Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гуманистік дүниетанымы
Humanist worldview
Гуманистік манифест – гуманистік дүниетанымын баяндайтын үш манифесттің атауы. Олар – түпнұсқа Гуманистік манифест (1933, көбінесе Гуманистік манифест I деп аталады), Гуманистік манифест II (1973) және Гуманизм және оның мұраттары (2003, сондай-ақ Гуманистік манифест III деп те аталады). Манифест бастапқыда діни гуманизмден пайда болған, алайда секулярлы гуманистер де қол қойған. Үш манифесттің ортақ тақырыбы – кез келген жеке құдайға немесе "жоғары күшке" сенуді міндетті түрде қамтымайтын философия мен құндылықтар жүйесін жасау, бірақ олардың мәнері, түрі және мақсаты жағынан бір-бірінен едәуір өзгеше. Әрқайсысы жарияланғанда академияның белгілі өкілдері мен оның қағидаларымен келісетін басқа да адамдар қол қойған.
Humanist Manifesto is the title of three manifestos laying out a humanist worldview. They are the original Humanist Manifesto (1933, often referred to as Humanist Manifesto I), the Humanist Manifesto II (1973), and Humanism and Its Aspirations (2003, a. k. a. Humanist Manifesto III). The Manifesto originally arose from religious humanism, though secular humanists also signed. The central theme of all three manifestos is the elaboration of a philosophy and value system which does not necessarily include belief in any personal deity or "higher power", although the three differ considerably in their tone, form, and ambition. Each has been signed at its launch by various prominent members of academia and others who are in general agreement with its principles.
Гуманистік манифест I
Гуманистік манифест 1933 жылы негізінен Рой Вуд Селларс пен Реймонд Брэгг жазды және 34 қол қоюшымен, соның ішінде философ Джон Дьюимен жарияланды. Кейінгі түзетулерден өзгеше, алғашқы манифест жаңа "дін" туралы айтты және гуманизмді, табиғаттан тыс аянға негізделген бұрынғы діндерді жоққа шығарып, оларды алмастыруға бағытталған діни қозғалыс ретінде қарастырды. Құжатта он бес тармақты сенім жүйесі баяндалған, ол секулярлық көзқараспен қатар, "кіріс табуға және пайдаға ұмтылатын қоғамға" қарсы шығып, ерікті өзара ынтымақтастыққа негізделген, дүниежүзілік теңдік принципіне құрылған қоғамды сипаттайды. Бұл тұжырымдар жиырма жыл өткен соң, құжаттың иелері – гуманистер кеңесі тарапынан біршама жұмсатылды. "Гуманистік манифест" деп аталуы – "Гуманистік манифест" емес – қасақана жасалған, болашақта жарық көретін манифесттерді болжау мақсатын көздеген, және осы болжам расталды. Ірі ұйымдасқан діндердің догмаларынан айырмашылығы, гуманистік идеалдарды осы манифесттерде жазу – үздіксіз жүріп жатқан процесс. Шындығында, кейбір гуманистік қауымдастықтарда жеке манифесттерді жасау белсенді түрде қолдау тапқан, ал гуманистік қозғалыс шеңберінде гуманистік манифесттердің тұрақты немесе авторитетті догма емес, үнемі сынауға ұшырауы тиіс екендігі қабылданды.
A Humanist Manifesto was written in 1933 primarily by Roy Wood Sellars and Raymond Bragg and was published with 34 signatories including philosopher John Dewey. Unlike later revisions, the first Manifesto talked of a new "religion", and referred to Humanism as a religious movement to transcend and replace previous religions that were based on allegations of supernatural revelation. The document outlines a fifteen point belief system, which, in addition to a secular outlook, opposes "acquisitive and profit motivated society" and outlines a worldwide egalitarian society based on voluntary mutual cooperation, language which was considerably softened by the Humanists' board, owners of the document, twenty years later. The title "A Humanist Manifesto"—rather than "The Humanist Manifesto"—was intentional, predictive of later Manifestos to follow, as indeed has been the case. Unlike the creeds of major organized religions, the setting out of Humanist ideals in these Manifestos is an ongoing process. Indeed, in some communities of Humanists the compilation of personal Manifestos is actively encouraged, and throughout the Humanist movement it is accepted that the Humanist Manifestos are not permanent or authoritative dogmas but are to be subject to ongoing critique.
