Кіріспе

Ресейлік революционер, ғалым, журналист, баспагер және редактор Владимир Львович Бурцев (Влади́мир Льво́вич Бу́рцев; 17 қараша 1862 – 21 тамыз 1942) – революциялық белсенді, ғалым, бірнеше орыс тіліндегі мерзімді басылымдардың баспашысы және редакторы. Ол көптеген провокаторларды әшкерелеу арқылы танымал болды, әсіресе 1908 жылы Евно Азефті. Өзінің революциялық қызметі және императорлық режимді, соның ішінде император Николай II-ні жеке сынға алуы салдарынан, ол бірнеше рет Еуропаның түрлі елдерінде түрмеге қамалды. Өмірі бойы Бурцев патшалық Ресейдегі саяси қуғын-қырқындармен, одан кейін большевиктермен, соңынан Адольф Гитлердің ұлттық социализмімен күресті.

Ерте өмір (18621886)

Бурцев Ресей империясының Каспий аръяғы облысындағы (қазіргі Қазақстан) Александровский фортында әскери отбасында дүниеге келген. 1882 жылы студенттік наразылықтарға қатысқаны үшін Санкт-Петербург мемлекеттік университетінен, ал 1885 жылы Қазан мемлекеттік университетінен қуылды. "Народная воля" мүшесі ретінде ол екі жылға түрмеге қамалды (шамамен бір жылы Петр мен Павел бекінісінде) және 1886 жылы Шығыс Сібірдің Иркутск аймағына жер аударылды.

Шөгеділік және басылымдар (18881914)

1888 жылы Бурцев жер аударылудан қашып, Швейцарияға көшіп кетті. 1889 жылы ол "Свободная Россия" журналын құрдас болды, бірақ ол тек үш нөмірін ғана басып шығарды. "1890 жылы. Патшалық полиция іздеп жатқан Бурцев Константинопольден Лондонға бағытталған британдық кемеге мінді. Кеме түрік полициясының кемелерімен қоршалып, ішінде ресейліктер болған кезде, капитан қашқынды беру туралы талапты қабылдамады: "Бұл британдық аумақ. Мен де джентльменмін!"

1898 жылы Бурцевті британдық полиция "Народоволец" журналында Николай II-ні өлтіруді қолдағандығы үшін тұтқындады. Бурцев кінәлі деп танылып, 18 айға қатаң еңбекке кесілді. Бостандыққа шыққаннан кейін ол оны Швейцарияда жариялады, нәтижесінде ол елден мәңгі тыйым салынды. Лондонда ол "За Сто Лет" (1800–1896) атты екі томдық кітабын шығарды. Ол тарихи журнал "Былое" журналының алты нөмірін басып шығарды. 1905 жылғы Ресей революциясынан кейін Бурцев қысқа мерзімге Ресейге заңсыз оралып, "Былое" журналының орыс тіліндегі нұсқасын құрды. 1907 жылы Батысқа оралғаннан кейін Бурцев "Общее Дело" журналын шығара бастады, ол "Былое" журналының шетелдік басылымын 7-нөмірінен бастап жалғастырды. Евно Азеф сияқты көптеген патшалық агент-провокаторларды әшкерелеу арқылы Бурцев қарсы барлау саласындағы сарапшы ретінде танылды және "Революцияның Шерлок Холмсы" деп аталды.

Кейінгі өмірі мен өлімі (19211942)

1921 жылы Бурцев Ресей Ұлттық Комитетін құрды және оның төрағасы болды. 1930 жылдары Бурцев фашизм мен антисемитизмге қарсы күресті. 1934–1935 жылдары ол Берн сотында куәлік беріп, "Сион ақсақалдарының хаттамалары" атты әйгілі алаяқтықты жасаудағы Охрананың рөлін ашты. 1938 жылы Парижде ол "Сион ақсақалдарының хаттамалары: дәлелденген жалғандық" кітабын жариялады. Бурцев 1942 жылы Парижде қан инфекциясынан, кедейлікте қайтыс болды.