Кіріспе

Американдық дипломат (1909–1997)

Дуглас Макартур II (5 шілде 1909 – 15 қараша 1997) – американдық дипломат. Дипломатиялық қызметі барысында ол Жапония, Бельгия, Австрия және Иран елдерінде АҚШ-тың елшісі, сондай-ақ Заңнамалық мәселелер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары қызметін атқарды. Ол АҚШ генералы Дуглас Макартурдың сіңілі баласы болды.

Ерте өмір және білім

Макартурдың ата-анасы капитан Артур Макартур III және Мэри МакКалла Макартур болды. Анасы арқылы ол Боуман Х. МакКалланың немересі, полковник Хорас Бинни Саргенттің шөбересі және Люциус Манлиус Саргенттің туысқан шөбересі болды. Ол 1909 жылы Пенсильвания штатының Брин-Мор қаласында туған. Макартур Милтон академиясын және Йель колледжін 1932 жылы бітірді. 1934 жылғы 21 тамызда АҚШ-тың болашақ вице-президенті Альбен Барклидің қызы Лора Луиза Барклиге үйленді.

Дипломатиялық мансап

Армия офицері болғаннан кейін, Макартур 1935 жылы Ванкуверде қызмет етіп, Сыртқы істер қызметін бастады. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында ол Виши Франциясына жіберілді, 1940 жылдан 1942 жылға дейін АҚШ елшілігінің хатшысы қызметін атқарды және АҚШ Виши үкіметімен қарым-қатынасын үзгеннен кейін Германияның Баден-Баден қаласында басқа АҚШ дипломаттарымен және азаматтармен бірге екі жыл тұтқындалды. 1944 жылдың наурыз айында тұтқындарды алмастырудан кейін ол генерал Дуайт Эйзенхауэрдің саяси штабында қызмет етті, содан кейін 1948 жылға дейін Париждегі АҚШ елшілігінің саяси бөлімін жетектеді. 1949 жылы ол Мемлекеттік департаменттің Батыс Еуропа істері бөлімінің бастығы болды, онда НАТО құрылысына көмектесті, ал 1953 жылдан 1956 жылға дейін Мемлекеттік департамент кеңесшісі болып жұмыс істеді, онда ол SEATO шарты бойынша АҚШ-тың келіссөздерін басқарды.

Жапониядағы елші

1956 жылдың желтоқсан айында Макартур Жапониядағы АҚШ елшісі болып тағайындалды және 1957 жылдың ақпан айында өзінің сенім грамотасын тапсырды. Алайда, жаңа шарт Жапониядағы Анпо наразылықтарымен күшті қарсылыққа ұшырады және үлкен қиындықпен ратификацияланды. 1960 жылдың маусым айында наразылықтардың өршуімен, Макартур ірі газеттердің бас редакторларын және NHK телеарнасының басшыларын кеңсесіне шақырып, шарт туралы жағымды жариялауды талап етті. Содан кейін 10 маусымда Макартур қасақана "Хагерти оқиғасы" (ハガチー事件, Hagachii jiken) деп аталатын оқиғаны тудырды. Сол күні түстен кейін Макартур Токионың Ханеда әуежайынан қара көлікте шығып, өзімен бірге президент Эйзенхауэрдің баспасөз хатшысы Джеймс Хагертиді алып кетті. Хагерти Эйзенхауэрдің жоспарланған сапарына дайындалу үшін Жапонияға келген болатын. Макартур көлікті қасақана наразылық жасап тұрған көпшіліктің ішіне тікелей бағыттап жіберді. Көлікке шабуыл жасалып, терезелері мен артқы шамдары сындырылды, дөңгелектері кесілді және наразылар көліктің үстінде биледі. Ақырында, Макартур мен Хагертиді АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің тікұшағы құтқарып алды. Макартур осы оқиғаны тудыру арқылы Жапон үкіметін Эйзенхауэрдің сапары алдында наразылықтарды басу үшін күшті полиция шараларын қабылдауға мәжбүр етеді деп үміттенеді. Алайда, Макартурдың бұл әрекеті кері нәтиже берді, өйткені "Хагерти оқиғасы" туралы кеңінен тараған ақпарат премьер-министр Нобусуке Кишиді Эйзенхауэрдің сапарын қауіпсіздікке байланысты алаңдауларға байланысты тоқтатуға мәжбүр етті. 1974 жылы Макартурдың Жапонияның сыртқы істер министрі Айичиро Фудзиямамен американдық ядролық қаруларын Жапония аумағы арқылы транзиттен өткізуге рұқсат беру туралы құпия келісім жасасқандығы белгілі болды.

Басқа лауазымдар

Жапониядағы қызметтен кейін МакАртур Бельгиядағы елші (1961–1965), Мемлекеттік хатшының орынбасары (1965–1967), Австриядағы елші (1967–1969) және Ирандағы елші (1969–1972) болып қызмет етті. Соңғы қызметінде 1970 жылы Ирандық оппозициялық ұйым Можахеддин-е Халк тарапынан ұрлау әрекетінен құтылды.

Кейінгі өмір және өлім

1997 жылы МакАртур Вашингтон қаласында қайтыс болды.