Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дональд Калрос Пити (21 маусым 1898 – 16 қараша 1964) – американдық ботаник, табиғатты зерттеуші және жазушы. Джозеф Вуд Круч оны өзінің шығармашылық шарықталу кезеңінде "әлдебір қазіргі заманғы американдық табиғат жазушыларының арасындағы ең көп оқылатын жазушысы" деп сипаттаған. Оның інісі Родерик Пити (1891–1955) – география ғылымын зерттеуші және өзінің жеке еңбектерімен танымал жазушы болған. Кейбір адамдар Питидің нәсілге қатысты пікірлерін керітартпалық деп санауы мүмкін, бірақ осы пікірлердің айтылуы "көбінесе қысқа және ешқандай қастық ниетсіз" болған.
Donald Culross Peattie (June 21, 1898 – November 16, 1964) was an American botanist, naturalist and author. He was described by Joseph Wood Krutch as "perhaps the most widely read of all contemporary American nature writers" during his heyday. His brother, Roderick Peattie (1891–1955), was a geographer and a noted author in his own right. Some have said that Peattie's views on race may be considered regressive, but that expressions of these views are "mercifully brief and hardly malicious".
Ерте өмір
Пити Чикаго қаласында журналист Роберт Пити мен романист Элия У. Пити отбасында дүниеге келген. Ол Чикаго университетінде екі жыл француз поэзиясын оқыды, содан кейін Гарвард университетіне ауысып, 1922 жылы бітірді, онда ол белгілі ботаник Мерит Линдон Фернальдпен оқыған. Оңтүстік және Орта Батыс АҚШ-тағы далалық жұмыстардан кейін, ол 1922–1924 жылдары АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінде ботаник ретінде жұмыс істеді. Содан кейін 1924–1935 жылдары «Вашингтон Стар» газетінде табиғат туралы жазбалар жазды. 1920 жылдардың соңында Пити әйелімен, төрт жасар қызы мен нәресте ұлымен бірге «біздің мансаптарымыздың нәзік кемесін іске қосу» үшін Парижге көшті. Парижге келген екі күннен кейін қызы «күдік тудырмаған, бірақ әрқашан өлімге алып келетін аурудан» қайтыс болды. «Күн сәулесін іздеу» үшін олар оңтүстіктегі Венс қаласына қоныстанды. Сол жерде тағы бір ұл дүниеге келді.
Peattie was born in Chicago to the journalist Robert Peattie and the novelist Elia W. Peattie. He studied French poetry for two years at the University of Chicago and then transferred to – and graduated (1922) from — Harvard University, where he studied with the noted botanist Merritt Lyndon Fernald. After field work in the Southern and Mid West United States, he worked as a botanist for the U. S. Department of Agriculture (1922–1924). He was then nature columnist for the Washington Star from 1924 to 1935. At some point in the late 1920s Peattie and his wife, with their four year old daughter and baby son, moved to Paris to "launch the frail bark of our careers". At two days in Paris the daughter died "of a malady unsuspected and always fatal". In a "search for sunlight" they re settled in Vence in the south. Another son was born there.
Кейінгі өмірі
Пити Индиана құмдарын қорғауды жақтады. 1950 жылдардың соңында ол «Дуналарды сақтау» кеңесінде жұмыс істеді, соның арқасында Иллинойс штатының сенаторы Пол Дуглас Индиана құмдарын өнеркәсіптік құрылыстардан қорғау күресіне қатысты.
Peattie was an advocate for protecting the Indiana Dunes. He served on the Save the Dunes Council in the late 1950s, helping to bring Illinois' Senator Paul Douglas into the fight to protect the Indiana Dunes from industrial development.
