Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Когурё әскери диктаторы (603–666)
Goguryeo military dictator (603–666)
Йон Гаесомун (594–666) – ежелгі Кореяның Үш патшалығының бірі болған Когурё патшалығының соңғы күндеріндегі қуатты әскери диктатор. Ол император Тайцзун және оның ұлы император Гаоцзунның басқаруымен Тан Қытайына қарсы табысты қарсылық көрсетуімен есімдеріне іңкәр болды. Божанг патшасы, Йон Гаесомунның өзі, қабірлердегі мүсіндер мен тарихи жазбалар, сондай-ақ Танның жаңа кітабында оның ұлдары Йон Намсаенг пен Йон Намсанға арналған мәліметтер бар. Танның қытай тарихнамаларында Йон Гаесомунның тегі Чон (қытайша «су бұлағы») деп көрсетілген, себебі Йон (қытайша «өзен бастауы») Тан императорының негізін қалаушы Гаодзу императорының есімі болғандықтан, қытай дәстүрі бойынша оның атын айтуға тыйым салынған. Йон Гаесомун кейде Гаегеум деп те аталады. «Нихон Шокиде» ол Ири Касуми ретінде бейнеленген. Йон Гаесомун және Ири Касуми есімдерінің екеуі де оның корей есімін жақындату үшін қытай және жапон тілдерінен транскрипцияланғандықтан, оның нақты есімін «Эол Касум» деп қайта құруға болады. Йон Гаесомунның ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ, ол Батыс губернаторы болып тағайындалғанға дейін, Лиодунды Таннан қорғау үшін әскери бекіністер желісі – Чеолли Чанцзён құрылысын қадағалаған. Йон Гаесомунның кем дегенде үш ұлы болды: (үлкенінен кішісіне дейін) Йон Намсаенг, Йон Намгеон және Йон Намсан.
Yeon Gaesomun (594–666) was a powerful military dictator in the waning days of the Goguryeo kingdom, which was one of the Three Kingdoms of ancient Korea. He is remembered for his successful resistance against Tang China under Emperor Taizong and his son Emperor Gaozong. King Bojang, and Yeon Gaesomun himself, and tomb engravings and biographical accounts, from the New Book of Tang, dedicated to his sons Yeon Namsaeng and Yeon Namsan. Tang Chinese historical records give Yeon Gaesomun's surname as Cheon ( in Chinese, meaning "water spring"), because Yeon ( in Chinese, meaning "riverhead") was the given name of Emperor Gaozu , the founding emperor of Tang, and thus subject to the naming taboo by Chinese tradition. Yeon Gaesomun is also sometimes referred to as Gaegeum (labels=no). In the Nihon Shoki, he appears as Iri Kasumi Since both Yeon Gaesomun and Iri Kasumi are transcriptions from Chinese and Japanese intending to approximate his Korean name, his actual name can be reconstructed as "Eol Kasum". Very little is known of Yeon Gaesomun's early days, until he became the Western Governor , where he oversaw the building of the Cheolli Jangseong, a network of military garrisons to defend Liaodong from Tang. Yeon Gaesomun had at least three sons: (eldest to youngest) Yeon Namsaeng, Yeon Namgeon, and Yeon Namsan.
