Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
орта ғасырлық Балқан түркі халықтары, Узлер деп белгілі
the medieval Balkan Turkic people known as Uzes
Узès (y. zɛs; ) — Францияның Окситания аймағындағы Гард департаментіне қарасты коммуна. Узès Ним қаласынан солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай, Авиньоннан батысқа және Алес қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан.
Uzès (y. zɛs; ) is a commune in the Gard department in the Occitanie region of Southern France. Uzès lies about north northeast of Nîmes, west of Avignon, and southeast of Alès.
Тарих
Бастапқыда Ucetia немесе Eutica латын тілінде аталып келген Uzès қаласы кішкентай Галло-римдік oppidum, яғни әкімшілік орталық болған. Қала Алзон өзенінің бастауында, Фонтейн-д'Эуреде орналасқан. Б.з.б. I ғасырда осы жерден Ним қаласын сумен қамтамасыз ету үшін римдік акведук салынған. Акваэдуктың ең танымал бөлігі – Гард өзенінің үстінен керемет аркалармен су тасымалдаған Гард көпірі. V ғасырдың өзінде яһудилердің осы жерге қоныстанғаны айтылады. Узес епископы Святой Ферреол оларды өз дастарқанына қабылдаған деген аңыз бар. Бұл мәселе бойынша патша Хильдеберт I-ге шағым түсіріліп, епископ оларға қарсы әрекет етуге міндеттелді, христиан дінін қабылдамаған яһудилерді Uzès қаласынан қуғынға салды. Оның қайтысынан кейін (581 ж.) крещение рәсімінен өткен көптеген адамдар яһуди дініне қайта оралды. 614 жылы христиан үкіметі яһудилерді аймақтан қуғынға салды. 8 ғасырдың басында Uzès қаласы Нарбонн архиепископының басқаруындағы бекіністі цивитас және епископтық орталық болды. Готикалық Септиманияны Омейядтар басып алған кезде, шамамен 725 жылы Uzès мұсылман Испаниясының ең солтүстік бекінісіне айналды. Карл Мартел 736 жылы бекініске қоршау салды, бірақ ол 752 жылға дейін готикалық Андалусияның қолында болды. Сол жылы Нимге адал болғандар Пепин Короткийге көптеген бекіністерді өткізді. 753 жылы Ансемунд өлтірілгеннен кейін бекініс франктарға қарсы көтеріліс ұйымдастырды, бірақ көтеріліс басылды және Пепиннің сенімді адамы тағайындалды. 13 ғасырда Uzès қаласында еврей ғалымдарының шағын қауымы мен катарлар қауымы өмір сүрді. Көптеген мата өндіру орталықтары сияқты (Uzès өз серждерімен танымал болды), қала тұрғындары мен айналасындағы ауылдар 16 ғасырда жақтасқа айналды, ал діни және топтық қақтығыстар Дін соғыстарындағы оқиғаларға әкелді. Лангедок аймағы зорлық-зомбылықтан көп зардап шекті: жақтастар қаланың көптеген шіркеулерін қиратып, өртеп жіберді. 21 ғасырға дейін тек екеуі ғана сақталған. Сен-Этьен шіркеуі зорлық-зомбылықтан кейін қайта жаңартылды.
Originally Ucetia or Eutica in Latin, Uzès was a small Gallo Roman oppidum, or administrative settlement. The town lies at the source of the Alzon river, at Fontaine d'Eure, from where a Roman aqueduct was built in the first century BC, to supply water to the city of Nîmes, away. The most famous stretch of the aqueduct is the Pont du Gard, now a UNESCO World Heritage Site, which carried fresh water over splendid arches across the Gardon river. Jews were apparently settled there as early as the 5th century. Saint Ferréol, Bishop of Uzès, was said to have admitted them to his table. Complaints were made of him to King Childebert I for this issue, whereupon the bishop was required to turn against them, expelling those Jews from Uzès who would not convert to Christianity. After his death (581), many of the converts who had been baptised returned to Judaism. In 614 the Christian government expelled Jews from the region. In early 8th century, Uzès was a fortified civitas and bishopric under the Archbishop of Narbonne. During the Umayyad conquest of Gothic Septimania, Uzès became the northernmost stronghold of Muslim Spain circa 725. Charles Martel laid siege to the stronghold in 736, but it remained in Gothic Andalusian hands up to 752. That year counts loyal to Ansemund of Nîmes ceded numerous of strongholds to the Frankish Pepin the Short. In 753 the stronghold rebelled against the Franks after Ansemund's assassination, but the uprising was suppressed and a Frankish trustee of Pepin imposed. In the 13th century, Uzès hosted a small community of Jewish scholars, as well as a community of Cathars. Like many cloth manufacturing centers (Uzès was known for its serges), residents of the city and the surrounding countryside had become strongly Protestant during the 16th century, and religious and class conflicts played out in the Wars of Religion. The Languedoc region suffered considerable violence: Protestants trashed and burned many of the city's churches. Only two have survived to the 21st century. Saint Étienne was reconstructed after the violence.