Гуманистік манифест II
Екінші манифест 1973 жылы Пол Курц пен Эдвин Х. Уилсон жазды, және ол бұрынғы манифестті жаңартып, алмастыру мақсатында жасалған. Ол нацизм мен Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан бірінші манифесттің "тымырлы оптимистік" көрінгенін айтумен басталады, сондай-ақ он жеті тармақты мәлімдемесінде бұрынғы нұсқадан гөрі әлдеқайда ұзын және толыққанды, сонымен қатар қатал және реалистік көзқарас ұсынады. Дегенмен, бірінші манифесттің көптеген шексіз оптимизмі сақталды, соғыстың қолданыстан шығуы және кедейліктің жойылуы туралы үміттер айтылды. Құжаттағы көптеген ұсыныстар, мысалы, расизмге, жаппай қырып-жою қаруларына қарсылық және адам құқықтарын қолдау, көп дау тудырмайды, ал ажырасу мен бала тууды бақылаудың заңды болуы және технологияның өмірді жақсарта алатыны туралы қағидалары бүгінде Батыс әлемінің көп бөлігінде кеңінен қабылданды. Бұған қоса, халықаралық сот құру туралы ұсыныс іске асырылды. Алайда, табиғаттан тыс нәрселерге қарсы тұрудан басқа, түрлі даулы ұстанымдар, әсіресе аборт жасау құқығы, ықпалды қолдауға ие. Бастапқыда аз қол қойылған құжат таратылып, мыңдаған қолтаңба жинады, тіпті АНА сайтында келушілер өз аттарын қосуға шақырылады. Құжаттың соңында қол қойғандардың "құжаттағы әрбір мәліметке келіспеуі мүмкін" екені айтылған. Осы 1973 жылғы манифесттен жиі цитаталанатын сөздердің бірі: "Бізді ешқандай құдай құтқара алмайды; біз өзімізді құтқаруымыз керек", және "Біз қазіргі күйімізге де, болашақтағы күйімізге де жауаптымыз", олар кейбір христиан, яһуди және мұсылман секталарының мүшелеріне немесе құдіретті Құдайдың еркіне бағыну туралы сенімдері барлар үшін қиындық тудыруы мүмкін.
The second Manifesto was written in 1973 by Paul Kurtz and Edwin H. Wilson, and was intended to update and replace the previous one. It begins with a statement that the excesses of Nazism and World War II had made the first seem "far too optimistic", and indicated a more hardheaded and realistic approach in its seventeen point statement, which was much longer and more elaborate than the previous version. Nevertheless, much of the unbridled optimism of the first remained, with hopes stated that war would become obsolete and poverty would be eliminated. Many of the proposals in the document, such as opposition to racism and weapons of mass destruction and support of strong human rights, are fairly uncontroversial, and its prescriptions that divorce and birth control should be legal and that technology can improve life are widely accepted today in much of the Western world. Furthermore, its proposal of an international court has since been implemented. However, in addition to its rejection of supernaturalism, various controversial stances are strongly supported, notably the right to abortion. Initially published with a small number of signatures, the document was circulated and gained thousands more, and indeed the AHA website encourages visitors to add their own names. A provision at the end noted that signators do "not necessarily endors[e] every detail" of the document. Among the oft quoted lines from this 1973 Manifesto are, "No deity will save us; we must save ourselves," and "We are responsible for what we are and for what we will be," both of which may present difficulties for members of certain Christian, Jewish, and Muslim sects, or other believers in doctrines of submission to the will of an all powerful God.
Гуманизмнің басқа манифесттері
Америкалық гуманисттер қауымдастығының ("АХА") ресми Гуманистік манифесттерінен өзге, осыған ұқсас басқа да құжаттар болған. "Гуманистік манифест" – АХА-ның тіркелген тауар белгісі. Үш Гуманистік манифест үлгісінде жаңа мәлімдемелер жасауға қолдау көрсетіледі, олардың мысалдары төменде келтірілген.
Aside from the official Humanist Manifestos of the American Humanist Association ("AHA"), there have been other similar documents. "Humanist Manifesto" is a trademark of the AHA. Formulation of new statements in emulation of the three Humanist Manifestos is encouraged, and examples follow.
Гуманистік манифест 2000
Гуманистік манифест 2000: Жаңа планеталық гуманизмге шақыру – Пол Курцтың 2000 жылы жарық көрген кітабы. Бұл кітап басқа үш манифестен айырмашылығы, эссе емес, толық көлемді кітап болып жазылған және оны Америка гуманистік қауымдастығы емес, Секулярлық гуманизм кеңесі басып шығарған. Онда Курц 1973 жылы ол бірлесіп авторы болған Гуманистік манифест 2-де қалыптасқан көптеген идеяларды қорғайды.
Humanist Manifesto 2000: A Call for New Planetary Humanism is a book by Paul Kurtz published in 2000. It differs from the other three in that it is a full length book rather than essay length, and was published not by the American Humanist Association but by the Council for Secular Humanism. In it, Kurtz argues for many of the points already formulated in Humanist Manifesto 2, of which he had been co author in 1973.