1953 ж. түсірілген "20 мың фатомнан келген аң" фильмі – динозавр Рхедозаврдың атом бомбасынан оянуы туралы. Ray Harryhausen эффектісі, Godzilla шабыты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1953 жылғы Эжен Луридің монстр фильмі
1953 monster film by Eugène Lourié
"20,000 фут тереңдіктен келген аң" – 1953 жылы түсірілген американдық ғылыми-фантастикалық, әрекетке толы қорқыныш фильмі. Режиссері – Эжен Лури, арнайы эффектілерін Рэй Гаррихаузен жасаған. Басты рөлдерде Пол Кристиан, Паула Реймонд, Сесил Келлавей және Кеннет Тоби ойнайды. Сценарий Рей Брэдберидің 1951 жылғы "Тұман мүйізі" атты әңгімесіне негізделген, әсіресе атау кейіпкерінің маяқты қирату көрінісі алынған. Фильм Rhedosaurus туралы, ол Арктика аймағындағы атом бомбасы сынағынан оянған мұздай ұйқыдан оянған динозавр.
The Beast from 20,000 Fathoms is a 1953 American science fiction action horror film directed by Eugène Lourié, with special effects by Ray Harryhausen. The film stars Paul Christian, Paula Raymond, Cecil Kellaway, and Kenneth Tobey. The screenplay is based on Ray Bradbury's 1951 short story "The Fog Horn", specifically the scene where a lighthouse is destroyed by the title character. The film is about the Rhedosaurus, a dinosaur that is released from its frozen hibernating state by an atomic bomb test in the Arctic Circle
"20,000 фут тереңдіктен келген аң" – атомдық монстрлар туралы түсірілген алғашқы фильмдердің бірі болды және "Годзилла" сияқты жаратылыстар туралы фильмдерге үлгі болды.
The Beast from 20,000 Fathoms was one of the early atomic monster films; it inspired a generation of creature features such as Godzilla.
Сюжет
Арктикалық айнаның солтүстігінде "Эксперимент операциясы" деп аталған ядролық бомба сынағы жүргізіледі. Пайғамбарлықтай, жарылыстан кейін физик Томас Несбит: "Бұл атомдық жарылыстар мен сынақтардың жиынтық әсері қандай болады, оны уақыт ғана көрсетеді" деп ойланады. Жарылыс 61 метрлік ет жейтін динозаврды – Рхедозаврды оятып, миллиондаған жылдар бойы мұзда ұйықтаған күйінде сақталғаннан босатады. Несбит осы құбылыстың жалғыз куәгері болады, бірақ оның айғағына ешкім сенбей, оны жаңылысқан деп есептейді. Ол күмәнге қарамастан, өзінің көрігенін біледі және табандылық танытады. Динозавр Солтүстік Американың шығыс жағалауымен қозғала бастайды, Гранд-Банкстерде балық аулау кешін батырады, Канаданың Маркет қаласының жанында тағы біреуін қиратады, Мэндегі маяқты бұзады және Массачусетс штатындағы ғимараттарға зардап келтіреді. Несбит ақырында палеонтолог Тургуд Элсонмен және оның жас көмекшісі Ли Хантермен бірігеді, себебі апаттан құтылған балықшылардың бірі суреттер жинағынан Несбит көрген Рхедозаврды таниды. Элсон, скептик әскери шенеуніктерге арналған картада аңның пайда болу орындарын белгілеп, динозаврдің алғашқы қазбалары табылған Гудзон өзені аймағына қайтып келе жатқанын болжайды. Гудзон өзенінің теңіз асты каньонындағы тегіс суға батып, профессор Элсон аңның жұтып алған батырлық кемесінде қаза табады. Соңынан Рхедозавр Манхэттенге жағаға шығады. Ол полицейді өлтіреді, көліктерді қиратады, ғимараттарды құлатады және жалпы халық арасында үрей тудырады. Кейінірек газет басылымдарында оның салдарынан "180 адам қаза тапты, 1500 адам жарақат алды, зиян 300 миллион долларға бағаланды" деп жазылған. Осы уақытта полковник Джек Эванс басқаратын әскерилер Рхедозаврды электрленген кедергімен тоқтатуға тырысады, содан кейін аңның тамағына базакамен тесік жасап, оны теңізге кері жетеді. Алайда, ол Нью-Йорк көшелеріне қан төгіп, қорқынышты және зиянды жұқпалы ауруды таратып, халық арасында өлім-жітімге себеп болады. Жұқпалы ауру Рхедозаврды жарылтуға немесе өртеп жіберуге мүмкіндік бермейді, себебі жұқпалы ауру одан да кеңірек тарауы мүмкін. Сондықтан, аңның мойын жарасына радиоактивті изотопты