Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жерге қарай тізе бүктеу – расизмге қарсылық білдірудің әрекеті.
Bending a knee towards the ground
the anti racist gesture
Тізе бүктеу, немесе генофлексия – екі тізе де емес, тек бір тізени жерге бүктеу. Ерте заманнан бері бұл жоғары дәрежедегі кісіге құрмет көрсетудің белгісі ретінде қабылданған. Қазіргі кезде бұл әрекет Англиялық христиан дінінде жиі кездеседі. Батыс мәдениетінде, діни немесе мемлекеттік қайраткерге құрмет көрсету үшін сол тізе бүгітіледі. Ал христиан шіркеулерінде және капеллаларда, қасиетті нан ашық емес, құпия сақталатын болса, оң тізе бүгітіледі (ал егер қасиетті нан ашық болса, екі тіземен бүгітіледі).
Genuflection or genuflexion is the act of bending a knee to the ground, as distinguished from kneeling which more strictly involves both knees. From early times, it has been a gesture of deep respect for a superior. Today, the gesture is common in the Christian religious practices of the Anglicanism, In Western culture, one genuflects on the left knee to a human dignitary, whether ecclesiastical or civil, while, in Christian churches and chapels, one genuflects on the right knee when the Sacrament is not exposed but in a tabernacle or veiled (conversely, one kneels with both knees if the Sacrament is exposed).
Тарих
328 жылға дейін Ұлы Ескендір өз сарайының әдеп-насабына Персияда бұрыннан қолданылып келген тізе бүгудің бір түрін енгізді, ол Проскинез дәстүріне енгізілген өзгеріс болды. Византия империясында тіпті сенаторлардың өзі императорға тізе бүгуі талап етілді. Орта ғасырлық Еуропада патшаға немесе ақсүйекке құрмет көрсету үшін сол тізеге түсіп, көбінесе оған "Тұр" делінгенше сол күйде тұратын. Батыс мәдениеттерінде әдетте, үйлену ұсынысы жасаған ер адам осылай тізе бүгеді. Бұл сол тіземен жасалады. Тізе бүгу әдеті, құрмет және тіпті қызмет көрсету белгісі ретінде, орта ғасырлық патшаларға көрсетілген құрметтен туындады. Қазіргі заманда, қаза тапқан ардагердің жиналған туы оның отбасына тапсырылғанда, егер туды қабылдаушы отырса, туды тапсырушы офицер сол тізесіне түседі.
In 328 BC, Alexander the Great introduced into his court etiquette some form of genuflection already in use in Persia, a modification to the tradition of Proskynesis. In the Byzantine Empire even senators were required to genuflect to the emperor. In medieval Europe, one demonstrated respect for a king or noble by going down on the left knee, often remaining there until told to rise. It is traditionally often performed in western cultures by a man making a proposal of marriage. This is done on the left knee. The custom of genuflecting, as a sign of respect and even of service, arose out of the honor given to medieval kings. In modern times, when the folded flag of a fallen veteran is offered to the family, the presenting officer will go down on his left knee, if the recipient is seated.
