Сүйек сынықтарын емдеуге арналған медициналық көмек

Кіріспе

Сүйек сынықтарын емдеуге арналған медициналық көмек. Ортопедиялық гипс немесе жай ғана гипс – бұл көбінесе гипстен немесе шыны талшықтан жасалған, аяқты (немесе кейбір жағдайларда дененің үлкен бөліктерін) тұрақтандыру және анатомиялық жағдайын сақтап, көбінесе сынған сүйекті (немесе сүйектерді) жазылғанша бекітуге арналған қабықша. Оның функциясы шинаға ұқсас. Гипстік таңғыштар мақтадан жасалған таңғыштан және париж гипсінен тұрады, ол суланғаннан кейін қатаяды. Париж гипсі – күйдірілген гипстің майда ұнтақталған түрі. Су қосылғанда, кальций сульфатының ерігіштігі төмендеп, жылу пайда болады. 2 (CaSO4·½ H2O) + 3 H2O → 2 (CaSO4·2H2O) + Жылу.

Өзгертілмеген гипсті арастырғаннан кейін қатаюы 10 минуттан кейін басталып, шамамен 45 минутта аяқталады; алайда, гипс 72 сағат бойы толығымен құрғамайды. Синтетикалық материалдардан жасалған таңғыштар көбінесе полиуретанмен сіңдірілген шыны талшықты таңғыштар немесе кейде термопластикалық таңғыштар болып табылады. Олар гипстік таңғыштарға қарағанда жеңіл және тез кептіріледі. Дегенмен, гипсті қалыпқа келтіру оңай, сондықтан ол ыңғайлырақ болады. Сонымен қатар, гипс тегіс, киімге ілгеспейді және теріге зақым келтірмейді.

Жоғарғы шет

Жоғарғы аяқтарға салынатын гипстік жабындар қолды, білезін немесе алақанды қоршап тұрады. Ұзын қолға салынатын гипстік жабын қолды алақаннан бастап, қолтықтың астынан шамамен 5 см төменге дейін қоршап, саусақтар мен бас бармақты бос қалдырады. Ал қысқа қолға салынатын гипстік жабын керісінше, шынтақтан төменгі жағында тоқтатылады. Екі түрі де, жарақаттың сипатына және дәрігердің шешіміне байланысты, бір немесе бірнеше саусақты немесе бас бармақты қамтуы мүмкін, мұндай жағдайда ол саусаққа арналған Spica немесе бас бармаққа арналған Spica гипстік жабыны деп аталады.

Төменгі аяғы

Төменгі аяқтарға салынатын гипстер де ұқсас классификацияланады, яғни аяқ пен аяқты жамбасқа дейін жабатын гипске ұзын аяқ гипсі, ал науқастың аяғын, тобығын және аяқтың төменгі бөлігін, тізеден төмен жабатын гипске қысқа аяқ гипсі деп аталады. Жүру үшін арнайы табанды табан қолдануға болады. Дұрыс орнатылғанда, бұл табанды табан саусақтарды көтеріп, киюшіге саусақтарды көшедегі кір мен ылғалдан қорғау мүмкіндігін береді. Табанды табан гипске кішкентай жанасу аумағын қамтамасыз етеді және қадам басылғанда гипс кез келген бағытта оңай бұрылуына мүмкіндік беретін сұйық қозғалыс жасайды. Сол сияқты, салмақ көтере алатын гипс аяқ киім (гипс ботинка, гипс сандал) науқастың жазылу кезеңінде жүруіне көмектеседі. Бұдан өзге, гипс аяқ киім науқастың гипстелген аяғын қорғайды және гипс тікелей лас немесе ылғалды жер бетіне тиіп қалмайтынын қамтамасыз ету арқылы гигиенаны жақсартуға көмектеседі. Егер науқас жарақат алған аяғымен жүре алмаса, оған таяқ немесе мүгедектер коляскасы берілуі мүмкін. Аяқ гипсінің табан бөлігі науқастың саусақтарының ұшына дейін созылуы мүмкін, бұл салмақ көтеретін және көтермейтін гипстерде метатарсал сүйектердің қозғалысын шектейтін қатты тіреу құрады. Бұлар медицинаның ортопедиялық саласында топақша деп аталады. Бұл қосымша метатарсал сүйектерді қосымша қолдау және тұрақтандыру үшін, қозғалысты шектеу арқылы жоғары деңгейде бекітуге және саусақтарды қосымша жарақаттан қорғау үшін қолданылуы мүмкін. Әдетте, аяқ және метатарсал сүйектердің жарақаттарына арналған гипстерге топақшалар тағайындалады. Көбінесе, тұрақтанған тобық сынығын емдеу үшін қолданылатын аяқ гипсі топақша дизайлын қолданбайды, себебі науқастың саусақтарын бекіту және олардың қозғалысын шектеу қажеттілігі болмайды.

