Кіріспе

Ежелгі скандинав мифологиясындағы ешкі жұбы – Таннгриснир (көне скандинав тілінде: Tanngrisnir, сөзбе-сөз "тіс ұнтақтаушы" немесе "тіс ұнтақтайтын") және Таннгньостр ("тісі жұқа", немесе "тіс араларындағы саңылаулары бар") – скандинав мифологиясындағы Тор құдайының күймесін тартқан ешкілер. Олар 13 ғасырда ежелгі дәстүрлі көздерден жинақталған «Поэтикалық Эдда» және 13 ғасырда Снорри Стурлусон жазған «Прозалық Эдда» да расталған. «Прозалық Эдда» бойынша, Тор ешкілерді пісіргенде, олардың еті құдайға күш береді, ал Тор оларды Мьёльнир балғасымен қайта тірілткеннен кейін, олар келесі күні қайта тіріледі. Осы дереккөзге сәйкес, Тор бірде шаруалардың үйінде түнеп, олармен ешкі етін бөлісті, бірақ олардың бір баласы, Þjálfi, сүйектердің бірін сындырып, миын сорып алды, нәтижесінде қайта тірілгенде ешкінің бірі ақсады. Соның салдарынан Тор Þjálfi мен оның қарындасы Röskvaны өзінің қызметшілері ретінде қалдырды. Ғалымдар мұңаймайтын ешкілерді скандинав мифологиясындағы түнде желетін аң Sæhrímnir және балық сүйектері мен сиқырға қатысты скандинав халықтық нанымдарымен байланыстырды.

Этимология

Ежелгі скандинав тіліндегі "Таннгриснир" есімі "тіс көрсететін, азуын шығаратын" деп аударылады, ал "Таннгньостр" – "тіс ұнтақтайтын" деген мағына береді. Ғалым Рудольф Симек бұл есімдер жазылған кезде салыстырмалы түрде жас болған және оларды Снори ойлап тапқан болуы мүмкін деген пікір білдіреді. "Таннгньостр" кейде заманауи ағылшын тілінде Tanngiost деп транслитерацияланады.

Теориялар мен түсіндірмелер

Ғалым Рудольф Симек Таннгриснир мен Таннгньострды аң Sæhrímnir-мен (құдайлар мен эйнхерджарлар түнде жеп, күн сайын жаңарып тұратын) байланыстырады, бұл шамандық тәжірибелердегі құрбандықтарға сілтеу болуы мүмкін деп санайды. Скандинавиялық фольклорда, тамақты сиқырлы түрде толықтыратын әйелдер кейде ертегілерде кездеседі, көбінесе бұл тағам шабақ болады. Бірақ, бір тілімді қайта-қайта жесең, адамның дені салмақтанды деп қорқып, халық ертегілерінде балықтың сүйегін жегенде сындырып тастау сақтық шарасы ретінде сипатталған. Осы халық сенімі мен ескі скандинавтық Таннгриснир және Таннгньостр туралы әңгімелер арасындағы тақырыптық ұқсастық – сүйекті сындыру арқылы тағамның жаңаруы – ғалымдар Реймунд Квиделанд пен Хеннинг Сехмсдорфты екеуінің арасындағы байланысты атап көрсетуге жетеледі.

Қазіргі заманның ықпалы

Тангриснир мен Тангньостр Marvel Comics комикстерінде Тистоғнэшер және Тистогриндер ретінде бейімделген. Speed Racer мангасының бейімделуінде Тангриснирдің атымен аталған, Готорм Даннескьёльд басқаратын, викинг киіміндегі және Thor Axine атты компанияның демеушілігімен жарыс машинасы бар. Yu Gi Oh сауда карталары ойынында Таннгриснир мен Таннгньостр «Солтүстік аң» монстр карталары ретінде бейнеленеді. Олар Тордың өзі қоса алғанда, скандинавия мифологиясының басқа кейіпкерлері мен жаратылыстарын көрсететін басқа карталармен бірге қолданылуы тиіс. Рик Риорданның «Магнус Чейз және Асгард құдайлары: Жазғы қылыш» кітабында Таннгриснир мен Таннгньостр екеуі де пайда болады. Кітапта олар тиісінше Марвин және Отис деп аталады және Тор құдайы оларды жиі құрбан етеді, олар келесі күні қайта туылады. Heidevolk-тің «Een met de storm» әнінде «көк құдайы» (дауыл құдайы) «бокенкарда» (ешкі арбасында) бұлттардың үстімен жүреді, бұл Тордың екі ешкісіне сілтеме жасайды. 2018 жылғы God of War видео ойынында Тангиосттың тұтқасы – Левиафан балтасында қолданылатын соққы зақымын тудыратын пышақ сапты. Екі ешкі де Данияның Вальхалла комикс сериясында және оған негізделген анимациялық фильмде кездеседі. Тор құдайы қошқардың біреуін сойып, пісіреді, бірақ сүйектерін сындырмау туралы ескертеді. Локи Тьяльфеге (Þjálfi) ешкінің аяқ сүйегінен миын сорып алуға көндіреді. Тор ертең ешкілерді қайта тірілткенде, біреуінің аяғының сал болып қалғанын көріп, ашуға буырады. Осының салдарынан Тор Тьяльфе мен оның әпкесін өзінің қызметшілері етіп алады. Екі ешкі де Super Auto Pets ойынында Tandgnost және Tandgrisner ретінде пайда болады. Оларды шақыратын «Иггдрасил жемісі» деп аталатын тағам бар.