Кіріспе

1933 жылы Гертруда Штайнның естеліктері «Элис Б. Токластың өмірбаяндығы» – Гертруда Штайнның 1932 жылдың қазан және қараша айларында жазылып, 1933 жылы жарық көрген кітабы. Ол өмірлік серігі Элис Б. Токластың авторлығымен жазылған автобиографиялық форматта ұсынылған. 1998 жылы Modern Library осы кітапты XX ғасырдың ағылшын тіліндегі ең үздік 20 құжаттық кітаптың қатарына қосты.

Парижге келгенге дейін

Элис Б. Токлас, шығарманың баяндаушысы ретінде, Сан-Францискодағы әулетті отбасында туғанын, ата-анасының өмір жолын және отбасы тарихын айтады. Кейін ол 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісінен кейін болған өрт кезінде Гертруда Стайннің қарындасының күйеуімен танысқанын және 1907 жылы Парижге көшуге шешім қабылдағанын баяндайды.

Парижге келгенім

Элис Гертруданың үй қызметшісі Хеленнің Париждегі шаруасындағы маңызды рөлі туралы жазады. Ол бір сурет көрмесіне дайындық туралы айтады. Ол Пабло Пикассо және оның әйелі Фернанде Оливье туралы сөз қозғайды. Пикассо мен Фернанде арадағы қарым-қатынас аяқталады, ал Фернанде француз тілін оқыту үшін Монпарнаске көшіп өтеді. Алиса мен Гертруда оны аралап қайтады.

Гертруда Штайн Парижде, 1903-1907 жылдар

Алиса Гертруда мен оның інісі Лео Штайн Амброаз Вольярдан Пол Сезанн мен Анри Матисс картиналарын сатып алғанын айтады. Кейін олардың бәрі дос болып жақындасады. Одан кейін ол Гертрудамен Италияның Фиезоле қаласында жазды өткізген кездерін, ал Пикассо Испанияға кеткенін әңгімелейді. Францияда Гертруда Гвийом Аполлинермен арасы суысады. Соңынан Пикассо Матисспен дауласады.

Гертруда Штайн Парижге келгенге дейін

Элис Гертруда Штайн Пенсильвания штатының Аллегейни қаласында туғанын, кейін Венаға, Пассиге, соңында Нью-Йорк пен Калифорнияға көшкенін айтады. Ол Рэдклифф колледжінде оқыды, онда оған Уильям Джеймс сабақ берді. Ол Джонс Хопкинс университетінде магистр дәрежесін алуға ниеттенді, бірақ көңілі толмағандықтан оқуды тастады, содан кейін Лондонға көшіп барды, бірақ ол жерде де көңілі толмады, Америкаға қайтып келді және ақырында Парижде қоныстанды.

19071914 жылдар

Эпизод 27 rue de Fleurus үйін сипаттайды, бөлмелердің және ателье (студияның) орналасуына назар аудалады. Алиса Матисс, басқа суретшілер және жазушы Аполлинер туралы әңгімелер айтады. Ол Гертрудамен Италия мен Испанияда өткізген демалыстарды еске түсіреді. Соңында, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Гертруданың редакторымен кездесу үшін Англияға көшеді, ал Милдред Олдрич Парижде жалғыз қалады.

Соғыс

Гертруда мен Элис соғыс жылдарын Англияда бастайды, содан кейін Гертруданың қолжазбаларын құтқару үшін қысқа мерзімге Францияға барып оралады. Олар біраз уақыт Испанияда тұрып, ақырында Францияға қайта көшеді. Францияда олар американдық «Француз жаралыларына көмек қоры» ұйымына ерікті болып, жараланғандар мен үйсіздерге көмек көрсету үшін Франция бойынша саяхаттайды. Соғыс аяқталған соң Париж өзгешеленіп кеткендей көрінеді.

Соғыстан кейін, 19191932

Элис Гертруданың Т. С. Элиотпен оның бір жазбасын лайықсыз деп тапқаннан кейін болған дау туралы айтады. Ол "Америка жасалуы" кітабының жарық көруіне көмектескен Шервуд Андерсон мен Эрнест Хемингуэймен достығы туралы әңгімелейді. Сол жерде олар орыс суретшілерінің бір тобымен танысады, бірақ олар ешқандай көркемдік бағыт құрамайды. Кейін Гертруд Оксфорд университетінде лекция оқиды. Әлиса содан кейін суретшілермен бірге өткен кештер туралы айтады. Кейіннен олар "Америка жасалуы" кітабын коммерциялық себептермен төрт жүз бетке дейін қысқартып, автобиография жазу туралы ойға келеді.

Әдеби мәні және сын

Гертруда Стайн бұл шығарманы алты аптада ақша табу мақсатымен жазғанын мойындады. Алайда, ол осы себеппен оны жазуды ұнатпады, ал Элис оның табысқа жететініне сенбеді. Бұл Стайнның "Атлантик Масялы" журналында жарияланған тұңғыш туындысы болды, бұл оған үлкен қуаныш сыйлады. Журнал кітаптың 60 пайызын төрт бөлімге бөліп басып шығарды. Оның достарынан Карл Ван Вехтенге ұнады; Генри Макбрайд оны тым коммерциялық деп есептеді; Эрнест Хемингуэй оны "өте қайғылы кітап" деп атады; Анри Матисс оның әйелінің сипаттамаларына ашуланды; Жорж Брак болса, Стайн кубизмді дұрыс түсінбегенін айтты. Оның ағасы Лео Стайн оны "өтіріктер жинағысы" деп бағалады. Кітабының коммерциялық сәттілігі Стайнға сәнді өмір сүруге мүмкіндік берді. Вирджил Томсонның сөзіне қарағанда, Стайнның либреттоларына музыка салған ол, "кітаптың барлық жағынан, авторлығынан басқа, Алиса Токластың кітабы; ол оның ой-санасын, тілін, Гертрудаға деген жеке көзқарасын және бірегей повество қабілетін көрсетеді. Ондағы әр оқиға Әлисаның өзі айтқандай баяндалған. Үйге келген әрбір оқиға ақырында Әлисаның түсіндіруімен айтылды, және осы – түпкілікті нұсқасы болды". Бірнеше сыншы, соның ішінде Жаннет Винтерсон, осы кітапта Стайн Вирджиния Вульфтің "Орландо" атты ойдан шығарылған өмірбаянына сүйене отырып, автобиографиялық жанрды жаңаша түсіндіріп, жаңа әдеби форма жасады деп атап өтті.