Цилиндр

Кейбір жағдайларда гипс жоғарғы және төменгі қолды, сондай-ақ шынаны қамтуы мүмкін, бірақ білек пен қолы бос қалады, немесе жоғарғы және төменгі аяқты, сондай-ақ тізе буынын қамтуы мүмкін, бірақ аяқ пен тобық бос қалады. Мұндай гипсті цилиндрлік гипс деп атауға болады. Егер гипс білек немесе тобықты қамтыса, оны ұзын қол немесе ұзын аяқ гипсі деп атауға болады.

Денесі

Дене гипсі, дененің бағанасын, кейде мойыннан бастап басқа дейін немесе оның ішінде (Minerva Cast қараңыз) немесе бір немесе бірнеше мүшелерді қамтиды. Бұндай гипстер қазіргі кезде сирек қолданылады, көбінесе кішкентай балаларға, олар арқа тіреуімен емделуге келмейтін жағдайларда, немесе жарақатты немесе басқа да кемшілікті жою үшін күрделі операция жасалған кезде қолданылады. Дене бағанасын қоршап тұратын және иықтардан бағытталған белдіктері бар гипс, әдетте дене корсеті деп аталады. Олар көбінесе өте қолайсыз болады.

EDF актерлік құрамы

Балалық идиопатиялық сколиозды емдеу үшін EDF (ұзарту, деротация, флексия) гипстесі қолданылады. Бұл түзету әдісін Ұлыбританиялық сколиоз маманы Мин Мехта әзірлеген. Сколиоз – үш өлшемді проблема, оны үш жазықтықта түзету қажет. EDF гипстеу әдісі арқаны тартып ұзартуға, арқа/жамбас сүйегін бұруға, лордозды және жалпы дене пішіні мен қалыптасуын жақсартуға мүмкіндік береді. EDF, Risser гипстеуінен өзгеше. EDF гипстері иықтың үстінен немесе астынан салынады және кеуде қуысын кеңейтуге мүмкіндік беретін үлкен саңырауқұлақ тәрізді тесігі болады. Артында қисықтың ішкі жағында орта сызықтың өтуінен бұрын тоқтатылатын кішкентай тілік бар. Осы тілік арқаның дұрыс қалыптасуына көмектесетіні және айналуды түзетуге ықпал ететіні анықталды.

Spica құймасы

Дене салмағы мен бір немесе бірнеше аяқ-қолды қамтитын гипс – бұл spica гипсі, сондай-ақ қолдың “негізгі бөлігі” мен бір немесе бірнеше саусақтары немесе бас бармағы бар гипс та spica гипсі болып саналады. Мысалы, иық spica гипсі дене салмағы мен бір қолын, әдетте білезікке немесе қолға дейін қамтиды. Қазіргі кезде иық spica гипсіне сирек кездеседі, олардың орнына жарақаттың ерте қозғалуын қамтамасыз ететін және жазылудан кейін буынның қатты болуын болдырмайтын арнайы шиналар мен сүйеншіктер қолданылады. Жамбас spica гипсі дене салмағы мен бір немесе бірнеше аяқты қамтиды. Жақсың тек бір аяғын тобуыққа немесе аяққа дейін жабатын жамбас spica гипсі бір жақсы spica гипсі деп аталады, ал екі аяқты жабатын гипс – екі жақсы spica гипсі. Бір жарым жақсы spica гипсі бір аяқты тобуыққа немесе аяққа дейін, ал екіншісін тізеден жоғарырақ жабады. Жамбас spica гипсінің дене салмағын қаншалықты жабатыны жарақаттың сипатына және хирургтың шешіміне байланысты. Гипс тек белге дейін созылуы мүмкін, бұл омыртқаның қозғалмалылығын және таяқшалардың көмегімен жүру мүмкіндігін қамтамасыз етеді, немесе кейбір сирек жағдайларда қабырға қуысына дейін, тіпті қолтыққа дейін де созылуы мүмкін. Жамбас spica гипсі жамбас сүйектерінің сынуларын бекіту үшін жиі қолданылады, сондай-ақ бала әлі нәресте кезінде туа біткен жамбас шығуы үшін де қолданылады. Кейбір жағдайларда жамбас spica гипсі бір немесе бірнеше аяқпен тізеден жоғары созылуы мүмкін. Мұндай гипс, шалбар гипсі деп аталады, кейде жарақаттанған бел омыртқасын немесе жамбас сүйегін қозғалмайтын етіп ұстау үшін қолданылады, мұндай жағдайда гипстің дене бөлігі әдетте қолтыққа дейін созылады.

