Кіріспе

Ва (Япония) (Ва) бес патшасы – ежелгі Жапонияның патшалары. Олар 5-ші ғасырда Қытайға елшілер жіберіп, Солтүстік және Оңтүстік әулеттерінің шатастық кезеңінде Қытай императорының мойындауын алып, билікке талап етулерінің заңдылығын арттыруға тырысты. Осы уақытта әрбір әулет өзара заңдылыққа ие болу үшін күш көрсетіп, көптеген шетелдерге атақ беруге ұмтылды. Бес патша туралы толық мәлімет белгісіз. Қытайдағы жазба деректерде олардың есімдері Сан, Чин, Сай, Ко және Бу деп көрсетілген. Алайда, жапон жазбаларында осындай есімдермен патшалар жоқ, сонымен қатар осы кезеңде 5 емес, 3 патша ғана тіркелген, бұл олардың кім екені туралы көптеген пікірталас тудырды. Бес патшадан бұрын болған, бірақ оның өмір сүргені күмәнді Ваның Дей есімді патшасы да айтылады.

Қытайлық жазбалар

Грегориандық жыл (б.з.) Династия Қытай күнтізбесі Түпнұсқа қытай көзі Ва патшасы Қысқаша мазмұндама 413 Цзинь Иксидің (義熙九年) 9-шы жылы Цзинь кітабы, Тайпин Юлан Ва патшасы құрмет жіберді. 421 Сун Yǒngchūдің (永初二年) 2-ші жылы Сун кітабы Сан патша Сан Цзиньге құрмет көрсетті. Сун императоры Ву Санға 安東將軍 (Шығыс бейбітшілігін сақтаушы генерал) және 倭國王 (Ва патшасы) атақтарын берді. 425 Сун Yuánjiāның (元嘉二年) 2-ші жылы Сун кітабы Сан патша Сан Шиба Сотацуды (司馬曹達) елші ретінде жіберіп, Сун императоры Вэньге сыйлық жасады. 430 Сун yuánjiāның (元嘉七年) 7-ші жылы Сун кітабы Қаңтар айында Ва патшасы құрмет жіберді. 438 Сун yuánjiāның (元嘉十五年) 15-ші жылы Сун кітабы Чин патша Сан қайтыс болды, оның кіші інісі Чин таққа отырды. Чин құрмет жіберіп, 使持節都督倭百濟新羅任那秦韓慕韓六國諸軍事安東大將軍倭國王 деген атақты жариялады. Сәуірде император Вэнь Чинді 安東將軍 (Шығыс бейбітшілігін сақтаушы генерал) және 倭國王 (Ва патшасы) атағына тағайындады. Император сондай-ақ Ва Цуй (倭隋) және Чиннің басқа 13 бағыныстыларын 平西征虜冠軍輔國將軍 атағына тағайындады. 443 Сун yuánjiāның (元嘉二十年) 20-шы жылы Сун кітабы Саи Саи құрмет жіберді және 安東將軍 (Шығыс бейбітшілігін сақтаушы генерал) және 倭國王 (Ва патшасы) атағына тағайындалды. 451 Сун yuánjiāның (元嘉二十八年) 28-ші жылы Сун кітабы Саи Шілдеде Саи патша 使持節都督倭新羅任那加羅秦韓慕韓六國諸軍事 және 安東將軍 (Шығыс бейбітшілігін сақтаушы генерал) және 倭國王 (Ва патшасы) атағына тағайындалды. Сондай-ақ, 23 адам жоғарылатылды. 460 Сун Dàmíngтің (大明四年) 4-ші жылы Желтоқсан айында Ва патшасы құрмет жіберді. 462 Сун Dàmíngтің (大明六年) 6-шы жылы Сун кітабы Наурызда Сун императоры Сяову Сайдың мұрагер ханзадасы Коны 安東將軍 (Шығыс бейбітшілігін сақтаушы генерал) және 倭國王 (Ва патшасы) атағына тағайындады. 477 Сун Shēngmíngтің (昇明元年) 1-ші жылы Сун кітабы Бу Қараша айында Ва патшасы құрмет жіберді. Король Ко қайтыс болды, оның кіші інісі Бу таққа отырды. Бу өзін 使持節都督倭百濟新羅任那加羅秦韓慕韓七國諸軍事 және 安東大將軍 (Шығыстың Ұлы бейбітшілік сақтаушы генерал) және 倭國王 (Ва патшасы) деп жариялады. 478 Сун Shēngmíngтің (昇明二年) 2-ші жылы Сун кітабы Бу Бу өзін-өзі 開府儀同三司 деп жариялады және ресми тағайындауды өтінді. Сун императоры Шу Буға 使持節都督倭新羅任那加羅秦韓慕韓六國諸軍事 және 安東大將軍 (Шығыстың Ұлы бейбітшілік сақтаушы генерал) және 倭王 деген атақ берді. 479 Qi Jiànyuánның (建元元年) 1-ші жылы Qi кітабы Бу Qi әулетінің жаңадан құрылған императоры Гао көптеген шетелдік монархтарды мерекелік ым-қимыл ретінде көтеріп, оның ішінде Буны 鎮東大將軍 (Шығыстың Ұлы басқыншы генерал) атағына көтерді. 502 Liang Tiānjiānның (天監元年) 1-ші жылы Liang кітабы Бу (қайтыс болған) Жаңадан құрылған Лян әулетінің императоры Ву көптеген шетелдік монархтарды шақырмай-ақ, мерекелік ым-ишара ретінде, мысалы, Буны 征東大將軍 (Шығысты жаулап алған Ұлы генерал) атағына көтерді. Бірақ Бу қайтыс болған еді.