Уцетия
Уцетия – Рим провинциясы Окситаниядағы галло-римдік қалашық атауы. Оның бар екендігі Нимдегі (көне Немаус) стеладағы басқа он бір елді мекеннің тізімінде тіркелген, онда оның аты "VCETIAE" деп жазылған. Ол Немаус әкімшілігіне бағынышты болды және римдік су құбыры арқылы оған су жеткізді. Уцетия сонымен қатар Castrum Uceciense деп те белгілі, ол Галия провинцияларының тізімінде кездеседі. Еуропаның көптеген мәдениеттерінде бұғы – орман құдайларының символы болса, соулы – Афина құдайының символы саналды. Жануарлармен қатар, су, геометриялық пішіндер, түстер мен өрнектер, соның ішінде ежелгі свастикаға ұқсас элементтер бейнеленген әшекейлер де болды. Уцетияда кем дегенде б.з.б. 1-ғасырдан б.з. 7-ғасырына дейін адамдар тұрған.
Ucetia is the name of a Gallo Roman oppidum in the Roman province of Occitania. Its existence was recorded on a list of eleven other settlements on a stela in Nîmes (ancient Nemausus) on which its name appears as "VCETIAE". It was under the administration of Nemausus, to which it provided water via a Roman aqueduct. Ucetia was also known as Castrum Uceciense, which is in the Notitia of the Provinces of Gallia. For many European cultures, deer represented deities of the woodlands, and the owl was a symbol of the goddess Athena. Together with the animals, decorations represented water, geometric shapes, colors, and patterns, including a design with ancient swastika like elements. Ucetia was inhabited from at least the 1st century B. C. until the 7th century A. D.
Уцетия мен Понт-дю-Гард
Уцетия көптеген елді мекендерге, әсіресе ежелгі Немаус (Ним) қаласына су тасбау арқылы су жеткізілетін көз болғандығы мәлім, ондағы халық саны шамамен 30 000 адамды құрады. Су тасбау жүйесіне Пон-дю-Гард кірген. Су тасбаудың салынуы Уцетия және басқа да елді мекендерге әсер еткен жақын маңдағы қалалар мен кенттерде ашкөздікке байланысты "классикалық рим трагедиясына" алып келді.
Ucetia was known to have been a source of water carried via aqueduct to many communities, especially ancient Nemausus (Nîmes), which grew to a population of about 30,000. The aqueduct system included the Pont du Gard. Construction of the aqueduct led to a "classic Roman tragedy" of greed in the nearby cities and towns that affected Ucetia and other communities.
Климат
Узес қаласында ыстық жазғы Жерорта теңізі климаты (Кеппен климаттық жіктелімі Csa) басым. Узестегі орташа жылдық температурасы, ал орташа жылдық жауын-шашын мөлшері – . Ең көп жауын-шашын қараша айында жауады. Орташа температура шілдеде шамамен , ал қаңтарда шамамен . Узесте тіркелген ең жоғары температура 2019 жылдың 28 маусымында , ал ең төменгі температура 2005 жылдың 2 наурызында тіркелген.
Uzès has a hot summer Mediterranean climate (Köppen climate classification Csa). The average annual temperature in Uzès is The average annual rainfall is with November as the wettest month. The temperatures are highest on average in July, at around , and lowest in January, at around The highest temperature ever recorded in Uzès was on 28 June 2019; the coldest temperature ever recorded was on 2 March 2005.
Узес герцогтері
Крусоль әулеті бойынша Узес герцогы титулы Франция аристократиясының ең жоғары дәрежесі болып саналады, ол қандас князьдардан кейін келеді. Узес мырзасының титулы 1088 жылғы хатта куәландырылған. Лангедоктың бір бөлігі патшалыққа қосылғаннан кейін (1229), лордтардың (кейін герцогтардың) әскери шеберлігі мен тәжге адалдығы олардың абыройын арттырып, оларды жоғары дәрежеге көтерді. 1632 жылы басы кесілген Монморенси герцогының опасыздығынан кейін Францияның бірінші герцогы атағы Узеске бұйырды. Олар бүгінгі күнге дейін қала орталығындағы 11 ғасырлық Бермон мұнарасының айналасында кеңейген бекінісін сақтап келеді. Егер Франция патшалық болғанда, Узес герцогының міндеті әрбір мемлекеттік жерлеу рәсімінде "Le Roi est mort. Патша ұзақ өмір сүрсін!" деп жарлау және патша ананың ар-намысын қорғау болар еді. Ғасырлар бойы Францияның мұрагер чемпионы ретінде жиырма бір герцог жараланып немесе қаза тапқан.