Қозғалысы мен гигиена

Жамбас сүйектеріне салынған гипстің (жамбас жауын) қозғалмалылығы қатты шектелген, ал жамбас бұлшық еттерінің бүгілмеуіне байланысты, таяқ немесе жүргішсіз жүру мүмкін емес. Егер жамбас жауын гипсі бар науқас көмексіз тұрып, жүруге тырысса, тепе-теңдігін жоғалтып құлау қаупі зор, себебі олар өз дененің балансын бақылай алмайды. Науқастар көбінесе төсекке жатып немесе еңкейтілген коляскада немесе балалар арбасында болады. Кейде жамбас жауын гипсіндегі балалар скейтбордпен сырғанап немесе еденде сүйреліп қозғалуға үйренеді. Кейбір балалар тіпті жиһазға тіреліп жүруді үйренеді. Баланың жарақат алуын немесе гипске зақым келтіруін болдырмау үшін, жазылу кезеңінде оның қауіпсіздігіне басымдық берілуі керек. Көптеген жамбас жауын гипстерінде гипсті нығайту және аяқтарды дұрыс жағдайда ұстау үшін аяқтардың арасында кеңейткіш таяқша болады. Гипстің ішіндегі науқасты жылжытқанда, оны осы кеңейткіш таяқшадан ұстауға болмайды, себебі ол сынуы мүмкін және бұл науқасқа жарақат келтіруі мүмкін. Дене шығарындыларын жасау, бекіткішті ауыстыру және гигиеналық тазалықты сақтау үшін гипстің шатқаяқ аймағында тесік жасалады. Бұл тесік әдетте "шатқаяқ тесігі" деп аталады. Ол гипстің құю кезінде немесе құюдан кейін гипсті кесу арасымен кесіледі. Содан кейін гипстің осы бөлігін таза және құрғақ ұстау үшін тесік шеттеріне жапырақша немесе қап тігіледі. Жамбас бұлшық еттері бүгілмейтіндіктен, дәретханадан пайдалану қиын, тіпті мүмкін емес. Сондықтан науқасқа бекіткіш, төсек табасы немесе катетерлер қолдану қажет. Дене тазару үшін тек сүрткілеп жуу керек. Шашты жуу үшін басты пластик иінді шелекке қойып, шампуньмен жууға болады. Баланың шашын жуу үшін, баланы ас үй үстеліне көтеріп, басын ас үй раковинасының үстіне ұстап тұруға болады.

Басқа құймалар

Минерва және Риссер гипстері жарақат алған омыртқаны қорғау үшін немесе омыртқа деформациясын (мысалы, сколиоз) емдеудің бір бөлігі ретінде қолданылады, бірақ қазіргі кезде олар сирек кездеседі. Минерва гипсіне дененің бағаны (кейде тек қабырғаларға дейін созылады) және науқастың басы кіреді, ал беті, құлақтары және кейде басының жоғарғы бөлігі мен шашы ашық қалдырылады. Риссер гипсі де осыған ұқсас болды, ол науқастың жамбасынан мойнына дейін созылып, кейде басын да қамтыды. Егер дәрігер рұқсат берсе, екі гипсті де сауығу кезеңінде абайлап жүруге болады. Дегенмен, кейбір жағдайларда Риссер гипсі шалбардың бір немесе бірнеше бөлігіне дейін созылып, қимыл-қозғалысты шектейтін. Жоғарыда аталғаннан басқа, дене гипстері әртүрлі өлшемдерде және пішіндерде болуы мүмкін. Мысалы, 1910-1970 жылдар аралығында металл бұрауыштарды қолданып, гипстің екі жағын бұрап, операция жасамас бұрын омыртқаны күшпен түзеу үшін бұрауышты гипс жиі қолданылды. Бұрауышты гипстің нақты пішіні болған жоқ, ол жартысына бөлінген дене корсеті сияқты кішкентай немесе бас, бір немесе екі аяқ (тізеге дейін немесе табанына дейін) немесе бір қол (шынтаққа дейін немесе білезікке дейін) кіретін үлкен болуы мүмкін. Көптеген гипстердің үлкен өлшемді және қозғалмауға мәжбүр ететін қасиеттеріне қарамастан, әсіресе 1970 жылға дейін қолданылған гипстерге қатысты, «толық дене гипсі» деген термин шамалы бұрмаланған. Көпшілік арасында кең таралған және БАҚ-та бейнеленген, барлық төрт аяқ, дене және бас жабылып, көздерге, мұрынға және ауызға кішкентай тесіктер қалдырылған гипс – медициналық тарихта сирек кездесетін құбылыс. Мұндай ірі гипстер көбінесе Голливуд фильмдерінде және телешоуларда кездеседі. «Дене гипсі» (немесе «толық дене гипсі») терминін қарапайым адамдар кейде кез келген дене гипсін немесе жамбас гипсін сипаттау үшін қолданады, мысалы, қарапайым дене корсетінен бастап кеңірек жамбас гипсіне дейін.