Тақты құлату
642 жылы қыста король Йонгнью Йон Гэсомунды қорқытып, басқа шенеуніктермен оны өлтіру жоспарын жасады. Йон Гэсомун бұл жоспарды білген соң, Шығыс Губернаторы лауазымына көтерілуін тойлау үшін зәулім дастархан ұйымдастырды, оған елдің жүз қарсы саясаткері шақырылды. Йон Гэсомун осы дастарханда келген жүз саясаткердің барлығын өлтіріп, содан кейін сарайға барып король Йонгньюды өлтірді. Қытай және Кореяның дәстүрлі деректерінде Йон Гэсомунның адамдары корольдің денесін бөліп, тиісті рәсімдерсіз тастағандығы айтылады. Король Йонгньюдың немере інісі Божангты Когурё тағына отырғызғаннан кейін, Йон Гэсомун өзін «Дэ Магний» (генералиссимус) деп жариялап, 666 жылы қайтыс болғанға дейін Когурё мемлекеттік істерін толық бақылауға алды. Йон Гэсомунның төңкерісі – Тан Қытайға мойынұсынуды жақтаған үкімет өкілдері мен әскери қарсыласуды қолдағандар арасындағы ұзақ билік күресінің нәтижесі болды, ал Йон Гэсомун қатал бағытты ұстанғандардың қатарында болды. Дәстүрлі қытай және корей тарихшылары Йон Гэсомунның мақсаты тек билікке құмарлық екенін айтса, ал қазіргі корей тарихшыларының көпшілігі оның мақсаты Когурёны Тан Қытайға қарсы тұруға бекемдету болғанын, король Йонгньюдың Танмен бейбіт дипломатиялық қарым-қатынас орнатуға тырысқанынан өзгеше екенін мәлімдейді. Йон Гэсомунның король Йонгньюды өлтірудегі рөлі 645 жылғы Танның сәтсіз жорылысының басты себебі ретінде қарастырылды.
In the winter of 642, King Yeongnyu was apprehensive about Yeon Gaesomun and plotted with his other officials to kill him. When Yeon Gaesomun discovered the plot, he arranged a lavish banquet to celebrate his rise to the position of Eastern Governor to which one hundred of the opposing politicians of the nation were invited. Yeon Gaesomun ambushed and killed all one hundred politicians present, and then proceeded to the palace and murdered King Yeongnyu. According to traditional Chinese and Korean sources, Yeon Gaesomun's men dismembered the king's corpse and discarded it without proper ceremony. After placing King Bojang ,a nephew of King Yeongnyu, on the Goguryeo throne, Yeon Gaesomun appointed himself the "Dae Magniji" (labels=no; generalissimo) and assumed absolute de facto control over Goguryeo affairs of state until his death around 666. Yeon Gaesomun's coup d'état came as the culmination of a lengthy power struggle between those in the government who favored appeasement toward Tang China and those who advocated military confrontation; Yeon Gaesomun belonged to the hard liners. Traditional Chinese and Korean historians assumed that Yeon Gaseomun's motive was simply his thirst for power, but many modern Korean historians assert that his motive was to make Goguryeo assume a tougher stance against Tang China, as opposed to King Yeongnyu who submitted to Tang for a peaceful diplomatic relationship. Yeon Gaesomun's role in the murder of King Yeongnyu was taken as the primary pretext for the failed Tang invasion of 645.
Қытаймен соғыстар
Гогурё мен Тан Қытай арасындағы соғыстар сериясы Солтүстік-Шығыс Азияның ежелгі тарихындағы маңызды оқиғаларды қамтиды, олар Тан-Силла одағына, күшті Гогурёнің құлауына және Корея түбегінің Силла билігі астында бірігуіне әкелді. Ён Гэсомун осы қақтығыстардың орталық тұлғасы және олардың басты себебі болды. Билікке келген соң Ён Гэсомун бастапқыда Тан Қытайымен келісімді қарым-қатынас орнатуға тырысты. Мысалы, ол буддизмнің есебінен даосизмді қолдады және осы мақсатта 643 жылы Тан сарайына даосизм шеберлерін сұрап, елшілер жіберді, олардың сегізі Гогурёға жеткізілді. Кейбір тарихшылар бұл әрекетті Танды басып алмау үшін жасалған тымырсық әрекет деп санайды, сонымен қатар Силлаға шабуыл жасау ниетіне байланысты Танның басып кіруіне дайындалу үшін уақытты пайдалану мақсатында жасалған. Гогурё Силлаға жаңадан шабуыл жасағанда Танмен қарым-қатынас нашарлады. 645 жылы Гогурё-Тан соғысының бірінші қақтығысы басталды, император Тайцзунның әскери шеберлігі арқасында ол Гогурё шекарасындағы бірнеше маңызды бекіністерді басып алды. Бірақ император Тайцзунның жорығы екі үлкен тоқырауға ұшырады. Біріншіден, оның бас әскері атақты қолбасшы Ян Манчунь көрсеткен қарсылықтың нәтижесінде Анси бекінісінде бірнеше айға тоқтап қалды. Император Тайцзун Ян Манчуньға құрмет көрсету үшін жорыққа шығар алдында 100 дана жібек матасын қалдырды. Император Тайцзунның Гогурёға қарсы жорығы сәтсіз аяқталды, бірақ ол Гогурёге ауыр зиян келтірді. Отанына оралған соң император Тайцзун Пекиндегі ең көне храм – Минчжун ғибадатханасын Гогурёде қаза болған әскерлерінің құрметіне салғызды. 