Кіріспе

Польша ақыны

Леопольд Генрик Стаф (14 қараша 1878 – 31 мамыр 1957) – поляк ақыны, еуропалық модернизмнің суретшісі. Варшава және Краков университеттерінен екі рет құрметті доктор ғылымының дәрежесімен марапатталған. Польша ПЕН клубы оны Әдебиет бойынша Нобель сыйлығына ұсынған. «Жас Польша» поэзиясындағы классицизм мен символизмнің өкілі, ол Фридрих Ницшенің философиясынан (оның бірнеше кітабын поляк тіліне аударған), францискан орденінің идеяларынан және христиан дінінің парадокстарынан әсерленген көптеген философиялық өлеңдердің авторы болды.

Өмір

Стаф Польшаның әскери бөлінісі кезінде Львовта (сол кезде Австрия бөлігінде, қазіргі Львов, Украина) дүниеге келді. Ол жергілікті чех және неміс тегіндес кондитердің үш баласының бірі болды. Львов университетінде заң және философияны оқыды, 1918 жылы Польшаның тәуелсіздікке қайта оралуының бастапқы кезеңінде Варшаваға қоныстанды. Сталиннің өкімшілігі аяқталғаннан кейін соғыстан кейінгі Польшада 78 жасында Скаржиско-Каменнада қайтыс болды және Варшавадағы танымал Повузки зиратына жерленді. Стаф соғыстар аралық кезеңде, соның ішінде Польшаның ең белгілі ақындарының бірі Джулиан Тувимнің әдеби өміріне зор ықпал етті. 1933 жылдан бастап Польша әдебиет академиясының вице-президенті қызметін атқарды, ал 1949 жылдан бастап Варшавада тұрды.

Әдеби мансап

Штафтың шығармашылығы үш кезеңге бөлінеді: 1918 жылға дейінгі «Жас Польша» кезеңі, соғыстар аралық (1918–1939) және соғыстан кейінгі Польша (Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін). 20 ғасырдың басында Штаф, поляк поэзиясында ең танымал және ықпалды ақын болды. Ол өзінің танымалдығын тыныш, жұмсақ даңқ деп атады. 1918 жылы құрылған «Скамандер» атты поляк экспериментатор ақындар тобы үшін ол үлгі болып табылды. 1950 жылдары ол поляк авангардының идеалдарымен үндес бос өлеңге көшті. Оның ең белгілі қысқа өлеңдері: «Көпір» («Most»), «Негіздер» («Podwaliny», Чеслав Милош аудармасы) және «Үш қала» («Trzy miasta», 1954).