Материалдар

Безеудің сипатына байланысты емдеу кезінде аяққа қол жеткізу мүмкін емес, ал пластырь астындағы тері құрғақ және қабыршақты болады, өйткені түсірілген сыртқы тері жасушалары жуылып немесе сүртілмейді. Сонымен қатар, Париж гипсінен жасалған гипстеулер теріге байланысты асқынуларға әкелуі мүмкін, оның ішінде мацерациялар, ойық жаралар, инфекциялар, қызу, қышу, күйдіру және аллергиялық контактты дерматит, бұл гипстік бинттердегі формальдегидтің болуынан туындауы мүмкін. Ыстық ауа райында шаштың түбірлері мен тер бездерінің стафилококк инфекциясы ауыр және қиналыс тудыратын дерматитке әкелуі мүмкін. Гипс құймаларының басқа да кемшіліктері – олардың салмағы, ол өте ауыр болуы мүмкін, соның салдарынан қозғалыс, әсіресе баланың қозғалысы шектеледі. Гипсті алып тастау үшін оны жою қажет. Бұл процесс көбінесе шулы болады, арнайы осцилляциялық ара қолданылады, ол қатты құйма материалды оңай кесіп тастай алады, бірақ құйма төсемі немесе тері сияқты жұмсақ материалды кесу қиын. Көбінесе бұл науқас үшін, әсіресе балалар үшін, мазасыздық тудырады, тіпті ауыртпаса да. Ара теріге зақым келтіріп, күйдіруі мүмкін, бірақ мұндай жағдайлар сирек кездеседі. Сонымен қатар, егер науқас суға батса, Париж гипсінен жасалған гипстер бұзылады. Париж гипсінің шектеулеріне байланысты хирургтар басқа материалдарды да сынап көрді. Алғашқы пластик тәрізді материал – гуттаперча, ол Малайяда өсетін ағаштардың латексінен алынған. Ол резеңкеге ұқсас, бірақ құрамында көбірек шайыр бар. Құрғақ күйде ол қатты және иілгіш емес, ал жылытқанда жұмсақ және иілгіш болады. 1851 жылы Уттерховен осы материалдан жасалған шиналарды сынықтарды емдеу үшін қолдануды сипаттады. 1970 жылдары шыны талшықты құю таспасының дамуы дәстүрлі гипстен гөрі жеңіл және берік, сонымен қатар суға төзімді (астындағы бинттер су өткізбесе) құйма жасауға мүмкіндік берді, бұл науқастың белсенді болуына көмектеседі. 1990 жылдары жаңа құйма қаптамасының енгізілуі осы қаптамамен шыны талшықты құймаларды толығымен су өткізбейтін етіп жасауға мүмкіндік берді, бұл науқастарға құйма киіп, шомылуға, жуынуға және жүзуге мүмкіндік берді. Алайда, су өткізбейтін қаптама құйманы қолдану уақытына шамамен екі-үш минут қосады және оның құнын арттырады. Кептіру уақыты да ыңғайсыз болуы мүмкін, сондықтан құйма мен бинтті ылғалдан қорғайтын қақпақ қажет болуы мүмкін. Бұл су өткізбейтін қақпақтар гипс немесе шыны талшықты құйма киіп, суға түсуге және жуынуға мүмкіндік береді. Су өткізбейтін қаптама құйманың айналасына тығыз жабысып, науқас сумен байланыста болғанда оған судың түсуіне жол бермейді. Қақпақты оңай кептіруге болады және оны жиі қолдануға болады.

Due to the nature of the dressing, the limb is unreachable during treatment, and the skin under the plaster becomes dry and scaly because the discarded outer skin cells are not washed or brushed off. Also, plaster of Paris casts can result in cutaneous complications including macerations, ulcerations, infections, rashes, itching, burns, and allergic contact dermatitis, which may also be due to the presence of formaldehyde within the plaster bandages. In hot weather, staphylococcal infection of the hair follicles and sweat glands can lead to severe and painful dermatitis. Other limitations of plaster casts include their weight, which can be quite considerable, thus restricting movement, especially of a child. Removal of the cast requires destroying the cast itself. The process is often noisy, making use of a special oscillating saw that can easily cut the hard cast material but has difficulty cutting soft material like cast padding or skin. Although the removal is often painless, this can be distressing for the patient, especially children. A cast saw can cut, abrade, or burn skin, but those results are uncommon. Additionally, plaster of Paris casts break down if patients get them wet. Due to the limitations of plaster of Paris, surgeons have also experimented with other types of materials for use as splints. An early plastic like material was gutta percha obtained from the latex of trees found in Malaya. It resembled rubber, but contained more resins. When dry it was hard and inelastic, but when warmed it became soft and malleable. In 1851 Utterhoeven described the use of splints made from this material for the treatment of fractures. In the 1970s, the development of fibreglass casting tape made it possible to produce a cast that was lighter and more durable than the traditional plaster cast and also resistant to water (though the bandages underneath were not) helping the patient be more active. In the 1990s the introduction of new cast lining has meant that fiberglass casts with this liner are completely waterproof, allowing patients to bathe, shower, and swim while wearing a cast. The waterproof cast liner however adds approximately two to three more minutes to the application time of the cast and increases the cost of the cast. Drying time, however, can be inconvenient enough to warrant a cast and bandage moisture protector. These waterproof covers allow for bathing and showering while wearing either a plaster or fiberglass cast. The waterproof cast cover stays tightly around the cast and prevents water from ever reaching it while the patient is in contact with water. The cover can easily be removed to dry, and can be re used often.

