Тауықтың гипнозы және оның тарихы

Кіріспе

Тауықтарды гипноздау

Тауықтың басын жерге төмен түсіріп, таяқ немесе саусақпен оның тұмсығынан бастап тікелей алға қарай жерге сызық жүргізу арқылы гипнозға салуға немесе транске түсіруге болады. Егер тауық осылайша гипноздалса, ол 30 минутқа дейін сол сызыққа қадалып, қозғалмай тұрады. Бұл күйді тудырудың басқа да тәсілдері белгілі. Этологтар бұл жағдайды "тоникалық қозғалмау" деп атайды, яғни кейбір жануарлар қауіп сезген кезде түсетін жартылай сал болудың табиғи күйі. Бұл құбылыстың алғашқы сипаттамасы 1646 жылы Афанасиус Кирхердің "Ars Magna Lucis et Umbrae" атты еңбегінде келтірілген.

Әдістер

Гипноздың бір әдісі - тауықты арқасы жерге тиеп, басын жоғары ұстап, саусақты тауықтың маңдайшешесінен бастап, аналь тесігінің үстіне дейін жүгірту. Тауықтың аяқтары ашық болады, бұл аяқ кенелеріне және басқа да емдеулерді оңай қолдануға мүмкіндік береді. Қолыңызды соғып немесе тауықты жеңіл итеріп жіберсеңіз, ол оянады. Тауық қалай ұйықтайтынын – басын қанатының астына тығып – еліктеу арқылы да тауықты гипноздауға болады. Бұл әдісте құсты мікімдеп ұстап, басын қанатының астына қояды. Содан кейін тауықты ақырындап алға-артқа тербеп, жерге өте мұқият қояды. Мұндай істеген кезде ол әдетте 30 секундқа соңғы күйде қалады. Г.Б. Гибсон "Гипноз – оның мәні және емдік қолданысы" атты кітабында тауықтың гипнозға түсіп, сонда қалған ең ұзақ уақыты 3 сағат 47 минутты құрайтынын мәлімдейді.

Белгілі мамандар

Ал Гор, АҚШ-тың бұрынғы вице-президенті, Нобель бейбіт сыйлығының лауреаты және президенттікке кандидат болған адам, өзінің туған штаты Теннессидегі адамдар тауықтың басын жерге қойып, бармағымен немесе таяқпен оның айналасын шеңберлеп, тауықтың осы қозғалысты қадағалауына себеп болып, гипнозға түсіретінін айтты. Вернер Герцог "тауықтарды гипноздаумен белгілі болды; ол сондай-ақ 1976 жылғы "Шыны жүрек" фильмінің актерларын да гипноздаған". 1980-жылдардағы британдық музыкант Стив Фэрни: "Тауыққа үстемдік етуіңіз керек және тікелей үстінен тұрып, оның көздеріне қадалуыңыз керек. Содан кейін ол гипнозға түседі немесе сізге қатысты шабуылдайды, сондықтан сақтық таныту қажет".