647 және 648 жылдары ол тағы да Гогурёға шабуыл жасады, бірақ екі рет те жеңіліске ұшырады, сондықтан өмірінің соңына дейін Гогурёны басып алу мақсатына жете алмады. 649 жылы қайтыс болғаннан кейін оның ұлы, император Гаоцзун, оның мұражайын жалғастырды. Тан-Силла одағы Бэкчени басып алғаннан кейін император Гаоцзун 661 және 662 жылдары Гогурёға шабуыл жасады. Ён Гэсомунның ең үлкен жеңістерінің бірі 662 жылы болды, оның әскерлері Тан генералы Пан Сяотай (龐孝泰) мен оның Линнань әскерін Сасу өзенінде (вероятно, Ботонг өзені) жеңді. Пан Сяотай мен оның барлық 13 ұлы шайқаста қаза тапты. Бэкчени басып алуда маңызды рөл атқарған танымал Тан генералы Су Дингфан Пхеньянның қорғанысын бұзуға тырысып, қатал қарлы боранына байланысты кері шегінуге мәжбүр болды. Қытайдағы ішкі жағдайдың нашарлауына байланысты Тан тағы да шегінуге мәжбүр болды. Дегенмен, ұзақ жылдар бойы соғыс жүргізу салдарынан Гогурё халқы мен экономикасы ауыр зардап шекті. Оның үлкен ұлы Танға, ал кіші інісі Силлаға қашып кетті. 667 жылы Тан Силламен және дезертир Ён Намсаенгпен бірігіп, жаңадан шабуыл жасады және 668 жылы Гогурёні басып алды.
The series of wars between Goguryeo and Tang China comprise some of the most important events in the ancient history of Northeast Asia, leading to the Tang–Silla alliance, the ultimate demise of powerful Goguryeo, and the unification of the Korean Peninsula under Silla control. Yeon Gaesomun was a central protagonist in this series of conflicts, as well as its primary cause. At the outset of his rule, Yeon Gaesomun took a brief conciliatory stance toward Tang China. For instance, he supported Taoism at the expense of Buddhism, and to this effect in 643, sent emissaries to the Tang court requesting Taoist sages, eight of whom were brought to Goguryeo. This gesture is considered by some historians as an effort to pacify Tang and buy time to prepare for the Tang invasion Yeon thought inevitable given his ambitions to annex Silla. Relations with Tang deteriorated when Goguryeo launched new invasions of Silla. In 645, the first conflict of the Goguryeo–Tang War began and Emperor Taizong's noted military acumen enabled him to conquer a number of major Goguryeo border fortresses. Eventually, however, Emperor Taizong's invasion was met with two major setbacks. First, his main army was stymied and bogged down for several months at Ansi Fortress due to the resistance of the celebrated commander Yang Manchun. Before setting off, Emperor Taizong left behind 100 bolts of silk cloth out of respect to Yang Manchun. Emperor Taizong's campaign against Goguryeo was unsuccessful. However, he succeeded in inflicting heavy casualties on Goguryeo. Upon returning home, Emperor Taizong founded the Minzhong Temple, the oldest temple in Beijing, to commemorate his soldiers who died in Goguryeo. He invaded Goguryeo again in 647 and 648, but was defeated both times, and thus was unable to accomplish his ambition of conquering Goguryeo in his lifetime. and after his death in 649, his son Emperor Gaozong continued his ambition. After the Tang Silla alliance conquered Baekje, Emperor Gaozong invaded Goguryeo in 661 and 662. One of Yeon Gaesomun's greatest victories came in 662, when his forces defeated Tang general Pang Xiaotai (龐孝泰) and his Lingnan army at the Sasu River (, probably Botong River). Pang Xiaotai and all his 13 sons were killed in combat. Famed Tang general Su Dingfang, who was instrumental in conquering Baekje, was unable to overcome Pyongyang's defenses and was forced to withdraw due to harsh snowstorms. With increasing domestic turmoil in China, Tang was once again forced to retreat. However, Goguryeo's population and economy were severely damaged due to the long years of continuous warfare. with his eldest son defecting to Tang and his younger brother defecting to Silla. Tang mounted a fresh invasion in 667, aided by Silla and the defector Yeon Namsaeng, and was finally able to conquer Goguryeo in 668.