Құймалы қаптама

Құймалы қаптамалар көбінесе мақтадан жасалады, бірақ су өткізбейтін төсем материалдары да қолжетімді.

Жууға жарамды құймалар

FlexiOH сияқты жууға болатын гипстер жақсы желдетуді қамтамасыз етеді және терінің гигиенасын сақтауға көмектеседі. Мұндай гипстермен пациенттер душқа түсіп, жаңбыр астында да жүре алады. Бұл типтегі гипстердің Париж гипсі немесе шыны талшықты гипстерге қарағанда пациентке тиімдірек ем беруге мүмкіндік беретін артықшылықтары бар. Олар – су өткізбейтін, жууға болатын, жеңіл, берік және ыңғайлы жағдайда сүйек сынықтарынан жазылуға мүмкіндік беретін жаңа буынның фотополимерлену технологиясы.

Алып тастау

Құймалар әдетте құйма пісіру арқылы алынып тасталады, яғни гипс немесе шыны талшығы сияқты қатты материалды кесуге арналған, бірақ жұмсақ тіндерге зиян келтірмейтін тербеліс машинасы (cast saw) көмегімен. 1950 жылы Нил Маккей патент алған қолмен жұмыс істейтін қайшыларды пиланың шуына сезімтал педиатриялық немесе басқа да науқастарға қолдануға болады.

Тарих

Ең алғашқы сынған сүйекті бекіту әдістеріне жапсырмалар қолдану жатты. Бұлар сүйек бойымен бір-біріне параллель орналасқан қатаң жолақтар болатын. Ежелгі египеттіктер жүнге оралған, ағаш қабықтан жасалған жапсырмаларды қолданған. Олар сондай-ақ, бальзамдау техникасынан алынған қатаң таспаларды қолданды. Парис гипсі қабырғаларды жабу үшін қолданылғаны мәлім, бірақ бинт ретінде қолданылмағанға ұқсайды. Ежелгі индустар сынықтарды бамбук жапсырмаларымен емдеген, ал Гиппократтың жазбаларында сынықтарды емдеу туралы егжей-тегжейлі айтылған, қозғалмайтын кезде бұлшық етінің әлсіреуін болдырмау үшін ағаш жапсырмалары мен жаттығулар ұсынылған. Ежелгі гректер бальзамды қатайту үшін балауыз бен шайырды қолданған, ал римдік Цельс біздің заманымыздың 30 жылында жазғанда крахмалмен қатайтылған жапсырмалар мен таспаларды қалай қолдану керектігін сипаттаған. Араб дәрігерлері бауларды қатайту үшін теңіз қабықтарынан алынған әк пен жұмыртқа ағынан алынған альбуменді қолданған. XII ғасырда Салернодағы итальян мектебі, ортағасырлық еуропалық сүйек тігушілер сияқты, жұмыртқа ағы, ұн және жануар майынан жасалған қалыптарды қолданған, ұн мен жұмыртқа қоспасымен қатайтылған таспаларды ұсынды. XVI ғасырда танымал француз хирургы Амбруаз Паре (1517–1590) медицинада гуманистік емдеуді жақтады және жасанды аяқ-қолдарды қолдануды кеңейтті, ол балауыз, картон, мата және пергаменттен қалыптар жасады, олар кепкен кезде қатаятын. Бұл әдістердің барлығы да тиімді болды, бірақ сынықтарды емдеудің стандартты әдісі төсекпен демалу және қозғалысты шектеу болды. Қарапайым, аз уақыт алатын әдісті іздеу алғашқы заманауи окклюзиялық таңғыштарды жасауға әкелді, олар алдымен крахмалмен, кейіннен гипспен қатайтылды. Сынықтарды амбулаториялық емдеу осы жаңалықтардың тікелей нәтижесі болды. Қазіргі заманғы қалыптардың пайда болуын төрт әскери хирург – Доминик Жан Ларрей, Луи Сеутин, Антониус Матийсен және Николай Иванович Пирогов сияқтылар іске қосты. Доминик Жан Ларрей (1768–1842) Францияның оңтүстігіндегі шағын қалада дүниеге келген. Ол алғашқы медициналық білімін Тулузадағы хирург болған әйелінен алды. Теңіз хирургы ретінде қысқа қызметтен кейін ол Парижге оралды, онда француз төңкерісіне қатысты және Бастилияны шабуылдауға куә болды. Содан бері ол Францияның революциялық және Наполеон армияларында хирург болып жұмыс істеді, оны Еуропа мен Таяу Шығысқа ертіп жүрді. Нәтижесінде Ларрей әскери медицина мен хирургияда мол тәжірибе жинақтады. 1812 жылы Бородино шайқасынан кейін оның пациенттерінің бірі иегінен қолын жоғалтқан жаяу әскер офицері болды. Пациент операциядан кейін дереу эвакуацияланды және Ресей, Польша және Германия арқылы өтті. Францияға келгенде, оның жарасы жазылып қалған. Ларрей жараның бұзылмауы жазылу процесін жеңілдеткен деген қорытындыға келді. Соғыстан кейін Ларрей бинттерді каморлы спирт, қорғасын ацетаты және суға соғылған жұмыртқа ағын қолдана отырып қатайта бастады. Луи Сеутин (1793–1865) Брюссельден жақсартылған әдісті ұсынды. 1815 жылы Сеутин Наполеонға қарсы соғыста одақтас армияда қызмет етті және Ватерлоо шайқасында болды. Ол бинтін жасаған кезде Бельгия армиясының бас хирургы болған. Сеутиннің "бандаж амидонне" крахмал ерітіндісіне малынған және ылғалды қолданылған картон жапсырмалары мен таспаларынан тұрды. Бұл таңғыштардың кептірілуіне температура мен ылғалдылыққа байланысты 2-3 күн кетті. 19 ғасырдың басында француз хирургі Велпо ұсынған декстриннің крахмалға алмастырылуы кептіру уақытын 6 сағатқа дейін қысқартты. Бұл үлкен жетістік болғанымен, әсіресе соғыс алаңындағы қиын жағдайда бұл әлі де ұзақ уақытты алды. Сэмпсон Гамджи Сеутиннің әдісін 1851-52 жылдардың қысында Францияда Сеутиннен үйреніп, Ұлыбританияда оны насихаттады. Алдымен аяқ-қол жүнмен оралды, әсіресе сүйек шығыңқыларында. Содан кейін картон аяққа қалыптау үшін кесіліп, ылғалдандырылды. Содан соң аяқ таспамен оралды, ал сыртқы бетіне крахмал жағылды. Сеутиннің крахмал аппаратын қолдану әдісі бүгінгі гипстік таңғыштарды қолдану әдісінің негізін құрады. Бұл әдісті қолдану сынықтар бар науқастардың ерте жұмылдырылуына және ауруханада қалу мерзімінің айтарлықтай қысқаруына әкелді.