The title of Duke of Uzès, in the Crussol family, is the premier title in the peerage of France, coming right after the princes of the blood. The title of seigneur d'Uzès is attested in a charter of 1088. After part of Languedoc was attached to royal demesne (1229), the lords' (and later dukes') military skill and fealty to the Crown propelled their rise through the nobility, until, after the treason of the last Duke of Montmorency, beheaded in 1632, the title of First Duke of France fell to Uzès, who retain their stronghold in the center of town today, which has expanded round the 11th century Tour Bermond. If France were a kingdom, it would be the job of the duke of Uzès to cry out, "Le Roi est mort. Vive le Roi!" at each state funeral, and defend the honour of the queen mother. Twenty one dukes have been wounded or killed as hereditary Champion of France over the centuries.
Көрікті жерлер
Қазіргі қала өзінің қабырғаларының іздерін бульварлар айнасы ретінде сақтайды. 1635 жылы герцогтардың мәйіттерін сақтау үшін салынған капуцин шіркеуі, бірінші рим императоры Августқа арналған бірінші ғасырдың ғибадатханасының орнында тұр. Бұрынғы епископтықтың мәртебелі ескерткіштері бар, ол бір кезде Лангедоктағы ең ірілерінің бірі болған, бірақ революцияда жойылған, сондай-ақ 16 ғасырда тоқыма саудасы әкелген байлықты көрсететін жеке үйлер де бар. Қалада үш феодалдық мұнара да бар: Бермонд мұнарасы (Дюше сарайының бөлігі), Епископ мұнарасы және Король мұнарасы. Узес соборы Альбигендік крест жорығында қиратылып, қайта салынған, бірақ 16 ғасырдың дін соғыстарында тағы да қиратылған. 17 ғасырда қайтадан салынған собор, француз революциясы кезінде бұзылған. 11 ғасырға жататын роман стиліндегі Фенестрель мұнарасы ("Терезе мұнарасы"), екі терезесімен қаланың ең танымал символы болып табылады. Ол 1862 жылы француз тарихи ескерткіші ретінде тіркелген. Узес аймақта сенбілік базарымен мәшһүр. Базарда жергілікті өнімдер ғана емес, сонымен қатар аймақта жасалған тоқыма өнімдері мен көптеген туристік тартулар да ұсынылады.
The present day city retains the trace of its walls as a circuit of boulevards. A Capuchin chapel, built in 1635 to house the mortal remains of the dukes, occupies the site of a 1st century AD temple dedicated to the first Roman Emperor, Augustus. There are monuments of the prestige of the former bishopric, once one of the most extensive of Languedoc, but extinguished at the Revolution, and private houses that witness the wealth that the textile trade brought in the 16th century. The town is also homes to three feudal towers, the Bermonde Tower (part of the château du Duché), the Bishop Tower and the Royal Tower. Uzès Cathedral was destroyed in the Albigensian Crusade, rebuilt, and destroyed again in the 16th century Wars of Religion. Rebuilt again in the 17th century, it was stripped out during the French Revolution. The 11th century Romanesque Tour Fenestrelle ("Window Tower"), with its paired windows, is probably the most famous icon of the city. It was listed as a French Historical Monument in 1862. Uzès is famous in the area for its Saturday market. Not only does the market offer local produce, but it also boasts textiles made in the region and many tourist delights.
Экономика
Туризм жергілікті өнер және шарап жасаумен қатар маңызды өнеркәсіп салаларының бірі болып табылады. Аймақ қызылшешектің (ликрицаның) өндірісінде ұзақ тарихқа ие. Неміс компаниясы Haribo Uzès қаласында зауыт пен мұражайды ұстап тұрады, оның тамыры 1862 жылы Генри Лефонт ашқан қызылшешек фабрикасына дейін жетеді. Оның компаниясы кейін Ricqlès компаниясымен бірікті, және содан кейін Haribo компаниясы оны өз иелігіне алды.
Tourism is one of the key industrial sectors, alongside the local arts scene and wine making. The region has a long history in the production of licorice. The German company Haribo maintains a factory and museum in Uzès, which traces its roots back to the licorice factory Henri Lefont opened there in 1862. His company later merged with Ricqlès, and was then taken over by Haribo.