Қасиетті Тағаланың алдында
Тізе бүгу – қасиетті нысанаға құрмет көрсету белгісі. Оның мақсаты – құлшынып жүрген адамның өзін толығымен қасиетті Евхаристиядағы Иса Мәсіхтің бар екенін мойындауға және Оған құрмет көрсетуге жұмылдыру. Қасиетті нысана сақталған киелі шатырға кіргенде немесе одан шыққанда тізе бүгу әдеттегідей. "Қасиетті нысанаға, оның киелі шатырда немесе ашық түрде қойылған күйінде, тізе бүгіп табыну – бұл ежелгі әдет, оны сыйлы және ойлы түрде орындау керек. Жүрек Құдай алдында терең құрметпен иілгені үшін, тізе бүгу асығыс немесе беймәлім болмауы тиіс." Қасиетті Евхаристияға, әсіресе оның алдына келгенде немесе одан кеткенде тізе бүгу – англиканизмде, католик шіркеуінің латын бөлімінде, лютерандық және батыс ритуалды православиеде кең таралған. Бұл – Шығыстағы бас және денеге иілудің ең жоғары құрмет белгісіне қарағанда салыстырмалы түрде жаңа тәсіл. Көптеген англикан, рим-католик және батыс православие шіркеулерінде Қасиетті Евхаристия әдетте алтарьдың артында сақталады, сондықтан алтарьға жақындағанда немесе одан өткенде тізе бүгу қалыпты жағдай. Тізе бүгуді билік иелеріне, мысалы, епископтарға көрсету әдет болғаннан кейін ғана, орта ғасырдың соңында Қасиетті Евхаристияға тізе бүгу енгізілді. Бұл тәсіл бірте-бірте таралып, XV ғасырдың соңында міндетті болып саналды және 1502 жылы ресми түрде мойындалды. Қасиетті тостаған мен шарапты халыққа көрсету үшін көтеру көп уақыт бойы міндетті тізе бүгумен бірге жүрген жоқ. "Тізе бүгудің өзі ғибадат ету әрекеті болғандықтан, жалпы литургиялық ережелер Қасиетті Евхаристияның киелі шатырда немесе алтарьда сақталу түріне ешқандай айырмашылық жасамайды. Бір тіземен жай ғана иілуді барлық жағдайда қолдануға болады." Тізе бүгу әдетінің нәтижесінде, кейбір елдерде, мысалы, Германияда, шіркеуге келгендер мисса кезінде орындықтарына отырмас бұрын және одан шыққанда тізе бүгуге тырысады. Киелі шатырдағы нысана осы құрмет белгісін қабылдаса да, тізе бүгу көбінесе (жоғары) алтарьға және оның үстіндегі немесе артындағы распенге қарай жасалады, өйткені олар әр шіркеудегі ең оңай танылатын белгілер (сонымен қатар, олар көбінесе киелі шатырға жақын орналасқан).
Genuflection is a sign of reverence to the Blessed Sacrament. Its purpose is to allow the worshipper to engage his whole person in acknowledging the presence of and to honor Jesus Christ in the Holy Eucharist. It is customary to genuflect whenever one comes into or leaves the presence of the Blessed Sacrament reserved in the Tabernacle. "This venerable practice of genuflecting before the Blessed Sacrament, whether enclosed in the tabernacle or publicly exposed, as a sign of adoration, requires that it be performed in a recollected way. In order that the heart may bow before God in profound reverence, the genuflection must be neither hurried nor careless." Genuflection to the Blessed Sacrament, the consecrated Eucharist, especially when arriving or leaving its presence, is a practice in the Anglicanism, the Latin Church of the Catholic Church, Lutheranism, and Western Rite Orthodoxy. It is a comparatively modern replacement for the profound bow of head and body that remains the supreme act of liturgical reverence in the East. Since in many Anglican, Roman Catholic and Western Orthodox Churches the Blessed Sacrament is normally present behind the altar, genuflection is usual when arriving or passing in front of the altar at the communion rail. Only during the later Middle Ages, centuries after it had become customary to genuflect to persons in authority such as bishops, was genuflection to the Blessed Sacrament introduced. The practice gradually spread and became viewed as obligatory only from the end of the fifteenth century, receiving formal recognition in 1502. The raising of the consecrated Host and Chalice after the Consecration in order to show them to the people was for long unaccompanied by obligatory genuflections. "Since a genuflection is, per se, an act of adoration, the general liturgical norms no longer make any distinction between the mode of adoring Christ reserved in the tabernacle or exposed upon the altar. The simple single genuflection on one knee may be used in all cases." As a result of the custom of genuflecting to the sacrament, it is customary in some countries, Germany for example, for people attending mass to genuflect before entering their pew during mass and when leaving it. Though the sacrament in its tabernacle is the "recipient" of this sign of respect, it is almost invariably performed in the direction of the (high) altar, and the crucifix above or behind it as being the most easily recognisable landmark in any church (it is also almost always in close proximity to the tabernacle).