The earliest methods of holding a reduced fracture involved using splints. These are rigid strips laid parallel to each other alongside the bone. The Ancient Egyptians used wooden splints made of bark wrapped in linen. They also used stiff bandages for support that were probably derived from embalming techniques. The use of plaster of Paris to cover walls is evident, but it seems it was never used for bandages. Ancient Hindus treated fractures with bamboo splints, and the writings of Hippocrates discuss management of fractures in some detail, recommending wooden splints plus exercise to prevent muscle atrophy during the immobilization. The ancient Greeks also used waxes and resins to create stiffened bandages and the Roman Celsus, writing in AD 30, describes how to use splints and bandages stiffened with starch. Arabian doctors used lime derived from sea shells and albumen from egg whites to stiffen bandages. The Italian School of Salerno in the twelfth century recommended bandages hardened with a flour and egg mixture as did medieval European bonesetters, who used casts made of egg white, flour, and animal fat. By the sixteenth century the famous French surgeon Ambroise Paré (1517–1590), who championed more humane treatments in medicine and promoted the use of artificial limbs, made casts of wax, cardboard, cloth, and parchment that hardened as they dried. These methods all had merit, but the standard method for the healing of fractures was bed rest and restriction of activity. The search for a simpler, less time consuming, method led to the development of the first modern occlusive dressings, stiffened at first with starch and later with plaster of paris. The ambulatory treatment of fractures was the direct result of these innovations. The innovation of the modern cast can be traced to, among others, four military surgeons, Dominique Jean Larrey, Louis Seutin, Antonius Mathijsen, and Nikolai Ivanovich Pirogov. Dominique Jean Larrey (1768–1842) was born in a small town in southern France. He first studied medicine with his uncle, a surgeon in Toulouse. After a short tour of duty as a naval surgeon, he returned to Paris, where he became caught up in the turmoil of the French Revolution, being present at the Storming of the Bastille. From then on, he made his career as a surgeon in France's revolutionary and Napoleonic armies, which he accompanied throughout Europe and the Middle East. As a result, Larrey accumulated a vast experience of military medicine and surgery. One of his patients after the Battle of Borodino in 1812 was an infantry officer whose arm was amputated at the shoulder. The patient was evacuated immediately following the operation and passed from Russia, through Poland and Germany. When the dressing was removed on his arrival home in France, the wound had healed. Larrey concluded that the fact that the wound had been undisturbed had facilitated healing. After the war, Larrey began stiffening bandages using camphorated alcohol, lead acetate and egg whites beaten in water. An improved method was introduced by Louis Seutin, (1793–1865) of Brussels. In 1815 Seutin had served in the allied armies in the war against Napoleon and was on the field of Waterloo. At the time of the development of his bandage he was chief surgeon in the Belgium army. Seutin's "bandage amidonnee" consisted of cardboard splints and bandages soaked in a solution of starch and applied wet. These dressings required 2 to 3 days to dry, depending on the temperature and humidity of the surroundings. The substitution of Dextrin for starch, advocated by Velpeau, the man widely regarded as the leading French surgeon at the beginning of the 19th century, reduced the drying time to 6 hours. Although this was a vast improvement, it was still a long time, especially in the harsh environment of the battlefield. A good description of Seutin's technique was provided by Sampson Gamgee who learned it from Seutin in France during the winter of 1851–52 and went on to promote its use in Britain. The limb was initially wrapped in wool, especially over any bony prominences. Pasteboard was then cut into shape to provide a splint, and dampened so it could be molded to the limb. The limb was then wrapped in bandages before a starch coating was applied to the outer surface. Seutin's technique for the application of the starch apparatus formed the basis of the technique used with plaster of Paris dressings today. The use of this method led to the early mobilization of patients with fractures and a marked reduction in hospital time required.