Танымал мәдениетте

Фридрих Ницше, 19 ғасырдағы неміс философы, өзінің «Заратустра осылай сөйледі» атты кітабында тауықтың гипнозын бейнелейтін философиялық метафора қолданған. Ол 6-тарауда, «Бала қылмыскер» деген атпен келгенде, былай дейді: «Шеге қайыңның жолағы тауықты баурап алды; соққысы оның әлсіз санасын баурап алды. Іс біткен соңғы ақылсыздық, мен осылай атаймын». Ницше бұл метафораны «Мораль генеалогиясы» атты еңбегінің үшінші мақаласында да пайдаланады, былай деп жазады: «Бақытсыз адам естіді, түсінді; ол айналасына сызық салынған тауық сияқты. Ол бұл шеңберден шыға алмайды». Кларк Гейбл 1945 жылғы «Қарқындаған шабуыл» фильмінде Гир Гарсонмен бірге тауықты жем ретінде пайдаланып, бұтадан шығармай жатып тауықтарды аулауға тырысқанда, оны гипнозға түсіреді. Вернер Герцог тауық гипнозын бірнеше фильміне енгізді, соның ішінде 1968 жылғы «Тұрмыс белгілері» фильмінде тауықтың сақинамен салынған сызық арқылы гипнозға түсірілуі көрсетілген, ал 1974 жылғы «Каспар Хаузердің жұмбағы» фильмінде де осы мотив кездеседі. Федерико Феллинидің 1984 жылғы «Және кеме жалға алды» фильмінде опера әншісі кемедегі тауықты гипнозға түсіретін көрініс бар. Эрнест Хемингуэй «Қауіпті жаз» кітабында бұл процесті қысқаша сипаттап, оны бұқашалардың плащының гипноздық әсерімен салыстырады. 1993 жылғы «Even Cowgirls Get the Blues» фильмінде тауық гипнозы туралы бірнеше сөз айтылады және кейіпкердің тауықтарды гипнозға түсіруі көрсетілген, оларды ауада дәл жиырма рет айналдырады. АҚШ әскері ақпаратты жария етуден сақтану үшін журналистерге 25 минуттық PowerPoint презентациясын ұсынады, соңында әлі де ояу болғандарға 5 минут сұрақ қоюға мүмкіндік береді. Бұл презентациялар «тауықтарды гипноздау» деп аталады. Томас Б. Хесс, өнер сыншысы және ARTnews журналының көп жылғы редакторы, 1950 жылғы наурыз айындағы мақаласында Барнетт Ньюменнің «zip» суреттерін сипаттау үшін тауық гипнозын пайдаланды: «Керемет оптикалық иллюзиялар болды: егер сіз жұқа ақ жолағы бар үлкен қызыл суретті мұқият қарасаңыз, оның төменгі жағы сіздің аяқ-қолыңызға қарай ұшып бара жатқандай көрінеді, ал тіктөртбұрышты холст өте қиялдай бұрмаланғандай көрінеді. Бұл жағдай тауықтың тұмсығын жерге қойып, одан сызық жүргізген кездегі жағдайға ұқсас. Дегенмен, көрермендердің өте азы ғана гипнозға түсті». Игги Поптың «Lust for Life» әнінде Уильям Берроуздың «Билеті жарылды» ромалына сілтеме жасай отырып, «гипнозға түскен тауықтар» туралы сөздер бар. Австралиялық тесттік крикетші Макс Уокер өзінің 1987 жылғы «Күкістерді қалай гипноздауға болады» атты кітабының атауына тауық гипнозын енгізді (күкіс – тауыққа қатысты австралиялық сленг). Дэнни Гловер 1990 жылғы «Ұйықтамас үшін» фильмінде әтешке гипноз жасайды.

Friedrich Nietzsche, 19th century German philosopher, in his book Thus Spoke Zarathustra used a philosophical metaphor referring to the hypnosis of the chicken. It is in Chapter 6, "The Pale Criminal", and reads as follows: "The streak of chalk bewitcheth the hen; the stroke he struck bewitched his weak reason. Madness AFTER the deed, I call this." Nietzsche employs this metaphor again within the third essay of On the Genealogy of Morality, stating, "The unhappy man has heard, has understood; he is like a hen around which a line has been drawn. He cannot get out of this drawn circle." Clark Gable, in the 1945 film Adventure, hypnotizes a rooster while he and Greer Garson try to lure chickens from behind the bush by using the rooster as bait. Werner Herzog has included chicken hypnotism in several films, including the 1968 Signs of Life, which features a scene in which a chicken is hypnotized by a line drawn by chalk, and his 1974 film The Enigma of Kaspar Hauser. Federico Fellini's 1984 And the Ship Sails On features a scene in which a male opera singer hypnotises a chicken in the mess hall. Ernest Hemingway briefly describes the process in The Dangerous Summer, comparing it to the hypnotic effect of a bullfighters' cape. The 1993 film Even Cowgirls Get the Blues has some lines about chicken hypnotism and shows a character hypnotizing chickens by twirling them in the air exactly twenty times. The United States military, when trying to avoid divulging information, gives reporters briefings with 25 minutes of intentionally dull PowerPoint presentations and 5 minutes left at the end for questions from anyone who is still awake. The presentations are called hypnotizing chickens. Thomas B. Hess, art critic and long time editor of ARTnews, used chicken hypnotism to describe Barnett Newman's iconic "zip" paintings in a March 1950 review: "There were some terrific optical illusions: if you stared closely at the big red painting with the thin white stripe, its bottom seemed to shoot out at your ankles, and the rectangular canvas itself appeared wildly distorted. It is quite like what happens to a hen when its beak is put on the ground and a chalk line drawn away from it on the floor. However, very few spectators actually became hypnotized". The Iggy Pop song "Lust for Life" contains a line referring to "hypnotizing chickens", in a nod to William Burroughs' novel The Ticket That Exploded. Australian test cricketer Max Walker included chicken hypnotism in the title of his book How to Hypnotise Chooks (1987) chooks being Australian slang for chicken. Danny Glover hypnotizes a rooster in the 1990 film To Sleep with Anger.