атып, оны іштен күйдіріп, сонымен бірге жұқпалы ауруды бейтараптандыруға шешім қабылданады. Рхедозавр жағаға шығып, Кони-Айленд ойын-сауық паркіне жеткенде, әскери мерген капрал Стоун күшті радиоактивті изотоппен зарядталған гранатаны алып, доктор Несбитпен бірге Кони-Айленд Циклон аттракционына көтеріледі. Ол аттракционның ең жоғары нүктесіне шығып, аңмен бір деңгейде болу үшін, гранатаны оның ашық мойын жарасына атып жібереді. Рхедозавр қоздырылып, аттракцион жерге құлағанда жарылып, ойын-сауық паркін өртеп жібереді. Өрт жылдам тарала бастағанда, Несбит пен Стоун парктен түсіп, ол жалындарға толып кетеді. Рхедозавр құлап, радиоактивті уланудан көз жұмады.
Far north of the Arctic Circle, a nuclear bomb test, dubbed "Operation Experiment", is conducted. Prophetically, right after the blast, physicist Thomas Nesbitt muses "What the cumulative effects of all these atomic explosions and tests will be, only time will tell". The explosion awakens a 200 feet (61 m) long carnivorous dinosaur known as a Rhedosaurus, thawing it out of the ice where it had been held in suspended animation for millions of years. Nesbitt is the only surviving witness to the beast's awakening and later is dismissed out of hand as being delirious at the time of his sighting. Despite the skepticism, he persists, knowing what he saw. The dinosaur begins making its way down the east coast of North America, sinking a fishing ketch off the Grand Banks, destroying another near Marquette, Canada, wrecking a lighthouse in Maine and destroying buildings in Massachusetts. Nesbitt eventually gains allies in paleontologist Thurgood Elson and his young assistant Lee Hunter after one of the surviving fishermen identifies from a collection of drawings the very same dinosaur that Nesbitt saw. Plotting the sightings of the beast's appearances on a map for skeptical military officers, Elson proposes the dinosaur is returning to the Hudson River area, where fossils of Rhedosaurus were first found. In a diving bell search of the undersea Hudson River Canyon, Professor Elson is killed after his bell is swallowed by the beast, which eventually comes ashore in Manhattan. It devours a police officer shooting at it, totals cars, knocks over buildings, and generally causes a panicking frenzy. A later newspaper report of its rampage lists "180 known dead, 1500 injured, damage estimates $300 million". Meanwhile, military troops led by Colonel Jack Evans attempt to stop the Rhedosaurus with an electrified barricade, then blast a hole with a bazooka in the beast's throat, which drives it back into the sea. Unfortunately, it bleeds all over the streets of New York, unleashing a horrible, virulent prehistoric contagion, which begins to infect the populace, causing even more fatalities. The infection precludes blowing up the Rhedosaurus or even setting it ablaze, lest the contagion spread further. It is decided to shoot a radioactive isotope into the beast's neck wound with hopes of burning it from the inside, while at the same time neutralizing the contagion. When the Rhedosaurus comes ashore and reaches the Coney Island amusement park, military sharpshooter Corporal Stone takes a rifle grenade loaded with a potent radioactive isotope and along with Dr. Nesbitt climbs on board the Coney Island Cyclone roller coaster. Riding the coaster to the top of the tracks, so he can get to eye level with the beast, he fires the isotope into its open neck wound. It thrashes about in reaction, causing the roller coaster to spark when falling to the ground, setting the amusement park ablaze. With the fire spreading rapidly, Nesbitt and Stone climb down as the park becomes engulfed in flames. The Rhedosaurus collapses and eventually dies from the isotope's radiation poisoning.