Гипс құймалары

Бұл бинттер Ларридің әдісіне қарағанда жақсартылған болғанымен, идеалдан шалқап тұрды. Оларды жағу және кептіруге көп уақыт кетті, сондай-ақ жиі қысқару мен бұрмалану байқалды. 1800 жыл шамасында британдық дипломат, консул Уильям Итон Еуропада үлкен қызығушылық тудырды, ол Түркияда көрген сүйек сынуларын емдеу әдісін сипаттады. Ол пациенттің аяғын қозғалмайтын ету үшін гипс (Париж гипсі) қойып, қалыпқа келтіргенін айтты. Егер атрофия немесе ісінудің азаюы салдарынан гипс босап кетсе, бос кеңістікті толтыру үшін қосымша гипс қосылған. Дегенмен, гипсты ауруханаларда қолдануға бейімдеуге біраз уақыт кетті. 1828 жылы Берлиндегі дәрігерлер аяқ сынықтарын емдеу үшін сүйектерді ұзын, тар қорапқа салып, оны ылғалды құммен толтырды. Париж гипсін құмға ауыстыру логикалық келесі қадам болды. Алайда, мұндай гипс қоймалары сәтті болмады, себебі гипс ауыр және қобалжулы болғандықтан пациент төсекте жатуға мәжбүр болды. Париж гипсінен жасалған бинттерді екі әскери хирург әртүрлі формада енгізді: біреуі бейбіт уақыттағы тұрақты орнында, екіншісі майданда. Антониус Матийсен (1805–1878) Нидерландының Будель қаласында дүниеге келді, оның әкесі ауылдық дәрігер болған. Ол Брюссельде, Маастрихтте және Утрехтте білім алып, 1837 жылы Гиссенде медицина докторы атағын алды. Ол өмірінің соңына дейін Голландия армиясында әскери дәрігер болып жұмыс істеді. 1851 жылы Харлемде болған кезде ол Париж гипсінен жасалған бинттерді қолдану әдісін жасады. Оның әдісін сипаттайтын қысқаша хабарлама 1852 жылдың 30 қаңтарында жарияланды, одан кейін толыққанды есептер жарық көрді. Бұл есептерде Матийсен тек қарапайым материалдар қажет екенін және бинтті көмексіз жылдам қолдануға болатынын атап өтті. Бинттер тез қатаяды, дәл келеді және оларды терезелеуге немесе екіге бөлуге (кернеуді жеңілдету үшін кесуге) оңай болады. Матийсен көбінесе ақ матадан, оның ішіне құрғақ Париж гипсі мұқият уқаланған, қалың тоқылған материалдарды қолданды. Содан соң бинттерді қолдағанда ылғалды сүңгіш немесе щеткамен ылғалдандырып, қатайғанша қолмен ысқылайтын. Париж гипсінен жасалған бинттер алғаш рет 1850 жылдары Қырым соғысы кезінде Николай Иванович Пирогов (1810–1881) жаппай зардап шеккендерді емдеуде қолданылды. Пирогов Мәскеуде дүниеге келіп, алғашқы білімін сол жерде алды. Дорпаттан (қазіргі Тарту, Эстония) медициналық диплом алғаннан кейін ол Берлин мен Геттингенде оқыды, содан кейін Дорпатқа хирургия профессоры болып оралды. 1840 жылы ол Санкт-Петербургтегі әскери медицина академиясының хирургия профессоры болды. Пирогов Ресейге эфирлік анестезияны енгізді және адам анатомиясының көлденең қималарын зерттеуге маңызды үлес қосты. Оның меценаты, Ұлы герцогиня Елена Павловнаның көмегімен ол Флоренс Найтингейл британдық әскери ауруханаларда ұқсас бағдарламаны бастаған кезде әскери ауруханаларға әйел медбикелерді енгізді. Сеутин Ресейді аралап, өзінің "крахмалданған бинт" техникасын көрсетті, ал оның әдісі 1837 жылға қарай Ресей армиясы мен теңіз флоты тарапынан қабылданды. Пирогов Париж гипсінен жасалған бинттерді мүсіншінің шеберханасында көрген, ол модельдер жасау үшін сұйық Париж гипсіне малынған мата жолақтарын қолданды (бұл әдіс "модрок" деп аталады, ол әлі де танымал). Пирогов өзінің әдістерін дамыта берді, бірақ Матийсеннің жұмысынан хабардар болды. Пироговтың әдісі қол-аяқтарға қолданғаннан кейін, оларға шұлық немесе мақталық төсегі арқылы қорғаныш берілген, Париж гипсінің қоспасына қалың матаны сіңіруді қамтыды. Үлкен бинттер ағаш бөліктерімен нығайтылды. Уақыт өте келе және әдіс кеңінен тараған сайын, терімен байланысты ауаны кесуге байланысты мәселелер және кейбір жақсартулар туындады. Ақырында Пироговтың әдісі Матийсеннің әдісіне ұшырады. 1860 жылға қарай ұсынылған жақсартулардың бірі - кептірілген Париж гипсін спиртте ерітілген шелақ қоспасымен бояу арқылы суға төзімді ету болды. Алғашқы коммерциялық бинттер 1931 жылы Германияда ғана шығарылды және Cellona деп аталды. Осыған дейін бинттер ауруханаларда қолмен жасалатын. Гипс қою кезінде ол шамамен 0,5% кеңейеді. Аз су қолданылса, сызықтық кеңею көбірек болады. Калий сульфаты жылдамдатушы ретінде, ал натрий борты баяулатушы ретінде қолданылуы мүмкін.