Әдебиет шығармалары
Питидің табиғат туралы жазған еңбектері поэзиялық және философиялық көзқараспен ерекшеленеді және ғылыми тұрғыдан да мұқият. Оның ең танымал еңбектері – Солтүстік Америка ағаштарына арналған екі кітап (жоспарланған трилогиядан тыс), «Шығыс және Орталық Солтүстік Америка ағаштарының табиғи тарихы» (1950) және Пауль Ландакредің ағаш кескіш суреттерімен «Батыс ағаштарының табиғи тарихы» (1953). Пэтти балалар мен саяхат кітаптарын да шығарды, барлығы қырық томға жуық. Ол сонымен қатар «Индиана құмдарының флорасы» (1930) туралы классикалық ботаникалық зерттемені жариялады. Питидің нәсілшілдікке ұласатын көзқарастарының мысалы «Қазіргі заманғылар үшін альманахтан» алынған: «Құмырсқалардың әрбір түрі өзінің нәсілдік ерекшеліктеріне ие. Маған бұл түр қарақұмырсқалардың негр сияқты көрінеді, себебі ол толығымен қара, сонымен қатар ол құлдықтың ең көп таралған құрбаны және ерекше мойынсұнуға бейім. Ол жоғары ұйымдастырылғандыққа немесе қорқыту тактикасына оңай ықпалданады, және мен білемін, ол еркін жартаста жүргенде салыстырмалы түрде жалқау немесе ұйымсыз, кездейсоқ, жауапсыз және ақылсыз, ал оның иелері үшін адал жұмыс істейді». Екінші жағынан, Питтидің пікірінде кем дегенде жеңіл нәсілге қарсылық көрініс табады. Мысалы, 1936 жылы Пэтти швед таксономиясының негізін қалаушы Линней туралы пікірде, Линнейдің Еуропаның ғылыми орталықтарынан алыс, шағын провинциалды қалада өскенін былай сипаттады: «Барлық білгіштердің таңғалысына қарай, ол (Линней) Виттенбергтің немесе Версаль саябақтарының, тіпті табиғи сұлулыққа деген нәзік сезімді тәрбиелейтін ағылшын ауылдық өмірдің өнімі емес еді. Бірақ гений мұндай жағдайда сирек өседі, мұндай жетістіктерді жоғары тұрғандар мен евгеникалық қоғамдардың мүшелері күтетін жерлерде!». (Бұл 1921 жылы құрылған және 1930 жылдары «расаны жақсартуды» насихаттаған ұлттық ұйым – Америка евгеника қоғамына қарсы сын. Сол кезде қоғам «көбінесе бай және танымал, бірақ ғалым емес мүшелерден» тұрған). Сонымен қатар, Питидің немересі Дэвид Питидің айтуынша, «Пёрл-Харбор бомбаланғаннан кейін [Дональд Калрос Пити] жапондық американдықтарды интернациялауға қарсы сөз сөйледі және оларды қорғап редакторға хат жазды». Бұл оның Калифорнияда жалға алған үйінің иесі жалдаған жапон бағбаны лагерьде тұрғанын көргеннен кейін болды. Осылайша, Питидің африкалық текті адамдардың кемтарлығына сенімі оларға ғана тән болып көрінеді және басқа ақ емес халықтарға таралмаған, сонымен қатар евгениканы кеңінен қолдауды білдірмейді.
Peattie's nature writings are distinguished by a poetic and philosophical cast of mind and are scientifically scrupulous. His best known works are the two books (out of a planned trilogy) on North American trees, A Natural History of Trees of Eastern and Central North America (1950) and A Natural History of Western Trees (1953), with woodcut illustrations by Paul Landacre. Peattie also produced children's and travel books, altogether totaling almost forty volumes. He also published the classic, botanical treatment on the Flora of the Indiana Dunes (1930). An example of Peattie's views that can be construed as racist is the following, from "An Almanac for Moderns": "Every species of ant has its racial characteristics. This one seems to me to be the negro of ants, and not alone from the circumstance that he is all black, but because he is the commonest victim of slavery, and seems especially susceptible to a submissive estate. He is easily impressed by the superior organization or the menacing tactics of his raiders and drivers, and, as I know him, he is relatively lazy or at least disorganized, random, feckless and witless when free in the bush, while for his masters he will work faithfully." On the other hand, there's a strain of at least mild anti racism often discernible in Peattie's commentary. For example, in his discussion of Linnaeus, the Swedish founding father of taxonomy, Peattie describes, in 1936, how Linnaeus grew up in a small, provincial town far from the scientific capitals of Europe: "To the astonishment of all the wise men, he (Linnaeus) was not a product of Wittenberg, or the parks of Versailles or even of English country life, that nurse of so much delicate feeling for natural beauty. But genius so seldom grows where the highly born and the members of the eugenical societies tell us to expect it!" (This is a slap against the American Eugenics Society, a national group formed in 1921, which was prominent in the 1930s, promoting "racial betterment." During that time, the group consisted of "mostly prominent and wealthy members who more often than not were non scientists.") Furthermore, according to Peattie's grandson, David Peattie, "In the period following the bombing of Pearl Harbor [Donald Culross Peattie] spoke out eloquently against the internment of Japanese Americans, and wrote letters to the editor in their defense". That was after he witnessed a Japanese gardener, who had been hired by the owner of a house he was renting in California, interned in the camps. Thus, Peattie's belief in the inferiority of people of African descent seems to be specific to them, and does not seem to have extended to other non white people, nor implied a broader support of eugenics.
Мұра
Питидің қағаздары, хат алмасуы және қолжазбалары, сондай-ақ Луиза Редфилдтің құжаттары, Калифорния университетінің Санта-Барбарадағы Дэвидсон кітапханасының, Арнайы жинақтар бөлімінің мұрағатында сақталған.
Peattie's papers, correspondence, and manuscripts, and those of Louise Redfield, are in the archives of the University of California, Santa Barbara, Davidson Library, Department of Special Collections.