Епископальдық практика
Епископальдық шіркеуде тізе бүгу – жеке құдайшылдық амал және дұға кітабында міндетті емес. Кейбір қауымдарда бұл, әсіресе англо-католик дәстүрі бар қауымдарда, нан мен шараптан жасалған киелі Евхаристия элементтерінде Мәсіхтің нақты қатысуына деген құрметтің дәстүрлі белгісі болып табылады. Әдетте, егер Қасиетті Жұбаны шіркеуде сақтап қойса, ғимаратқа кіргенде немесе шыққанда Иеміздің қатысуын қысқаша құлшылық ету арқылы мойындау қалыпты жағдай – әдетте, оның сақталынатын жеріне қарай тізе бүгу.
In the Episcopal Church, genuflection is an act of personal piety and is not required by the prayer book. In some parishes it is a customary gesture of reverence for Christ's real presence in the consecrated Eucharistic elements of bread and wine, particularly in parishes with an Anglo Catholic tradition. Generally, if the Blessed Sacrament is reserved in the church, it is customary to acknowledge the Lord's presence with a brief act of worship on entering or leaving the building – normally, a genuflection in the direction of the place of reservation.
Епископ алдында тізе бүгіп
Патшалар мен басқа да ақсүйектерге тізе бүгу салтынан дін қызметкерлерінің немесе төмен дәрежелілердің епископқа тізе бүгіп, оның епископтық сақинасын сүйю салты пайда болды. Бұл жергілікті шіркеуде Мәсіхтің өкілі ретіндегі епископтың апостолдық билігін қабылдаудың және бастапқыда олардың феодалдық мәртебесін білдіретін белгі еді. Әбулар мен басқа да жоғары дәрежелі монахтар көбінесе монахтарынан және басқалардан тізе бүгумен құрмет көрсететін. Ірі прелаттардың (яғни өз епархияларындағы епископтар, өз провинцияларындағы митрополиттер, оларға бекітілген аумақтағы Папалық легаттар және Римнен тыс жерде немесе Римдегі өздеріне бекітілген шіркеудегі кардиналдар) алдында тізе бүгу 1985 жылғы Caeremoniale Episcoporum нұсқасынан бұрынғы басылымдарда міндетті деп есептелген. Осы ережелерге сәйкес, діни қызметтер кезінде дін қызметкерлері мұндай прелаттардың алдынан өткенде тізе бүгеді, бірақ басқарушы дін қызметкері және одан төмен дәрежелі прелаттар, канондар және т.б. тізе бүгудің орнына бас және иықтарымен иіледі. Бірақ діни рәсімдерден тыс жерлерде кейбіреулер епископтың сақинасын сүйіп, тізе бүгуді немесе тізе сүюді жалғастырады. Адам билігіне көрсетілетін құрметтің сол тіземен жасалуы керек деген пікір жиі айтылса да, ешбір діни кітапта мұндай ереже жоқ.
From the custom of genuflecting to kings and other nobles arose the custom by which lay people or clergy of lesser rank genuflect to a prelate and kiss his episcopal ring, as a sign of acceptance of the bishop's apostolic authority as representing Christ in the local church, and originally their social position as lords. Abbots and other senior monastics often received genuflection from their monks and often others. Genuflecting before greater prelates (i. e. Bishops in their own dioceses, Metropolitans in their province, Papal Legates in the territory assigned to them, and Cardinals either outside of Rome or in the church assigned to them in Rome) is treated as obligatory in editions of the Caeremoniale Episcoporum earlier than that of 1985; during liturgical functions according to these prescriptions, clergy genuflect when passing before such prelates, but an officiating priest and any more junior prelates, canons, etc. substitute a bow of the head and shoulders for the genuflection. But outside of the liturgy some continue to genuflect or kneel to kiss a bishop's ring. Though it is frequently asserted that genuflections are to be made on the left knee when made to merely human authorities, there is no such prescription in any liturgical book.