created three reservoirs, that together flooded over 440,000 acres of unspoilt Highland territory. The megastructure is on a scale like nothing the nation has seen before or since and, as such, has been a constant source of protest and controversy due to the landscapes irretrievably lost. The total affected area according to the environmental impact assessment, outlines that a total of 3,000 km2 or 741,316 acres were affected by the project's construction. That is approximately 3% of Iceland's total land mass.
Кино мен әдебиеттегі бейнелеу
Жобаның барлық жағынан 2006 жылы жарық көрген "Draumalandið" кітабында және одан кейін 2009 жылы түсірілген "Dreamland" деректі фильмінде ауыр сынап талқыланды. Жоба National Geographic Channel арнасының "MegaStructures" бағдарламасында және Discovery Channel арнасының "Extreme Engineering" бағдарламасында көрсетілді, сондай-ақ 2006 жылы шыққан Sigur Rós тобының "Heima (At Home)" тасмафильмінде де айтылды, онда топ бөгет салуға қарсы наразылық акциясына қатысты. Бөгет Steinar Bragi-дің "Hálendið" атты қорқыныш романындағы құпия бөгетке шабыт берген деп есептеледі.
The project as a whole was criticised heavily in the 2006 book Draumalandið and subsequent 2009 documentary Dreamland. The project was documented in a MegaStructures program of the National Geographic Channel, and the Discovery Channel's Extreme Engineering, along with mention in the 2006 Sigur Rós rockumentary Heima (At Home), where the band played at a protest against the building of the dam. The dam has been read as an inspiration for a mysterious dam in Steinar Bragi's horror novel Hálendið.