Кіріспе

Эрнест Хемингуэйдің "Килиманджароның қарлары" атты әңгімесі – американдық жазушы Эрнест Хемингуэйдің 1936 жылғы тамызда Esquire журналында тұңғыш рет жарияланған қысқа әңгімесі. Ол 1938 жылы "Бесінші бағана және алғашқы қырық тоғыз әңгіме" жинағында, 1961 жылы "Килиманджароның қарлары және басқа әңгімелер" жинағында қайта басылды. Сонымен қатар, ол "Эрнест Хемингуэйдің толық қысқа әңгімелері: Финка Вигия басылымы" (1987) жинағына қосылған.

Сюжет

Бұл әңгіме Африкадағы ең биік тау – Килиманджаро тауы туралы абзацпен басталады. Оның батыс шыңы масаи тайпасының тілінде "Құдайдың үйі" деп аталады. Сол жерде, таудың шамасынан жоғары, барыс мұзындай қатып қалған денесі жатыр. Оның неліктен осындай биіктікте тұрғанын ешкім білмейді. Оқырманға Гарри, гангренадан өліп бара жатқан жазушы, және оның Африка сафарисіне бірге барған Хелен таныстырылады. Олар лагерьде қалды, өйткені жүк көлігінің қозғалтқышының подшипнігі жанып кетті. Гарридің жағдайы оны тітіркендіреді, ол өліміне қатысты, Хеленді ренжітетін сарказммен толы әңгіме айтады. Ол онымен ұсақ-түйек нәрселерге таласады – виски мен сода ішу керек пе, жоқ па, оған кітап оқып беру керек пе деген сияқты. Хелен оның жағдалына алаңдайды, бірақ Гарридің ашуы оған жағымсыз сөздер айтуға мәжбүрлейді. Гарри өміріндегі көптеген және әртүрлі тәжірибелері туралы ойлана бастайды, және ол жазушы ретінде өзінің әлеуетін толыққанды пайдалана алмағанын сезінеді, өйткені ол бай әйелдерге үйленіп, өмір сүруді таңдады. Хемінгуэй Гарридің кейбір естеліктерін сана ағыны стилінде баяндайды. Гарридің алғашқы естеліктері соғыстан кейін Еуропаны аралап, дезертирді шатырға жасырып, тауларда аң аулау мен шаңғы тебу, қарлы бораны кезінде карта ойнау және австриялық офицерлерге толы пойызға бомба шабу туралы хабар естігені туралы. Гарри ұйықтап кетеді де, кешке оянып, Хеленнің аң ауынан қайтып келгенін көреді. Ол оның өзіне қаншалықты қамқор және жақсы екендігін, және оның жазушылық талантының құрылуына кінәлі еместігін ойлайды. Хелен, ол күйеуі мен баласынан айырылған, көптеген ғашықтардан жалыққан және ақырында Гарриді "өздерімен бірге құрметтейтін біреуді қалағандықтан" алған екенін еске алады; ол Гарриді "жазушы ретінде, адам ретінде, серіктес ретінде және мақтаныш ретінде жақсы көреді", ал Гарри оны сүймейтінін айтады. Гарри екі апта бұрын гангренаға ұшырағанын еске алады: олар суқұйрықты суретке түсіруге тырысқанда Гарри оң тізесін тікенмен сылады. Ол бірден йодты қолданбағандықтан, жара жұқты; басқа антисептиктердің барлығы біткендіктен, ол әлсіз карболитті ерітінді қолданды, ол "шағын қан тамырларын салқындатты", сондықтан аяқ гангренаға ұшырады. Хелен Гарримен коктейль ішіп қайтып келгенде, олар дау-дамайларын қайтарады. Содан кейін Гарридің екінші естелік кезеңі басталады. Ол бірде Константинопольде жезөкшелерге "жалғыздығын жеңу үшін" барғанын, Парижде ұрысып, ажырасып кеткен алғашқы махаббатын сағынатынын еске алады. Гарри армяндық жезөкшеге қатысты британдық сарбазбен ұрысқаннан кейін Константинопольден Анатолияға кетті, онда түрік сарбаздарынан қашып, "өзінің ешқашан ойламаған нәрселерін көрді, ал кейін одан да жаман нәрселерді көрді". Гарри Парижге оралғаннан кейін, оның бұрынғы әйелі Гарридің алғашқы махаббатынан келген хат туралы сұрады - ол әйелге жазған хатына жауап (Нью-Йоркке пошта арқылы, Париждегі кеңсесіне жазуды сұрап) Константинопольде болған кезде. Хелен мен Гарри кешкі асқа барады, содан кейін Гарридің тағы бір естелігі пайда болады - бұл жолы оның бабасының ағаштан жасалған үйі қалай өртелгенін еске алады. Содан кейін ол Қара Орманда қалай балық аулағанын, Париждің кедей ауданында қалай өмір сүргенін және кедей көршілерімен туыстық қарым-қатынас сезінгенін айтады. Содан кейін ол ферманы және Гарридің жылқы азығын қорғап, ұрыны өлтірген жігітті шерифке тапсырған. Гарри былай деп ойланады: "Бұл оның жазу үшін сақтап қойған бір оқиғасы еді. Ол сол жерден кем дегенде жиырма жақсы әңгімені білетін, бірақ ол ешқашан бірде-бірін жазған емес. Неге?" Содан кейін ол тағы да ол басқа компанияда болғысы келеді деп сезінді, емес, Хеленмен, "байлар жайсыз болғандықтан". Содан кейін оның ойлары өлімнен қорқуды жеңу және ауырсынуды көтеруге мүмкіндіктің шектелуіне байланысты. Ол бомбаға ұшыраған Уильямсон есімді офицерді еске алады, Гарри оған барлық морфин таблеткаларын берді. Гарри өзінің қазіргі жағдайында ауырсынудан қорықпау керектігін қарастырады. Гарри төсекте жатып, өлімнің үстемдігін сезінеді және оны лагерьдің шетінде жүгіріп жүрген гиенамен байланыстырады. Ол сөйлей алмайды. Хелен Гарри ұйықтап қалған деп ойлап, оны түнде шатырға көшіреді. Гарри таңертеңгілік екенін және Комптон есімді адам оны құтқару үшін ұшақпен келгенін армандайды. Ол ұшаққа көтеріледі (онда тек өзі мен ұшқыш қана отырады) және оның астында жатқан жерлерді бақылайды. Кенеттен, ол қармен жабылған Килиманджаро тауының шыңын көреді, және ол сол жерге бара жатқанын біледі. Хелен түннің ортасында ерекше гиенаның дауысын естіп, Гарридің төсегінде жатқанын көреді. Гарридің өлгені ме, жоқ па, белгілі емес.

Бейімделу

1952 жылы Генри Кинг режиссерлік еткен, Кейси Робинсон жазған, ал Грегори Пек Гарри, Сьюзан Хейвард Хелен және Ава Гарднер Синтия Грин (фильм үшін жаңадан құрылған кейіпкер) рөлінде ойнаған әңгіменің киноға бейімделуі шықты. Фильмнің аяқталуы әңгіменің аяқталуымен сәйкес келмейді.