Тарихи бейнелер
Тан және Силла дереккөздері Йон Гейсомунды бір уақытта бес қылыш алып жүретін, қатыгез және мақтаншыл диктатор ретінде бейнелейді, сондай-ақ ол адамдарды жатып алып, жылқысына мінуі және түсуі үшін арқаларын пайдаланатын.
Tang and Silla sources portrayed Yeon Gaesomun as a brutal and arrogant dictator who carried five swords at a time, and had men prostrate themselves so that he could use their backs to mount and dismount his horse.
Танымал мәдениетте
Кейде даостық храмдарда Еон Гэсомун Тан генералы Сюэ Ренгуймен бірге есік сақшысы ретінде бейнеленеді. Кейбір қытай жырларында Сюэ Ренгуй мен Еон Гэсомун сәйкесінше Ақ жолбарыс жұлдызы мен Көк айдаһар жұлдызының жаңадан туғандары есебінде көрінеді.
Yeon Gaesomun sometimes appears as a door god in Taoist temples in partnership with the Tang general Xue Rengui. In some Chinese legends, Xue Rengui and Yeon Gaesomun are the reincarnations of the White Tiger's Star and Azure Dragon's Star, respectively.
Кино және теледидар
1992 жылы KBS телесериалында Жо Кён Хван сомдады. Ли Вон Джон 2003 жылғы "Соғыс алаңында бір уақыт" және оның 2011 жылғы "Соғыс алаңының батырлары" фильмдерінде ойнады. Ю Донг Гюн, Ли Тэ Гон және Юн Вон Дже 2006–2007 жылдарғы SBS телесериалындағы Ён Гесомунды сомдады. Ким Цзин Тэ 2006–2007 жылдарғы KBS телесериалы "Дэ Джо Ён" сериалдарында рөл ойнады. Ко Ин Бом 2011 жылғы MBC телесериалы "Кебек" сериалдарында сомдады. Чой Донг Джун 2012–2013 жылдарғы KBS телесериалы "Патшаның арманы" сериалдарында ойнады. Чхве Мин Су 2013 жылғы KBS2 телесериалы "Жапырақ және гүл" сериалдарында рөл ойнады. Ю О Сонг 2018 жылғы "Ұлы шайқас" фильмінде сомдады.
Portrayed by Jo Kyung hwan in the 1992 KBS TV series Chronicles of the Three Kingdoms. Portrayed by Lee Won jong in the 2003 film Once Upon a Time in a Battlefield and its 2011 sequel Battlefield Heroes. Portrayed by Yoo Dong geun, Lee Tae gon and Eun Won jae in the 2006–2007 SBS TV series Yeon Gaesomun. Portrayed by Kim Jin tae in the 2006–2007 KBS TV series Dae Jo Yeong. Portrayed by Ko In beom in the 2011 MBC TV series Gyebaek. Portrayed by Choi Dong joon in the 2012–2013 KBS TV series The King's Dream. Portrayed by Choi Min soo in the 2013 KBS2 TV series The Blade and Petal. Portrayed by Yu Oh seong in the 2018 film The Great Battle.