Кіріспе

Бас әріппен жазылғанда мағынасы өзгеретін сөз – капитоним, бұл мағынасын (кейде айтылуын) өзгертетін сөз; капитализация әдетте бір түрінің есімдік немесе эпоним болуына байланысты қолданылады. Бұл сөз "capital" сөзінің "onym" жұрнағымен бірігіп жасалған сөз. Капитоним – гомографтың бір түрі және егер екі түрінің айтылуы әртүрлі болса – гетеронимнің де түрі. Екі сөздің де бас әріппен жазылуы тиіс жағдайларда (мысалы, сөйлемнің басында), оларды қолданылу контекстінен басқа ешнәрсе ажыратпайды. Кейбір жұптар, мысалы, "march" және "March", мүлдем байланысты емес, ал басқа жағдайларда, мысалы, "august" және "catholic", бас әріппен жазылған түрі этимологиялық тұрғыдан бас әріппен жазылмаған түрімен байланысты. Мысалы, "August" – император Августтың атынан шыққан, ол өзін "augustus" сөзімен атаған, содан ағылшын тіліндегі "august" сөзі пайда болған. Сол сияқты, "Catholic" және "catholic" сөздері грек тілінде "жалпылама" деген мағына беретін сөзден туындаған. Бас әріптер объектілер жиынтығы мен олардың нақты бір мысалын ажырату үшін қолданылуы мүмкін. Мысалы, астрономиялық терминологияда "moon" (кез келген табиғи спутник) және "Moon" (Жердің табиғи спутнигі) арасында айырма жасауға болады.

Философиялық, діни және саяси терминдер

Капитонимдердің айқын көрініс табатын нақты бір мысалы – философия, дін және саясат салаларындағы терминология. Капиталданған сөздер философиялық ұғымды күнделікті тілдегі қолданылуынан ажырату үшін немесе белгілі бір тұлғаны немесе институтты құрметтеуді білдіру үшін жиі қолданылады. Платондық мағынадағы жоғары идеяларды білдіретін сөздер, әсіресе діни контекстте қолданылғанда, әдетте үлкен әріппен жазылады. Мысалы, "Жақсылық", "Сұлулық", "Шындық" немесе "Бірлік". Христиандық, иудаизм немесе ислам сияқты монотеистік діндердегі жалғыз Құдайға сілтеме жасалғанда "құдай" сөзі "Құдай" деп жазылады, сондай-ақ Құдайға қатысты жіктеу есімдері де (Ол, Оның, Өзі және т.б.) үлкен әріппен жазылады. Бұл тәсіл Киелі кітаптың көптеген нұсқаларында, мысалы, Жаңа Аудармада (NKJV) қолданылады. Осы дәстүрде, егер Құдайдан тікелей сөз келтірілсе, меншік есімдері де үлкен әріппен жазылады; "Менің" және "Менікі" сөздері үлкен әріппен жазылады, ал адам сөйлегенде мұндай жазу қате болады. "Сен", "Сенің" және "Сенікі" деген жіктеу есімдері де кейде Құдайға сілтеме жасағанда үлкен әріппен жазылады. Басқа айырмашылықтарға шіркеу (ғимарат) және Шіркеу (ұйым немесе адамдар тобы), сондай-ақ литургиялық месса мен физикалық масса жатады. Саяси партиялар көбінесе философиялар немесе идеологиялардың атынан аталғандықтан, философияның жақтаушысы мен партияның жақтаушысын ажырату үшін үлкен әріп қолданылады, мысалы, Либерал – кез келген Либералдық партияның жақтаушысы, ал либерал – либерализм философиясының жақтаушысы. Жеке адамның қолдайтын тұжырымдамасын көрсету үшін "кішкентай l либералы" сияқты терминдер қолданылуы мүмкін. Осыған ұқсас мысалдар: консервативті/Консервативті, демократ/Демократ, либертариандық/Либертариандық, республикашыл/Республикашыл, социалистік/Социалистік, коммунист/Коммунист және еңбекшілерді қолдайтын/Еңбекшілер.