Although these bandages were an improvement over Larrey's method, they were far from ideal. They required a long time to apply and dry and there was often shrinkage and distortion. A great deal of interest had been aroused in Europe around 1800 by a British diplomat, consul William Eton, who described a method of treating fractures that he had observed in Turkey. He noted that gypsum plaster (plaster of Paris) was moulded around the patient's leg to cause immobilization. If the cast became loose due to atrophy or a reduction in swelling, then additional gypsum plaster was added to fill the space. Adapting the use of plaster of Paris for use in hospitals, however, took some time. In 1828, doctors in Berlin were treating leg fractures by aligning the bones in a long narrow box, which they filled with moist sand. Substitution of plaster of Paris for the sand was the next logical step. Such plaster casts did not succeed however as the patient was confined to bed due to the casts being heavy and cumbersome. Plaster of Paris bandages were introduced in different forms by two army surgeons, one at a peacetime home station and another on active service at the front. Antonius Mathijsen (1805–1878) was born in Budel, the Netherlands, where his father was the village doctor. He was educated in Brussels, Maastricht and Utrecht obtaining the degree of doctor of medicine at Gissen in 1837. He spent his entire career as a medical officer in the Dutch Army. While he was stationed at Haarlem in 1851, he developed a method of applying plaster of Paris bandages. A brief note describing his method was published on January 30, 1852; it was followed shortly by more complete accounts. In these accounts Mathijsen emphasised that only simple materials were required and the bandage could be quickly applied without assistance. The bandages hardened rapidly, provided an exact fit and could be windowed or bivalved (cut to provide strain relief) easily. Mathijsen used coarsely woven materials, usually linen, into which dry plaster of Paris had been rubbed thoroughly. The bandages were then moistened with a wet sponge or brush as they were applied and rubbed by hand until they hardened. Plaster of Paris dressings were first employed in the treatment of mass casualties in the 1850s during the Crimean War by Nikolai Ivanovich Pirogov (1810–1881). Pirogov was born in Moscow and received his early education there. After obtaining a medical degree at Dorpat (now Tartu, Estonia) he studied at Berlin and Göttingen before returning to Dorpat as a professor of Surgery. In 1840, he became the professor of surgery at the academy of military medicine in St. Petersburg. Pirogov introduced the use of ether anaesthesia to Russia and made important contributions to the study of cross sectional human anatomy. With the help of his patron, the grand duchess Helene Pavlovna, he introduced female nurses into the military hospitals at the same time that Florence Nightingale was beginning a similar program in British military hospitals. Seutin had travelled through Russia demonstrating his 'starched bandage', and his technique had been adopted by both the Russian army and navy by 1837. Pirogov had observed the use of plaster of Paris bandages in the studio of a sculptor who used strips of linen soaked in liquid plaster of Paris for making models (this technique, called "modroc," is still popular). Pirogov went on to develop his own methods, although he was aware of Mathijsen's work. Pirogov's method involved soaking coarse cloth in a plaster of Paris mixture immediately before application to the limbs, which were protected either by stockings or cotton pads. Large dressings were reinforced with pieces of wood. As time passed and the method moved more into the mainstream some disagreement arose as to the problems associated with cutting off air to skin contact, and also some improvements were made. Eventually Pirogov's method gave way to Mathijsen's. Among the improvements suggested as early as 1860 was that of making the dressing resistant to water by painting the dried plaster of Paris with a mixture of shellac dissolved in alcohol. The first commercial bandages were not produced until 1931 in Germany, and were called Cellona. Before that the bandages were made by hand at the hospitals. As a plaster cast is applied, it expands by approximately 0.5%. The less water used, the more linear expansion occurs. Potassium sulfate can be used as an accelerator and sodium borate as a retarder to control setting time.