Кіріспе

1992 жылы түсірілген Ридли Скотттың фильмі

"1492: Бейнеді жаулау" – 1992 жылы түсірілген, режиссері және продюсері Ридли Скотт, сценарийін Розелин Бош жазған, ал басты рөлдерде Жерар Депардье, Арман Ассанте және Сигурни Уивер ойнаған эпикалық тарихи драма. Фильм итальяндық саяхатшы Христофор Колумбтың Жаңа дүниеге жасаған саяхатының бір нұсқасын және оның жергілікті халықтарға тигізген әсерін көрсетеді. Фильм Колумбтың саяхатының 500 жылдығын мерекелеу үшін жарыққа шығарылды. Премьера Джон Гленнің "Кристофер Колумб: Ашылу" фильмінен екі айдай кейін өтті, соның салдарынан екі фильмті жиі шатастырады. Фильмге қатысты пікірлер әртүрлі болды, әсіресе фильмдегі тарихи дұрыс еместіктерге сын бағытталды.

Сюжет

Дүниенің дөңгелек екенін білген Кристофер Колумб Азияға батысқа қарай саяхат жасауға ұмтылады, бірақ оған экипаж мен кеме жетіспейді. Саламанка университетінің католик дін қызметкерлері Птолемейдің жазбаларына қарсы келетін идеяларды жақтырмай, Колумбтың жоспарына қарсы шығады. Колумбқа Палостан келген кеме иесі Мартин Пинсон көмектеседі және оны королева Изабелла I-ге қарызы бар банкир Сантангелмен таныстырады. Колумб патшайыммен кездеседі, ол алтынның жеткілікті мөлшерін әкелуге уәде берсе, саяхатқа рұқсат береді. Колумб көптеген теңізшілерді саяхаттың тек жеті аптаға созылатынына сендіріп алдайды. Үш кеме жолға шығады. Құрлықтан белгі байқалмай, тоғыз апта өтеді. Экипаж алаңдап, бүлікке дайындалады. Колумб оларды шабыттандыратын сөздермен жігерлендіруге тырысады, сонымен бірге күшті жел теңізшілерді қызметтеріне оралуға итермелейді. Түнде Колумб палубада шыбықтарды байқайды, бұл құрлықтың алыс емес екенін көрсетеді. Кенеттен тұманнан Гуанаханидің жасыл өсімдіктері мен құмды жағалаулары көрінеді. Еуропалықтар жергілікті тұрғындармен достық қарым-қатынас жасайды, олар жинаған алтынды көрсетеді. Колумб олардың біреуіне испан тілін үйретеді, соның арқасында олар тіл табысады. Ол Испанияға қайта оралатынын және көптеген еуропалықтардың келетінін хабарлайды. Колумб Американы отарлау үшін бір топ адамды қалдырады. Испанияға оралған соң, ол патшайымнан жоғары награда алады және кеңесшілермен кешкі ас ішеді. Олар оның әкелген алтынның аздығына көңілі тоймайды, бірақ патшайым оның сыйлықтарына риза болады. Екінші саяхатында Колумб 17 кемемен және 1000-нан астам адаммен аралға келеді, бірақ бұрын қалдырылған экипаждың барлығы өлтірілген болып шығады. Колумб пен оның әскерімен кездескен тайпа өкілдері, оларды басқа тайпа өлтіргенін айтады. Колумб оларға сенеді, бірақ оның қолбасшысы Моксика күмәнданады. Олар Ла-Изабела қаласын салуға кіріседі және ақырында қалалық қоңырауды мұнараға көтереді. Төрт жылдан кейін жергілікті тұрғындар алтын табуға мәжбүр болады. Моксика алтын таба алмаған адамның қолын кесіп жазалайды. Бұл зорлық туралы хабар тайпалар арасында таралып, олар ормандарға қашып кетеді. Колумб олардың көптігіне байланысты соғысқа дайындалу керектігін түсінеді. Үйіне келгенде, ол Моксика мен оның жақтастары үйін өртеп жібергенін көреді, бұл оның қоныс аударушылар арасында танымалдылығының төмен екенін көрсетеді. Көп ұзамай тайпалар испандармен соғысуға келеді, арал соғыс алаңына айналады, Колумбтың губернаторлық лауазымынан алынып, Испанияға оралуға бұйрық беріледі. Колумб туысқандыққа қатысты айыпталады және әкімшілік лауазымдарды жеке достарына беру арқылы Моксика сияқты ақсүйектердің мақтанышын қорлағаны айтылады; оның орнына де Бобадилла тағайындалады. Колумб Кастилияға тұтқындалу үшін оралады, бірақ ұлдары оны босатады. Патшайым оны шақырғанда, ол бауырларын алып бармау және колонияға қайтпау шартымен тағы бір саяхатқа рұқсат беруге көндіреді. Қартайған Колумб Испанияда ұмытылады, ал Жаңа әлемді ашқандық үшін Америкаго Веспуччиге құрмет көрсетіледі. Колумбтың ұлы Фердинанд әкесінен өзінің тарихын айтуын сұрайды, осылайша оны жазып ала алады.