Өндіріс
"20 000 Фатм" фильмінің өндіріс бюджеті 200 000 долларды құрады. Фильм алғаш рет 30 шілдеде 1951 жылы "Теңіз астындағы жәндік" деген атпен жарық көрді, бұл жаңа құрылған Mutual Films Corporation компаниясы өндіріске дайындап жатқан 16 фильмнің бірі болды. Бұл хабарлама Рей Брэдберидің "20 000 Фатм" атты қысқа әңгімесі "The Saturday Evening Post" журналында жарияланғаннан бір апта өткен соң пайда болды (кейін ол "The Fog Horn" деген атпен антологияға енгізілді). Әңгіме маяқты қиратып жіберген теңізде мекендейтін ежелгі динозавр туралы болды. "Теңіз астындағы жәндік" фильмінің сценарийінің алғашқы нұсқасында да осыған ұқсас эпизод болды. Өндіріс кезінде Брэдбери досы Гаррихаузенді студияға шақырып, сценариймен таныстырды. Брэдбери продюсерлерге әңгімесімен ұқсастықтарды көрсеткенде, олар дереу оның әңгімесіне құқықтарды сатып алды. Warner Bros. бір жылдан кейін Mutual компаниясынан "Теңіз астындағы жәндікті" сатып алып, фильмнің атауын әңгіменің атауына сәйкес өзгертті. Брэдберидің есімі олардың жарнамалық кампаниясында кеңінен пайдаланылды. Сондай-ақ, экранда "Рей Брэдберидің "Saturday Evening Post" журналындағы әңгімесі негізінде" деген тізім болды. Оригиналды музыканы Мишель Мишеле жазған, бірақ Warner Bros. фильмді сатып алғаннан кейін Дэвид Баттольф жаңа музыка жазды. Рей Гаррихаузен сол кезде Warner Bros. компаниясымен келісімшартта болған Макс Штайнердің фильмнің музыкасын жазады деп үміттенеді, өйткені ол Гаррихаузеннің сүйікті кино композиторы еді. Штайнер 1933 жылы RKO-ның "Кинг Конг" фильміне тарихи музыка жазған. Алайда, Гаррихаузен үшін Штайнердің күндері тым тығыз болды, бірақ Баттольф өте есте қаларлық және күшті музыкалық шығарма жазды, ол 1950-ші жылдардағы алып монстр фильмдерінің музыкалық стиліне бағыт берді. Кейбір ерте сатыдағы концептуалды эскиздерде жануардың басы қоршалған, кейін мүйізді болуы керек екені көрсетілді. Жаратылыс эффекттерімен айналысуға Рей Гаррихаузен тағайындалды, ол көп жылдар бойы "Кинг Конгты" жасаған Уиллис О'Брайенмен жұмыс істеген. Фильмдегі жануар әңгімедегі Бронтозаврға ұқсамайды. Оның орнына, төрт аяқты болғанымен, Тираннозавр сияқты ежелгі хищник. Бұл жануар нақты ет жейтін динозаврлардан ерекшеленеді және раусухианға көбірек ұқсайды. Жануардың суреті "The Saturday Evening Post" журналында жарияланды. Бір кезде жануардың отты жұтып алуы жоспарланған, бірақ бюджеттік шектеулерге байланысты бұл идея өндіріс басталғанға дейін тоқтатылды. Алайда, бұл концепция фильмнің постері үшін пайдаланылды. Кейіннен оның ядролық жалыннан шыққан тынысы 1954 жылғы жапондық "Годзилла" фильміне шабыт берді. Рэдзаврды анықтауға тырысқан сахнада профессор Том Несбит Чарльз Р. Найттың динозавр суреттерін қарап шығады, Гаррихаузен оны өзінің шабыт көзі деп атады. Музейдегі динозаврдың қаңқасы жасалма, ол RKO Pictures компаниясының реквизит қоймасынан алынған, ол олардың классикалық комедиясы "Bringing Up Baby" (1938) үшін салынған. Роллер-костердегі экшн көріністері Калифорния штатының Лонг-Бич қаласындағы Пайк аттракционында түсірілді, онда Cyclone Racer кіреберіс рампысы, билет кассасы, аймағы және жағажай көріністері бар. Гаррихаузеннің камерадағы арнайы эффекттері актерлердің тікелей түсірілген кадрларын, Пайк тұрақтарынан алынған роллер-костердің фондық кадрларын және жануардың роллер-костердің миниатюралық көшірмесін қиратуының тоқтату анимациясын біріктірді.