Ағылшын тіліндегі капитонимдер тізімі

Келесі тізімде тек "сөздік сөздер" ғана бар. Жеке есімдер (Mark/mark, Will/will), жер атаулары (China/china, Turkey/turkey), компания атаулары (Fiat/fiat), басылымдардың атаулары (Time/time) және т.б. тізімге жатқызуға тым көп болғандықтан, олардың барлығы алынып тасталды. Жергілікті атаулардан ерекшеленетін қосымшаларға (мысалы, поляк / polish) рұқсат етіледі. Бір сөздің екінші мағынасы болып табылатын жұптар – мысалы, Masonry (құпия қоғам), бұл сөздің ерекше қолданылуы Masonry (қабырға салу) – алынып тасталады. + Капитализацияланған сөз Кіші әріпті сөз ЕскертулерАраб: араб тіліне немесе араб әдебиетіне қатыстыараб: арап қышқылы, сонымен қатар қышқыл акация деп аталады, тағам құралыАрес ('/ɛər//iː//z/): соғыс құдайыарес ('/ɑr//z/ немесе '/ɛər//z/): ауданның метрикалық бірлігі, аренің көпше түріАвгуст ('/ɔː//g//ə//s//t/): жылдың сегізінші айыавгуст (/ɔː/'/g//ʌ//s//t/): ұлы, құрметті. Әртүрлі айтылуыБохем: Богемияға қатыстыбохем: әлеуметтік конвенциялардан тысCancer: жұлдыз шоқжұлдыры және астрологиялық белгі, немесе шағала тұқымдасының өкіліcancer: аурулар класыКельт (/k//ɛ//l//t/, /s//ɛ//l//t/): кельт тілінде сөйлейтін кельт халықтарының мүшесіcelt (/s//ɛ//l//t/): тарихқа дейінгі кескіш құрал. Көбінесе әртүрлі айтыладыКуба: Кубаданкуба: кубқа қатысты, мысалы, кубалық сан (сирек техникалық қолдану)Divine: Құдайға қатыстыdivine: сезім арқылы табу; су, минералдарды табу; теолог. Кіші әріппен, сөздің екі мағынасы да болуы мүмкінГаллия: Францияға немесе ежелгі Галлия аймағына қатыстыгаллия: өсімдіктердегі ісіктерге немесе галла қышқылына қатыстыГамлет: Уильям Шекспирдің пьесасы немесе пьесаның басты кейіпкерігамлет: шағын қалаИония: Иониаға немесе классикалық сәулет стиліне қатыстыиония: (химиялық) иондарға қатыстыЛент: Күл шишасы мен Пасха аралығындағы кезеңлент: қарыз берудің өткен шақ және артық сөзіМандарин: Қытайдың солтүстік және батыс бөлігінде, әсіресе Пекинде және оның айналасында сөйлейтін синиттік тілмандарин: зиялы немесе мәдени ортадағы элиталық немесе күшті топтың мүшесі; сонымен қатар, цитрус жемісінің түріМарт: жылдың үшінші айымарш: жылдам және ырғақты жүруМай: жылдың бесінші айыmay: модальдық етістікМозаика: Мұсаға қатыстымозаика: декоративтік өнер түріМуза: өнерге шабыттандыратын грек әйгерлерінің бірімұза: өнерге шабыттандыратын адам; ойша толғануНатал: 1994 жылға дейін апартеид кезеңінде Оңтүстік Африка одағының және Оңтүстік Африка Республикасының төрт провинциясының бірі болған британдық колония. Бұл қаланың негізгі порты, қазір Дурбан деп аталады, бастапқыда португалдық теңізші Васко да Гама 1492 жылы Рождество күні сол жерге келгендіктен, Порто-ду-Натал ("Рождество порты") деп аталды. natal: бала тууға қатыстыPole: поляк адамpole: ұзын, жұқа цилиндрлі нысан; басқа да мағыналарПольс генетикалық жағынан полюспен байланысты емес: "Польс" деген көне ағылшын сөзі қысқа a-мен жазылатын (ModE stone және OE stan салыстырып қараңыз). Polish ('/p//oʊ//l//ɪ//ʃ/): Польшаданpolish ('/p//ɒ//l//ɪ//ʃ/): жылтыр бет жасау; осы процесте қолданылатын қоспа. Әртүрлі айтылуScot: шотландиялықscot: төлем, алым, бағалау немесе салықScotch: Шотландиядан немесе Шотландияға қатысты, вискинің бір түріscotch: бір нәрсені тоқтату (әсіресе қауесеттерді); сонымен қатар виски түріSwede: швециялық немесе швед ұрпағынан шыққан адамswede: Brassica napus түбірінің сары түріWelsh: Уэльске қатыстыwelsh: келісімнен бас тарту. Welsh етістігі (сонымен қатар welch деп жазылады) белгісіз этимологиядан шыққан, бірақ көбінесе ол Welsh сөзінен алынған және нәтижесінде Уэльстен келген адамдарды қорлайтын ретінде қабылданады.

Басқа тілдер

Басқа тілдерде осы жұптар сол тілдің бас әріптер ережелеріне байланысты көбірек немесе аз болады. Мысалы, неміс тілінде барлық зат есімдер бас әріппен жазылады, сондықтан Laut 'дыбыс' ~ laut 'көлемді' немесе Morgen 'таң' ~ morgen 'ертең' сияқты көптеген жұптар кездеседі. Ал, итальян және испан тілдерінде жеке есімдерден басқа өте аз сөздер бас әріппен жазылады, сондықтан мұндай жұптар өте сирек, тіпті жоқ болуы мүмкін. Испан тіліндегі мысал: Лима (қала) ~ lima 'құрал' немесе 'лайм (жеміс)'. Португал тілінде Перу (ел) ~ peru 'күрке (құс)' мысалы келтіріледі.