Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польша ақыны және Нобель сыйлығының лауреаты (1923–2012)
Polish poet and Nobel laureate (1923–2012)
Мария Вислава Анна Симборска (; 2 шілде 1923 – 1 ақпан 2012) – поляк ақыны, эссеші, аудармашы және 1996 жылғы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері. Польшаның батыс-орталық бөлігіндегі Корник қаласының құрамына кіретін Провентте дүниеге келген ол өмірінің соңына дейін Краковта тұрды. Симборска 1996 жылғы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын "адамның тарихи және биологиялық контекстін ирониялық дәлдікпен көрсететін поэзиясы үшін" алды. Осының нәтижесінде ол халықаралық аренада кеңінен танылды. Оның туындылары көптеген еуропалық тілдерге, сондай-ақ араб, иврит, жапон, парсы және қытай тілдеріне аударылды.
Maria Wisława Anna Szymborska (; 2 July 1923 – 1 February 2012) was a Polish poet, essayist, translator, and recipient of the 1996 Nobel Prize in Literature. Born in Prowent (now part of Kórnik in west central Poland), she resided in Kraków until the end of her life. Szymborska was awarded the 1996 Nobel Prize in Literature "for poetry that with ironic precision allows the historical and biological context to come to light in fragments of human reality". She became better known internationally as a result. Her work has been translated into many European languages, as well as into Arabic, Hebrew, Japanese, Persian and Chinese.
Өмір
Вислава Шимборска 1923 жылғы 2 шілдеде Провентте Винценти Шимборски мен Анна (құрметті аты Роттермунд) Шимборсканың екінші қызы ретінде дүниеге келді. Ол кезде оның әкесі поляк патриоты және қайырымды меценат граф Владислав Замойскийдің үй иесі болған. 1924 жылы Замойский қайтыс болғаннан кейін оның отбасы Торунь қаласына, ал 1931 жылы Краковқа көшіп барды, онда ол 2012 жылдың басында қайтыс болғанға дейін өмір сүрді және жұмыс істеді. Шимборска мансабының басында Польша Халық Республикасының (ПХР) ресми идеологиясын қолдады. Мысалы, поляктардың дінге қарсы науқаны кезінде ол 1953 жылы Краковтағы көрсетілім сотта мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен сотталған поляк дін қызметкерлерін айыптаған саяси петицияға қол қойды. Оның ерте туындылары социалистік тақырыптарды қолдады, бұл оның тұңғыш жинағында көрініс тапты – «Dlatego żyjemy» («Осы үшін өмір сүреміз»), онда «Ленин» және «Młodzieży budującej Nową Hutę» («Нова Хута құрылысына жастар») атты өлеңдері бар, олар Краковқа жақын орналасқан Сталиндік индустриалды қаланың салынуы туралы айтады. 1953 жылы Шимборска «Жылым әдебиеттері» әдеби журналының штат қызметкері болып қосылды, онда ол 1981 жылға дейін жұмыс істеді және 1968 жылдан бастап «Лектурия надобувязковых» атты кітап сын колонкасын жүргізді. Ол қайтыс болған кезде жаңа поэзиямен айналысып жүрді, бірақ соңғы өлеңдерін өзі қалағандай жариялауға үлкермеді. Оның соңғы өлеңдері 2012 жылы жарық көрді. 2013 жылы оның мұрасын құрметтеу мақсатында Вислава Шимборска атындағы сыйлық тағайындалды.
Wisława Szymborska was born on 2 July 1923 in Prowent, the second daughter of Wincenty Szymborski and Anna (née Rottermund) Szymborska. Her father was, at that time, the steward of Count Władysław Zamoyski, a Polish patriot and charitable patron. After Zamoyski's death in 1924, her family moved to Toruń, and in 1931 to Kraków, where she lived and worked until her death in early 2012. Szymborska adhered to the People's Republic of Poland's (PRL) official ideology early in her career. For example, during the Polish anti religious campaign, she signed an infamous 1953 political petition condemning Polish priests accused of treason in a Kraków show trial. Her early work supported socialist themes, as seen in her debut collection Dlatego żyjemy (That is what we are living for), containing the poems "Lenin" and "Młodzieży budującej Nową Hutę" ("For the Youth who are building Nowa Huta"), about the construction of a Stalinist industrial town near Kraków. In 1953, Szymborska joined the staff of the literary review magazine Życie Literackie (Literary Life), where she continued to work until 1981 and from 1968 had a book review column, Lektury Nadobowiązkowe. She was working on new poetry at the time of her death, but was unable to arrange her final poems for publication in the way she wanted. Her last poetry was published later in 2012. In 2013, the Wisława Szymborska Award was established in honour of her legacy.
Тақырыптар
Симборска философиялық тақырыптар мен ойларға толы мәселелерді ашу үшін ирониялық дәлдік, парадокс, қайшылық және сөзді әдейі жеңілдету сияқты әдеби тәсілдерді жиі қолданды. Оның көптеген өлеңдерінде соғыс пен терроризм тақырыбы көтеріледі. Ол әдеттегідей емес көзқарастардан жазды, мысалы, қайтыс болған иесінің жаңадан бос қалған пәтеріндегі мысықтың тұрғысынан. Оның "Бірінші көрісте махаббат" өлеңі Такеши Канеширо мен Джиджи Лёнгтің басты рөлдерде ойнаған "Солға бұрыл, оңға бұрыл" фильмінде пайдаланылды. Кшиштоф Кисловскийдің "Үш түс: Қызыл" фильмі де "Бірінші көрісте махаббат" өлеңінен шабыттанды. Өмірінің соңғы жылы Симборска поляк джаз трубашысы Томаш Станькомен бірлесіп жұмыс істеді, ол оның естелігіне "Wisława" (ECM, 2013) атты альбомын арнады, олардың ынтымақтастығы мен оның поэзиясынан шабыт алып жазды. Симборсканың "Көпірдегі адамдар" өлеңі Беата Познякпен бірге фильмге айналдырылды. Бұл фильм бүкіл әлемде көрсетілді және Нью-Дели кинофестивалінде де көрсетілді. Марапат ретінде, фильм Үндістанның 18 қаласында тағы 36 рет көрсетілді. 2022 жылы Сана Симборсканың "Ешнәрсе екі рет қайталанбайды" өлеңін поляк поэзиясына негізделген "Sanah śpiewa Poezyje" жобасының аясында әнге бейімдеді.
Szymborska frequently employed literary devices such as ironic precision, paradox, contradiction, and understatement to illuminate philosophical themes and obsessions. Many of her poems feature war and terrorism. She wrote from unusual points of view, such as a cat in the newly empty apartment of its dead owner. Her poem "Love at First Sight" was used in the film Turn Left, Turn Right, starring Takeshi Kaneshiro and Gigi Leung. Krzysztof Kieślowski's film Three Colors: Red was also inspired by "Love at First Sight". In her last year, Szymborska collaborated with Polish jazz trumpeter Tomasz Stańko, who dedicated his record Wisława (ECM, 2013) to her memory, taking inspiration from their collaboration and her poetry. Szymborska's poem "People on the Bridge" was made into a film by Beata Poźniak. It was shown worldwide and at a New Delhi film festival. As an award, it was screened 36 more times in 18 Indian cities. In 2022, Sanah adapted Szymborska's poem "Nothing Twice" into a song as part of her project based around Polish poetry, Sanah śpiewa Poezyje.