The Beast from 20,000 Fathoms had a production budget of $200,000. The film was first announced in the trades on July 30th, 1951 as The Monster from Beneath the Sea, one of 16 titles the newly formed Mutual Films Corporation were readying for production. This announcement appeared a week exactly after Ray Bradbury had his short story "The Beast from 20,000 Fathoms" published in The Saturday Evening Post (it was later anthologized under the title "The Fog Horn") During preproduction, in spring, 1952, according to Ray Harryhausen, Dietz showed him an illustration of the monster from the Ray Bradbury story published the previous year. This story was about a marine based prehistoric dinosaur that destroys a lighthouse. A similar sequence appeared in the draft script of The Monster from Beneath the Sea. During production Bradbury visited his friend Harryhausen at the studio and was invited to read the script. When Bradbury pointed out to the producers similarities to his short story, they quickly bought the rights to his story. When Warner Bros. bought The Monster from Beneath the Sea from Mutual a year later, they changed the film's title to match the story's title. Bradbury's name was used extensively in their promotional campaign. It also had an on screen credit that read "Suggested by the Saturday Evening Post Story by Ray Bradbury". An original music score was composed by Michel Michelet, but when Warner Bros. purchased the film, it had a new score written by David Buttolph. Ray Harryhausen had been hoping that his film music hero Max Steiner, under contract at the time with Warner Bros., would write the film score. Steiner had written the landmark score for RKO's King Kong in 1933. Unfortunately for Harryhausen, Steiner had too many commitments, but Buttolph composed one of his more memorable and powerful scores, setting much of the tone for giant monster film music of the 1950s. Some early pre production conceptual sketches of the Beast showed that, at one point, it was to have a shelled head and later was to have a beak. Creature effects were assigned to Ray Harryhausen, who had been working for years with Willis O'Brien, the man who created King Kong. The film monster looks nothing like the Brontosaurus type creature of the short story. It is instead a kind of Tyrannosaurus type prehistoric predator, though quadrupedal in stature. The monster was unlike any real carnivorous dinosaur and more closely resembled a rauisuchian. A drawing of the creature was published along with the story in The Saturday Evening Post. At one point, there were plans to have the Beast snort flames, but this idea was dropped before production began due to budget restrictions. The concept, however, was used for the film poster. Later, the creature's nuclear flame breath was the inspiration for the original Japanese film Godzilla (1954). In a scene attempting to identify the Rhedosaurus, Professor Tom Nesbitt rifles through dinosaur drawings by Charles R. Knight, a man whom Harryhausen claimed as an inspiration. The dinosaur skeleton in the museum sequence is artificial; it was obtained from RKO Pictures' prop storage where it had been constructed for its classic comedy Bringing Up Baby (1938). The climactic roller coaster live action scenes were filmed on location at the Pike in Long Beach, California and featured the Cyclone Racer entrance ramp, ticket booth, loading platform and beach views of the structure. Split matte, in camera special effects by Harryhausen effectively combined the live action of the actors and the roller coaster background footage from the Pike's parking lot with the stop motion animation of the Beast's destroying a shooting miniature of the coaster.
