Мектепке қадам басқан балаларға арналған сыйлық қалпы (Schultüte)

Кіріспе

Германияда оқушыларға мектептің алғашқы күні табыс етілетін сөмке түрі – Германияның кейбір аймақтарында Zuckertüte ("қант конусы") деп те аталатын Schultüte ("мектеп конусы"). Бұл қағаз, картон немесе пластиктен жасалған, мүйіз пішінді үлкен конус тәрізді ыдыс. Германияда, Чехияның Германия шекарасына жақын аймақтарында, Польшаның кейбір аймақтарында (Ұлы Польша, Жоғарғы Силезия, Вармия), Австрияда, Швейцарияның неміс тілді бөліктерінде және Бельгияда бірінші сыныпқа қадам басқан балалар мектепке алғашқы күні шыққанда, олардың ата-аналары немесе әже-шешелері оларға әдемі безендірілген, ойыншықтармен, шоколадпен, тәттілермен, мектеп құралдарымен және түрлі ерекше сыйлықтармен толтырылған осы үлкен конусты сыйлайды. Бұл конус балалардың күткен мектепке қадам басуын одан да қуандыра түседі.

Тарих

Атауы конус деп аударылады, бірақ неміс тіліндегі "Tüte" сөзі көбінесе ағылшын тілінде "қап" деп аударылады (мысалы, Skolekræmmerhus немесе Skolepose). Шлютютте дәстүрі Германиядағы Саксония, Саксония-Анхальт және Тюрингия аймақтарында шамамен 1810 жылы пайда болған. Конус пішіндес Шлютютендер туралы алғашқы жазба 1817 жылы Йена қаласынан, одан кейін 1820 жылы Дрезденнен және 1836 жылы Лейпцигтен келген. Бұл дәстүр ірі қалаларда басталып, тез арада шағын қалалар мен ауылдарға тарады, сонымен Германияның барлық аймақтарында қалыптасқан мәдени құбылысқа айналды. Шлютютте идеясы Германияның басқа бөліктеріне тарар алдында, оның алғашқы кезеңдерінде конусты балаларға тікелей тапсыру қалыпты емес еді. Оқушылардың есімдері жазылған конустарды әжелер немесе туысқандары мектепке алып келіп, мексикалық пинатаға ұқсас рәсімде металл Schultüten Baum (мектеп конусы ағашына) іліп қоятын. Әр бала өз конусын сындырмай алуға тиіс болды. Балаларға айтылған әңгіме бойынша, мектеп ауласында Шлютютен ағашы өседі, және егер оның жемістері (яғни, Шлютютендер) пісіп, жетілген болса, онда мектепке бірінші рет бару уақыты жеткен. 20-шы ғасырдың екінші жартысындағы жалғыз өзгеріс – Шлютюттеде бұрынғыдан азырақ тәттілер кездеседі, олардың орнына бояулар мен қарындаштар, кішкентай ойыншықтар, CD дискілері, кітаптар және тіпті киім-кешек сияқты практикалық сыйлықтар қойылатын болды. Мұндай сыйлықтарды әдетте әже-шешелер тартады, сондай-ақ олар баламен мектеп басталар алдында кешке тамақтанады. Егер ата-аналар жасаса, мектеп конустарын дүкендерден дайын күйде сатып алуға болады немесе балалар оларды балабақшада өздері жасайды. Вестфалия халықтық комиссиясының (Volkskundliche Kommission für Westfalen) қызметкері, Мюнстер қаласында орналасқан неміс фольклоры бойынша сарапшы Кристиане Канцаў 2016 жылы Deutsche Welle телеарнасына берген сұхбатында Шлютютте дәстүрінің символикасы мектепке жаңа қадам басқан балалар мен олардың отбасылары үшін, олардың қаржылық жағдайына қарамастан, қаншалықты маңызды екенін түсіндірді.

The name translates as cone, even though the German word "Tüte" is translated into English in most other contexts as "bag"—see also Skolekræmmerhus or Skolepose). The tradition of the Schultüte has its origins in approximately the year 1810 in Saxony, Saxony Anhalt, and Thuringia in Germany. The first documented report of cone shaped Schultüten comes from the city of Jena in 1817, closely followed by reports from Dresden (1820) and Leipzig (1836). It started in the larger cities but spread quickly to small towns and villages, soon becoming an institution all over Germany. In the early days of the concept of the Schultüte, before it spread to other parts of Germany, the usual routine was not to hand over the cone to the children personally. Marked with the students' names, the cones were taken to the school by grandparents or godparents and in a ritual reminiscent of the Mexican piñata, they were hung on a metal Schultüten Baum (school cone tree) from which each child had to pick his or her cone, without breaking it. The story told to the children claimed that there was a Schultüten Baum growing at the school, and if that tree's fruits (i. e. the Schultüten) were ripe and large enough to pick, it was then time to go to school for the first time. The only custom that changed in the latter half of the 20th century is that fewer sweets seem to appear in the Schultüte, with more practical gifts such as crayons and pencils, small toys, CDs, books and even articles of clothing replacing the traditional chocolates and candies/sweets. These are traditionally given by grandparents who also take the child out to dinner the evening before school begins. If they are not made by the parents, the school cones can be bought from shops ready made or they are made by the children themselves in the kindergarten. Christiane Cantauw, a German folklore expert at the Volkskundliche Kommission für Westfalen (Folkloristic Commission of Westphalia, based in the city of Münster), has researched the Schultüte tradition. In a 2016 interview with the broadcaster Deutsche Welle she explained how important the symbolism of the Schultüte tradition is for school beginners and their families, regardless of their financial means:

Коммерциялық өндіріс

Германиядағы мектеп конустарын өндіруші ең ірі компания – Эренфридерсдорф қаласындағы Nestler Feinkartonagen GmbH. Ол жылына екі миллионнан астам мектеп конусын шығарады.