Кіріспе
Венадағы тарихи ғимарат, Австрия. Театр an der Wien – Марияхильф ауданындағы солтүстік Виензейльде орналасқан Венадағы тарихи театр. 1801 жылы құрылысы аяқталған театр көптеген әйгілі театр, опера және симфониялық музыка туындыларының тұңғыш көрсетілісін қабылдаған. 2006 жылдан бері ол негізінен опера театры ретінде қызмет етеді және өз труппасын ұстап тұрады. "Вьен" сөзі неміс тілінде "Вена" деген мағынаны білдірсе де, театр атындағы "Вьен" – бұл бір кезде театр орналасқан жерге жақын ағып өткен Виен өзенінің аты; "an der Wien" дегені "Виен өзенінің жағасында" дегенді білдіреді. Қазіргі кезде бұл жерде өзен жабылып, оның арнасында Нашмаркт ашық базар орналасқан. Театр Vereinigte Bühnen Wien (VBW) бірлестігімен бірлесіп жұмыс істейді, сонымен қатар Раймунд театры мен Ронахерді де басқарады.
The Theater an der Wien is a historic theatre in Vienna located on the Left Wienzeile in the Mariahilf district. Completed in 1801, the theatre has hosted the premieres of many celebrated works of theatre, opera, and symphonic music. Since 2006, it has served primarily as an opera house, hosting its own company. Although "Wien" is German for "Vienna", the "Wien" in the name of the theatre is actually the name of the Wien River, which once flowed by the theatre site; "an der Wien" means "on the banks of the Wien". In modern times, the river has been covered over in this location and the covered riverbed now houses the Naschmarkt, an open air market. The theatre is operated in cooperation with Vereinigte Bühnen Wien (VBW) which also operates the Raimund Theater and the Ronacher.
Ерте тарих
Театрды Веналық театр кәсіпкері Эммануэль Шиканедер ойлап тапқан. Ол Моцарттың «Сиырғақ флейта» операсының (1791) либретто авторы және серіктесі ретінде ең жақсы танымал. Шиканедердің труппасы бірнеше жылдан бері Венадағы кішірек «Theater auf der Wieden» театрында сәтті өнер көрсетіп келді және «Сиырғақ флейта» осы жерде тұңғыш рет қойылды. Труппаның қойылымдары көбінесе көріктілік пен декорацияларға баса назар аударғандықтан, либретто авторы үлкен әрі жақсы жабдықталған сахнаға көшуге дайын екенін сезінді. Ол 1786 жылы жаңа театр салуға императорлық лицензия алған, бірақ осы рұқсатты іске асыруға тек 1798 жылы ғана мүмкіндік алды. Ғимаратты сәулетші Франц Йейгер империя стилінде жобалаған (кейіннен жаңартылған). Құрылысы 1801 жылы аяқталды. Театр «өз заманының ең сәнді жабдықталған және ең ірі театрларының бірі» деп сипатталған. Театр 1801 жылдың 13 маусымында Шиканедер жазған алғысөзбен және Франц Тейбердің «Александр» операсымен ашылды. Жаңа театр шұғылалы сенсация тудырды. Жергілікті сыншы Адольф Бюрле былай деп жазды: «Егер Шиканедер мен [оның серіктесі] Циттербарт олардың «Вена театрының» сұлулығына қарау үшін ғана билет сату идеясын ойлағанда, Шиканедер бірде-бір қойылым қоймай-ақ, зор қаржы табуға мүмкіндік алған болар еді». «Allgemeine musikalische Zeitung» газеті оны «Германиядағы ең ыңғайлы және қанағаттандырарлық» (сол кезде «барлық неміс тілді елдер» деген мағынаны білдірген) деп атады. 1807 жылы театр граф Фердинанд Палффи фон Эрдодты қоса алған, сот аристократтарының тобына тиесілі болды, ол оны 1813 жылы толығымен сатып алды. Оның 1826 жылға дейін жалғасқан меншік кезеңінде ол опера мен балетті ұсынды, сондай-ақ кеңірек веналық көрермендерге ұнату үшін танымал пантомима мен эстрадалық қойылымдарды қойды, күрделі қойылымдарда ақша жоғалтып, ақырында 1826 жылы аукционда сатуға мәжбүр болды. Ғимараттың бастапқы бөлігінің тек бір бөлігі сақталған: Папагенотор (Папагено қақпасы) – Шиканедерге арналған ескерткіш, ол «Сиырғақ флейтада» Папагено рөлін ойнап тұрған бейнеленген, ол өзі үшін осы рөлді жазған. Оған сол операның кейіпкерлері – Үш бала қосылады. 1889 жылдан 1905 жылға дейін Александрин фон Шёнерер либретто авторы Камилло Вальцельмен 1884 жылы жасасқан келісім аяқталғаннан кейін басқарушы директор болды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында театр Вена операсының гүлдену кезеңінде алтын ғасырды бастан өткерді.
Премьералар
Вена театры көптеген белгілі композиторлар мен драматургтардың шығармаларының тұңғыш көрсетілісіне куә болды. Бұл театр Людвиг ван Бетховен үшін ерекше сүйікті орын болды, ол Шиканедердің шақыруымен Fidelio операсын жазған кезеңнің бір бөлігінде тіпті театрдағы бөлмелерде тұрған.