Кіріспе

Комитетпен жасалған дизайн – бірыңғай жоспары немесе көрегендігі жоқ, көп дизайнерлердің қатысқан жобасын сипаттау үшін қолданылатын сын есім.

Терминнің қолданылуы

Бұл термин қатысушылардың талаптары мен көзқарастары арасындағы келісімге жету нәтижесінде туындайтын, осындай процестің салдарынан пайда болатын кемшілдіктерді атау үшін қолданылады. Бұл кемшілдіктерге нашар басшылық немесе техникалық білімнің жетіспеуі себеп болуы мүмкін, мысалы, артық күрделілік, ішкі қайшылықтар, логикалық қателер, мәнсіздік және біртұтас көзқарас жоқтығы сияқты жайттар. Консенсус негізіндегі жобалау процесі автократиялық жобалаудан, яғни жоба жетекшісінің шешімімен жүзеге асырылатын жобалаудан өзгеше. Автократиялық стильде ұйым мүшелері жобаға қатыстырылмайды және соңғы нәтижеге жауапкершілік жетекшіге жүктеледі. "Түйе – комитет жасаған жылқы" деген фраза жиынмен жасалған жобалауды сипаттау үшін жиі қолданылады. Бұл термин көбінесе техникалық салаларда қолданылады және саяси мүмкіндіктерден гөрі техникалық сапаның маңыздылығын баса көрсетеді. "Аспаздың көп болуы тамақты бұзады" деген мақал да осы идеяны жеткізеді. Бұл термин басқа дизайн салаларында да, мысалы, графикалық дизайн, архитектура немесе өнеркәсіптік дизайн салаларында да қолданылады. Автомобиль дизайнында бұл процеске жиі танымал емес немесе нашар жасалған көліктердің себебі деп баға береді.

Мысалдар

Бұл термин ақпараттық және коммуникациялық технологияда жиі қолданылады, әсіресе USENET мұрағаттары көрсеткендей, тілдерді және техникалық стандарттарды жобалау кезінде. Мысалы, ДР 119 класты дизель локомотиві 1976 жылдан 1985 жылға дейін Совет дәуіріндегі Comecon шектеулеріне байланысты коммунистік Румынияда Шығыс Германия үшін салынған. Қуатты дизель қозғалтқыштарды жасауға тек КСРО-ға ғана рұқсат берілді, бірақ олар Шығыс Германия үшін тым ауыр болды, ондағы кейбір желілер төмен осьтік жүктемеге арналған локомотивтермен шектелген. Өздігінен жобалауға рұқсат етілмеген Шығыс немiстер румындық 23 тамыз зауытына DR Class 118 локомотивінің мұрагерін құрастыруға тапсырыс берді. Бірнеше жоспарлы экономика елдерінен алынған бөлшектердің қосылуы, тіпті Батыс Германияның дизайны да қолданылды, бірақ 119-шы класс сенімді болмады. Шығыс Германия келісімшартты мерзімінен бұрын бұзғандықтан, он жыл ішінде барлығы 200 дана ғана салынды. Басқа елдер 119-шы класты сатып алмады, бірақ 1990 жылдан кейін біріктірілген Германия темір жолы оларды алмастырғанға дейін пайдаланды. Техникалық шешімнің мысалы ретінде, «комитетпен жобалаудың» нәтижесі болып саналатын Асинхронды беру режимінің (ATM) 53 байттық жасушасының мөлшері келтіріледі. 53 байтты таңдау техникалық емес, саяси себептерге байланысты болды. CCITT ATM стандартын жасағанда, АҚШ тараптары 64 байттық жүк көлемін қалаған, ал Еуропа тараптары 32 байттық жүк көлемін талап еткен. Еуропалық тараптардың көпшілігі америкалықтардың аргументтерін қабылдады, бірақ Франция және басқа бірнеше елдер 32 байттық жасуша ұзындығын сақтауға талап етті. 53 байттық мөлшер (48 байт + 5 байттық бас) – бұл компромисс болды. «Комитетпен аталған» мысал – Ливерпуль маңындағы бірнеше мектептердің бірігуінен құрылған мектеп: 2009 жылы ол ресми түрде «Прескот, Уистон және айналасындағы қауымдастыққа қызмет ететін оқу орталығы» деп аталды, бұл біріктірілген барлық мектептер мен қауымдастықтарды көрсету үшін жасалған компромисс болды. Атауы мектеп директоры «өте ұятты» деп атағандықтан, жеті жылдан кейін «Прескот мектебі» деп қысқартылды. F-35 Joint Strike Fighter ұшағы жоспардан асып, бюджеттен шығып, күтілген нәтижелерге жетпегендіктен «комитетпен жобаланған» деп сипатталды. Ол әскери қызметтің әртүрлі салаларының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін бір ғана платформада жасалды. Осы көптеген мүдделердің нәтижесінде ұшақ күрделенді, сондай-ақ оның дизайнына көптеген жаңа және сынақтан өтпеген мүмкіндіктер қосылды. Әртүрлі салалардағы теңсіз прогресс және күтпеген қиындықтар үлкен техникалық түзетулер мен қайта жобалауды қажет етті, тіпті ұшақтар жеткізілгеннен кейін де жөндеуді талап етті. Apple Inc. қызметкерлерді оқыту кезінде басқа компаниялар жасаған 78 түймелі қашықтан басқаруды «комитетпен жобалаудың» мысалы ретінде пайдаланады. The Washington Post Pontiac Aztek көлігін «комитетпен жобаланған» деп сипаттады, ол кең ауқымды фокус-топтық сынақтардан алынған пікірлерге негізделген, бірақ жағымсыз пікірлерге және нашар сатылымға шықты.