Кіріспе

Австралиядағы ағылшын ботаник және зерттеуші (1770–1829), авиацияның алғашқы дамушысы

Джордж Кейли (10 маусым 1770 – 23 мамыр 1829) – ағылшын ботаник және зерттеуші, мансабының көп бөлігін Австралияда өткізген.

Ерте өмір

Кейли Англияның Йоркшир графтығындағы Крейвенде ат сатушының ұлы болып дүниеге келген. Ол шамамен төрт жыл бойы Манчестердегі тегін грамматикалық мектепте білім алды, содан кейін әкесінің ат қораларында жұмыс істеді. 1795 жылдың наурыз айында ол сэр Джозеф Банкске хат жазды, ол ботаник еңбегі үшін күтілетін аз қаржылық сыйақы туралы ескерткеннен кейін, оған бағбанның жұмысшысы ретінде жұмыс табуға көмектесе алатынын айтты, бұл оның білімін кеңейтуге мүмкіндік берер еді. Ол Кью саябағында және басқа да бақшаларда жұмыс істеді.

Австралия

1798 жылы Банкс Кейлиді Жаңа Оңтүстік Уэльсте ботаникалық коллекционер болып тағайындады. Ол “Speedy” кемесімен Сиднейге тегін жолдама алды, ол жерге 1800 жылдың 15 сәуірінде жетті. Оған аптасына 15 шиллинг жалақы төленді, үкімет тарапынан тамақпен қамтамасыз етілді, сондай-ақ Параматтада коттедж берілді. Губернатор Кинг 1800 жылдың қыркүйегінде Банкске хат жазып, коттедждің жанында ботаникалық бақ құру ниетін білдірді. Кейлиге Даруг тайпасының аборигені Дэниел Моуаттин көмектесті. Дэниел Кейлидің аудармашысы, далалық жетекшісі, өсімдіктер мен жануарлардың үлгілерін жинаушы, құс аулаушы, қызметшісі және Сидней маңындағы экспедицияларда серігі болды. Кейли Банкске көптеген ботаникалық және басқа да үлгілер жіберді, ал оның хаттары Банкске колонияның жалпы жағдайы және ғылыми мәселелер туралы ақпарат берді. Кейли эвкалипттерді зерттеуге ең көп күш салды. 1801 жылы Кейли лейтенант Джеймс Грантпен бірге Батыс Портқа сапар шекті, ал 1804 жылы Кингке “Ваккари орманның шектерін немесе шекараларын анықтау сапары” туралы толық есеп ұсынды. Кейли жабайы малдың саны едәуір артқанын хабарлады. 1804 жылдың қараша айында Кейли үш сотталған көмекшісімен бірге Грос аңғарының солтүстік жиегінен Көк тауларды кесіп өтуге тырысты. Ол Банкс тауы деп атаған тауға шығып, оның басына жетті. Бірақ, оңтүстікке қарай созылған Грос аңғарының тік жартастарын көріп, әсерленген ол батыс жартасқа бір күндік сапарда екенін және одан әрі ашық дала жатқанын білмей, кері қайтуға шешім қабылдады. 1805 жылдың қазан айында ол Норфолк аралына сапар жасады, ал сол жылдың қараша айының соңында Хобартқа келді. Дегенмен, ол жақсы жұмысшы, шебер және дәл ботаник, сонымен қатар өте адал адам болды. Ол ешқандай еңбек жарияламады, бірақ оның жинақтары 19 ғасырдың басында Австралия өсімдіктері туралы білімді таратуға үлкен үлес қосты. Оның есімі бірнеше жер-атауларда сақталған, оның ішінде Сент-Айвстегі Ku-ring-gai Wildflower Garden қорығының және бұталық павильонның атауларында, сондай-ақ Caleana орхидеясының және Grevillea caleyi, Viola caleyana, Banksia caleyi және Eucalyptus caleyi түрлерінде кездеседі. 2019 жылы Сент-Айвсте (Жаңа Оңтүстік Уэльс) Джордж Кейли қоғамы құрылды.