Музыка

Бұл музыканы гректің танымал композиторы Вангелис жазған. Оның басты тақырыбы "Жәннәтті жаулау" 1995 жылғы сайлауда Португалияның бұрынғы премьер-министрі Антониу Гутерреш қолданды, сондай-ақ Португалияның Социалистік партиясы оны науқаны мен митингілерінде пайдаланды. Бірақ, Жозе Сократестің алғашқы сайлау науқанынан бастап, оны Ридли Скотттың тағы бір фильмі – "Гладиатор" фильмінің басты тақырыбымен алмастырды. Бұл, аталған тақырыптың Социалистік партиямен тығыз байланысын жойған жоқ. Ресей осы тақырыпты 1996 жылғы президенттік сайлаудың екінші турында қолданды. Тақырып "Ultra Trail du Mont Blanc" ультрамарафонының басталу сызығында да қолданылады. Неміс боксшысы Генри Маске (жеңіл ауыр салмақ категориясының бұрынғы әлем чемпионы) кәсіби мансабында осы тақырыпты ресми түрде қолданды. Тақырыпты пайдаланғандардың арасында Жаңа Зеландияның "Супер 15" регби клубы – "Кентербери Крестоносцы" да бар. Олар алаңға жүгіріп шығатын кезде, көбінесе атқа отырған және рыцарь киімін киген актерлермен бірге болады. Сондай-ақ, "Супер Лигада" ойнайтын "Виган Вориорс" регби лигасы командасы да осы тақырыпты пайдаланады. Бұған қоса, 2010 және 2014 жылғы Крикеттен Әлем Чемпионатының жиырма екілік форматындағы ойындардың және 2011 жылғы Крикеттен Әлем Чемпионатының барлық матчтарының басында ойнатылды. Осы шараларда, екі елдің ұлттық әнұрандары орындалған кезде, екі елдің тулары алаңға әкелінетін, ал екі команданың ойыншылары сүйемелдеп жүретін. Тақырып "Top Gear: US Special" арнасында да ойнатылды және әлем чемпионы фигуралы сырғанаушылар Анита Хартсхорн мен Франк Свидингтің визиттік карточкасына айналды. Фильм АҚШ-та кассада үлкен табыс таппағанына қарамастан, фильмнің музыкасы бүкіл әлемде сәтті альбомға айналды.

Кассалық жинақ

1492: Бейнеді жаулау Испанияда 66 экранда көрсетілді, алғашқы бес күнде 1 миллион доллар жинады. Фильм АҚШ-та сәтсіздікке ұшырады, 7-орынмен дебют жасады, жалпы кірісі 3,002,680 доллар (1992 жылғы 3,003 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сома> миллионға тең) болды. Бұл, жыл басында шыққан «Кристофер Колумб: Ашылу» фильмінің көрсетілімінен де нашар болды және жалпы кірісі 7 миллион долларды (1992 жылғы 7,0 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сома> миллионға тең) құрады. 1992 жылдың 12 қазанында Францияда көрсетілді, демалыс күндері 264 экранда 1,46 миллион доллар (1992 жылғы 1,46 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сома> миллионға тең) жинады. Еуропадағы екінші аптасында жалпы кірісі 7,7 миллион доллардан асып (1992 жылғы 7,7 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сома> миллионға тең), Германиядағы алғашқы аптада 1,77 миллион доллар (1992 жылғы 1,77 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сома> миллионға тең) жинаған 213 экрандағы көрсетілімдерінен де озып кетті. Италияда фильм жақсы көрсетілмеді, алғашқы демалыс күндері 33 экранда 261,800 доллар (1992 жылғы 261,800 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сома> мың долларға тең) жинады. 1992 жылдың соңына қарай фильм халықаралық деңгейде 40 миллион доллар (1992 жылғы 40,0 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сома> миллионға тең) жинады, оның ішінде Францияда 17 миллион доллар және Испанияда 3 миллион евро, жалпы әлемдік кірісі 47 миллион долларды (1992 жылғы 47,0 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сома> миллионға тең) құрады. Содан кейін фильм 59 миллион доллар (1992 жылғы 59,0 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сома> миллионға тең) жинады. Режиссер Ридли Скотт кейінірек фильмнің сәтсіздігін американдықтардың еуропалық акценттерді түсінбеуіне байланыстырды: «Олар Техас немесе Америка болмаса, ештеңе естімейді, солай емес пе?» деді және былай ой бөлісті: «Бұл менің сүйікті фильмдерімнің бірі. Қызығы, олар Америкада қалай көрсету керектігін білмеді. Бірақ Еуропада ол 57 миллион доллар жинады».

Сыни жауап

Жалпы алғанда, фильм сыншылар тарапынан аралас және жағымсыз пікірлер алды. Rotten Tomatoes сын жинақтағышы 22 сынға негізделген фильмге 32% рейтинг берді, сыншылардың пікірі бойынша: "Тарихи дәлдігі жоқ және драмалық жағынан әсерсіз, Ридли Скотттың Кристофер Колумбтың ерліктерін қайта баяндауы – ұлылық пен түсініксіздікке толы эпопея". Дегенмен, киносыншы Роджер Эберт фильм қанағаттанарлық деді және "Депардье оған салмақ қосады, қосымша актерлердің ойыны сенімді, түсірілім орындары шынайы, және апельсин дөңгелек болғандықтан, ешқайда кетпеу үшін белгілі бір батылдық қажет болғанын ойлауға шабыттандырады". CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A+ - F шкаласы бойынша "B+" бағасын берді. Фильм испандық қара аңызды насихаттады деген айыптаулар болды.