Шығару
Warner Bros. компаниясы фильмді 800 000 долларға (ірі жарнамалық кампанияны қоса) сатып алды және оны 1953 жылғы 13 маусымда Нью-Йорк пен Лос-Анджелесте көрсетімге шығарды. Фильм сол кездегі ең кең және жылдам таратқанының бірі болды, алғашқы екі айда көптеген кинотеатрларда көрсетуді жоспарлады, алғашқы аптада бүкіл ел бойынша 1422 кинотеатрда ашылды. "Жануар" фильмінің түпнұсқасы сепия түсімен өңделген.
Warner Bros. acquired the film for $800,000 (including a large advertising campaign) and released it on June 13, 1953 in New York and Los Angeles. The film had one of the widest and fastest releases of the time, planning to have most of its bookings in its first two months, opening in 1,422 theaters nationwide within the first week. Original prints of Beast were sepia toned.
Сыни қабылдау
А. Х. Вейлер «Нью-Йорк Таймс» газетіне жазған «20 000 Fathoms» фильмінің шолуында оқиғаға әсерленбеді: «Уолл-стрит және Кони-Айленд сияқты аймақтарда апаттық қимылдар жасап жүрген алып құбыжық экрандағы адамдарды, құмырсқалардай, түсінікті үрейде қашқызады. Бірақ, театр көрермендерінің ешқайсысы тауға қарай жүгіріп бара жатқандай көрінбеді. Дегенмен, екінші оймен қарасақ, мұның ақылға қонымды екенін түсінуге болады». Hy Hollinger Variety журналындағы шолуында әсерлі арнайы эффекттерге көбірек тоқталды: «Продюсерлер Конгты шимпанзедей көрінетін тарихи алдындағы құбыжықты жасады. Бұл Нью-Йорктің ең биік ғимараттарынан биік тұратын алып екімекенді аң. Готэмнің орталық көшелерінде құбыжықтың қозғалысын көру таң қалдырады. Рэй Гаррихаузенге оның керемет техникалық эффекттері үшін арнайы алғыс айту керек». Біздің «Мәдениет» журналының сыншысы Кристофер Стюардсон фильмге 5 балдық шкала бойынша 3,5 балл берді. Rotten Tomatoes 21 шолуды жинап, фильмге 91% мақұлдау рейтингісін берді, орташа бағасы 6,60/10 құрады.
In his review of The Beast from 20,000 Fathoms for The New York Times, A. H. Weiler was not impressed with the story: "And though the sight of the gigantic monster rampaging through such areas as Wall Street and Coney Island sends the comparatively ant like humans on the screen scurrying away in an understandable tizzy, none of the customers in the theater seemed to be making for the hills. On sober second thought, however, this might have been sensible". Hy Hollinger's review in Variety focused more on the impressive special effects: "Producers have created a prehistoric monster that makes Kong seem like a chimpanzee. It's a gigantic amphibious beast that towers above some of New York's highest buildings. The sight of the beast stalking through Gotham's downtown streets is awesome. Special credit should go to Ray Harryhausen for the socko technical effects". Our Culture Mag critic Christopher Stewardson rated the film 3.5 out of 5. Rotten Tomatoes retrospectively collected 21 reviews and gives the film a 91% approval rating, with an average rating of 6.60/10.
Кассалық жинақ
Фильм Солтүстік Америка кассасында шыққан жылының бірінші жылында 2,25 миллион доллар тапты және 5 миллион доллардан астам табыс әкелді.
The film earned $2.25 million at the North American box office during its first year of release and grossed more than $5 million.
