Кіріспе

Мемлекеттік министр – Канада кабинетіндегі кіші кабинет министрі, әдетте нақты бір сала бойынша аға кабинет министріне көмек көрсету үшін белгілі бір міндеттермен жүктеледі. Мемлекеттік хатшы да көптеген ұқсас міндеттерді атқарады, жоғары тұрған кабинет мүшелеріне көмек көрсетеді, сондай-ақ Министрлік пен Канада Корольдік жеке кеңесінің мүшесі болып табылады. Мемлекеттік хатшы заң бойынша мемлекеттік министр, бірақ «хатшы» аталымымен. Дегенмен, мемлекеттік хатшылар мемлекеттік министрлерден төмен саналады және Кабинет мүшелері емес.

Тарих

"Мемлекеттік министр" атағы Пьер Трюдо үкіметі кезінде 1971 жылы Министрліктер және Мемлекеттік министрлер туралы заң бойынша құрылды. Бұл заң екі түрлі мемлекеттік министрлерді құруға мүмкіндік береді. Заңның 2-ден 10-ға дейінгі тармақтары мемлекеттік министрлікті құруға мүмкіндік береді, ол заңмен құрылған ведомстволардың бөліктерін бөлу арқылы құрылған уақытша үкіметтік департамент болып табылады. Мемлекеттік министр мұндай министрліктің басшысы бола алады. Заңның 11 және 12-тармақтары "Губернатор Кеңесі кез келген министрге немесе министрлерге Канаданың кез келген департаментіне немесе мемлекеттік қызметінің басқа бөлігіне осы міндеттерді атқаруда көмек көрсету үшін тағайындауы мүмкін" деген мемлекеттік министрді құруға мүмкіндік береді. Соңғысы көбірек таралған, ал біріншісі пайдаланудан шығып қалды. Брайан Малруни мен оның ізбасарлары кезінде мемлекеттік министр атағы бұрын портфелі жоқ министрлер деп аталғандарды тағайындау үшін қолданылды. Мемлекеттік министрлер сондай-ақ Канада Королінің құпия кеңесінің мүшелері болып табылады, олардың министрлік құрамына кіруі үшін бұл қажетті шарт. Жан Кретьен үкіметі кезінде жоғары тұрған министрлердің көмекшілері мемлекеттік хатшы деп аталатын, мемлекеттік министрлерге қарағанда төмен дәрежедегі және Министрлер кабинетінің мүшесі емес лауазымға тағайындалды. Кретьеннің тұсында "мемлекеттік министр" атағы, нақты саясатты жүзеге асыруға жауапкершілікпен, әдетте, басқа да міндеттерімен қатар вице-премьерге, үкімет үйінің жетекшісіне немесе Сенаттағы үкімет басшысына берілді. Кретьеннің екі жылдық мерзімге тағайындалған және партиялық депутаттарға сыйлық ретінде берілген парламенттік хатшылары да болды. Олардың міндеті - министрлер отырыста қатыса алмаған кезде олардың атынан сұрақтарға жауап беру және есептер ұсыну болды. Пол Мартин мемлекеттік хатшы лауазымын жойды және кіші кабинет министрлері үшін "мемлекеттік министр" атауын қайта қолдануға көшті. Лауазымға кіріскен күні Мартин түрлі мемлекеттік ведомстволарды қайта құрды. Алайда, бұл тек заңға өзгеріс енгізу арқылы ғана жасалуы мүмкін болғандықтан, ол іс жүзінде мемлекеттік министрлер басқаратын бірнеше мемлекеттік министрліктерді құрды. Мұндай мемлекеттік министрліктер мен олардың министрлері тұрақты ведомстволардың тиісті министрлері ретінде тағайындалды. Оның үкіметі кезінде осы ведомстволардың көпшілігі заңмен құрылды және мемлекеттік министрлер жаңа ведомстволардың министрлері болды, олардың құзыреттілік заңдары патшалық келісімді алды. Стивен Харпер 2006 жылдың 6 ақпанында премьер-министр болған кезде, ол өзінің кабинетіне ешқандай мемлекеттік министрлерді қоспады. Харпердің ауысу тобының жетекшісі Дерек Берни баспасөзге бұл қасақана жасалғанын мәлімдеді: мемлекеттік министрлер мен вице-премьердің рөлі толық теңдікке негізделген кабинет құру үшін алынып тасталды. Бірақ шындығында, Харпер кейбір министрлерге олардың портфельдерінен тыс міндеттерді беру үшін бірқатар мемлекеттік министрлерді тағайындады; алайда, бұл мемлекеттік министрлердің барлығы толыққанды кабинет министрлері болды және олардың ресми атауларында "мемлекеттік" деген сөз болмады. 2007 жылдың 4 қаңтарында Харпер өзінің министрлігіне бес мемлекеттік хатшыны қосты, осылайша кабинеттен тыс кіші министрлерді тағайындау тәжірибесін қайта жаңғыртты. 2008 жылдың 30 қазанында Харпер өзінің кабинетіне 11 мемлекеттік министрді қосты. 2011 жылдың 4 қаңтарында Харпер өзінің кабинетіне 12 мемлекеттік министрді қосты. 2015 жылы Джастин Трюдо басқарған 29-шы кабинет бірнеше министрліктерді құрды және жаңартты, соның ішінде бұрынғы кішігірім лауазымнан – Мемлекеттік (Спорт) министрінен Спорт және Мүгедектер министрлігі құрылды.

Балалар мен жасөспірімдер

Мемлекеттік министр (Балалар мен жастар) – 2003 жылы премьер-министр Пол Мартин Адам ресурстарын дамыту министріне көмек көрсету мақсатында құрылған Канада Министрлер кабинетінің портфелі. Этель Блондин Эндрю осы лауазымды алғашқы және жалғыз иеленген, ол 2003 жылдың 12 желтоқсанынан 2004 жылдың 19 шілдесіне дейін болды. Каролин Беннетт осы лауазымға тағайындалған алғашқы және жалғыз адам болды. Министр ретінде Беннетт Канаданың Қоғамдық денсаулық сақтау агенттігін құруға жауапты болды. 2004 жылдың 17 мамырында Беннетт жаңа лауазым – Бас мемлекеттік санитарлық дәрігер (CPHO) тағайындалғанын хабарлады және «Бас мемлекеттік санитарлық дәрігер негізінен Виннипегте орналасады, Оттавада кеңселері болады және Агенттіктің үш маңызды функциясына жауапты болады: жұқпалы аурулар, төтенше жағдайларға дайындық және созылмалы аурулар» деді. Ол кезде ол Бас мемлекеттік санитарлық дәрігердің міндетін атқарушысын тағайындады. 2004 жылдың 23 қазанында сарапшылар кеңесінің ұсынысы бойынша Беннетт Дэвид Батлер Джонсты Канаданың алғашқы Бас мемлекеттік санитарлық дәрігері қызметіне тағайындады.