Кіріспе

Американдық зоолог (1915–2003)

Дональд Редфилд Гриффин (3 тамыз 1915 – 7 қараша 2003) – әртүрлі университеттерде зоология профессоры болған және жануарлардың мінез-құлқы, жануарлардың бағдарлауы, акустикалық бағдарлану және сенсорлық биофизика салаларында маңызды зерттеулер жүргізген американ ғалымы. 1938 жылы Гарвард университетінде студент кезінде ол жарғанақтардың бағдарлау әдісін зерттеуді бастады және 1944 жылы оны жануарлардың эхолокациясы деп анықтады. "Жануарлардың санасы туралы сұрақ" (1976) атты еңбегінде ол жануарлардың адамдар сияқты саналы екенін дәлелдеді. Гриффин ментофобия тұжырымын қалыптастырды: ғалымдардың басқа жануарлардың санасын мойындамауы.

Өмірбаян

Гриффин 1915 жылдың 3 тамызында Нью-Йорк штатының Саутгемптон қаласында дүниеге келді және Гарвард университетінде білім алды. Корнелл университетіндегі профессорлық қызметтен кейін ол өз университетінде профессор болды, содан кейін Рокфеллер университетінде жұмыс істеді. 1930 жылдардың соңында Гарвардта Гриффин Роберт Галамбоспен бірге жануарлардың эхолокациясын зерттеуде жұмыс істеді. Гриффин 1939 жылдың жазында Эдмунд Найлс Хьюк қорығы мен Нью-Йорк штатының Ренсселэрвилл қаласындағы Биологиялық зерттеу станциясында ғылыми қызметкер ретінде алдын ала сынақтар жүргізді. Ол қорадағы шағын бөлмеде жарғақтардың ұшуын бақылауға арналған құрылғы орнатты. Қалған жұмыстар Гарвардтың Физикалық зертханаларында жүргізілді. Физик Г.В. Пирс әзірлеген дыбыс жазу технологиясын пайдалана отырып, Галамбос пен Пирс жарғақтардың адамдар мен басқа жануарлар еститіннен бір октава жоғары дыбыс шығаратынын анықтады. Олар Хэллоуэлл Дэвис әзірлеген әдістерді қолданып, зертхана төбесінен ілінген сымдар арқылы ұшатын жарғақтардың миын және есту қабілетін бақылады. Олар жарғақтардың эхолокацияны кедергілерден қашу үшін қалай қолданатынын көрсетті, егер олардың аузы мен құлақтары жабық болса, мұндай мүмкіндік болмайтын еді. Гриффин 1944 жылы осы құбылысты сипаттау үшін «эхолокация» терминін енгізді, сол кездегі көптеген физиологтар оның мүмкін еместігіне сенді. Жануарлардың ойлауы туралы зерттеулердің маңызды емес деп саналған кезінде, Гриффин танымдық этиология саласындағы пионер атанды және 1978 жылы жануарлардың қалай ойлайтынын зерттеуді бастады. Жануарлардың тамақ табу және қоршаған ортамен, сондай-ақ бір-бірімен өзара әрекеттесудің күрделі қабілеттерін байқағаннан кейін, ол жануарлардың саналы, ойлайтын тіршілік иелері екеніне, жай ғана автоматтар емес екеніне көз жеткізді. «Нью-Йорк Таймс» газетінің некрологында Гриффин «жануарлардың ойлау қабілетіне ең болмаса назар аударудың жалғыз себебі» деп сипатталды. Сыншылар танымдық этиологияны антропоморфтық және субъективті деп санайтын болса, осы саладағы зерттеушілер жануарлардың қоршаған ортамен өзара әрекеттесуіне негізделген түсініктер мен психикалық күйлерді қалыптастыру жолдарын зерттеді, соның арқасында жануарлар өз әрекеттерін қалай негіздейтінін және басқа сезімтал тіршілік иелерінің реакцияларын қалай күтетінін көрсетті. 1958 жылы Ұлттық ғылым академиясының Даниэль Жиро Эллиот медалімен марапатталды. 1971 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болды. Гриффин 1960 жылдары Рокфеллер университеті мен Нью-Йорк зоологиялық қоғамының (қазіргі Жабайы табиғатты қорғау қоғамы) бірлескен институты – Жануарлар мінез-құлқы зерттеу институтының директоры болды. 1965 жылы Нью-Йорк зоологиялық қоғамының Тринидад және Тобагодағы далалық станциясында жарғақтар туралы жүргізілген зерттеулерден кейін ол Джоселин Крейнге үйленді. 1986 жылы Рокфеллер университетінен кеткеннен бері Массачусетс штатының Лексингтон қаласында тұратын Гриффин 2003 жылдың 7 қарашасында 88 жасында өз үйінде қайтыс болды. Оның бірінші некесінен екі қызы мен бір ұлы қалды.