Мұра
"20 000 Фатмнан шыққан аң" – атом бомбасының жарылысынан оянған/пайда болған алып монстрді бейнелеген алғашқы фильм, Годзилладан 16 ай бұрын шықты. Годзилланың түсірілімі кезінде оның жарияланған алдын ала тарихы "20 000 Фатмнан шыққан аңға" өте ұқсас болды және "Теңіз астынан 20 000 лигадан келген алып теңіз жануары" (海底二万哩から来た大海獣) деп аталды. Жоғарыда айтылғандай, Редозавр бастапқыда Годзилланың атомдық жылу шоғындай "атомдық жалын" шығаруы жоспарланған. Гаррихаузен өзінің жұмысы мен Годзилла арасындағы айқын ұқсастықтарды 2005 жылы Питер Джексонның "Кинг Конг" фильмі туралы сұхбатында мойындады және жапондық серияға наразылығын білдірді. Кейін Гаррихаузен 1958 жылғы "Синбадтың жетінші саяхаты" фильмінде айдаһарды бейнелеу үшін Редозавр моделін қайта пайдаланды. Екі фильмде де алып жыландар мен маймылдар немесе маймыл адамдар кездеседі. "Cloverfield" (2008) фильмі, Нью-Йорк қаласын қорқытатын алып монстр туралы, "20 000 Фатмнан шыққан аң" фильмінен кадрларды (сондай-ақ "Кинг Конг" және "Олар!" фильмдерінен кадрларды) қосады, олар фильмде қолданылатын қолмен түсірілген кадрларға енгізілген. "20 000 Фатмнан шыққан аң" AFI-нің үздік 10 ғылыми-фантастикалық фильмі тізіміне үміткер болды. Фильмді 1954 жылы Жапонияда Daiei Film компаниясы таратты, ол кейіннен Gamera және Daimajin франшизалары сияқты әртүрлі токусацу туындыларын жасады. 1965 жылғы "Гамера, алып монстр" фильмінде де атаулы монстр Арктикадағы ядролық жарылыстан оянды және кейіннен маяқты қиратты. Бұған дейін, 1952 жылы Daiei Film Жапонияда RKO-ның "Кинг Конг" фильмінің қайта шығарылған нұсқасын таратты, осылайша ол Жапониядағы соғыстан кейінгі алғашқы монстр фильмі болды.
The Beast from 20,000 Fathoms was the first live action film to feature a giant monster awakened/brought about by an atomic bomb detonation, preceding Godzilla by 16 months. During the production of Godzilla, its pre published story was very similar to The Beast from 20,000 Fathoms and was titled The Giant Monster From 20,000 Leagues Under the Sea (海底二万哩から来た大海獣). As above mentioned, the Rhedosaurus was originally planned to breathe "atomic flame" similar to Godzilla's atomic heat beam. Harryhausen himself admitted the extensive similarities with his work and Godzilla in an interview regarding Peter Jackson's King Kong in 2005 and expressed a bitterness towards the Japanese series. Harryhausen would later reuse the Rhedosaurus model to portray the dragon in the 1958 film The 7th Voyage of Sinbad. and giant snakes and apes or ape men appeared in both films. The film Cloverfield (2008), which also involves a giant monster terrorizing New York City, inserts a frame from The Beast from 20,000 Fathoms (along with frames from King Kong and Them!) into the hand held camera footage used throughout the film. The Beast from 20,000 Fathoms was nominated for AFI's Top 10 Science Fiction Films list. The film was distributed by Daiei Film in Japan in 1954, the company which later yielded various tokusatsu productions most notably Gamera and Daimajin franchises where the 1965 film Gamera, the Giant Monster also depicted the titular monster was awoken by a nuclear explosion in the Arctic and later destroys a lighthouse. Prior to this, Daiei Film distributed the re released edition of RKO's King Kong in Japan in 1952, making it the first post war release of monster movies in Japan.