Кіріспе

Беларусь саяси партиясы: ұлттық = Беларусь Тәуелсіздік блогы Біріккен Беларусь демократиялық күштері. халықаралық = Халықаралық Демократиялық Одақ. еуропалық = Еуропалық консерваторлар және реформаторлар партиясы (жаһандық серіктес). еуропарл = орын1 атауы = Өкілдер палатасы: орын1 = орын2 атауы = Республика кеңесі: орын2 = түстер = Қызыл-ақ. түс коды = веб-сайт = ұран = "Беларусь жасасын!". "БФФ" партиясының атауы "Беларусь халық фронты" деген бұрынғы атының аудармасынан шыққан, партия ресми атауын "БФФ партиясы" деп өзгертуге мәжбүр болды.

Ерте тарих

Беларусь халық фронты 1988 жылы Эстония халық фронты, Латвия халық фронты және Литваның демократиялық Sąjūdis қозғалысының үлгісімен, саяси партия және мәдени қозғалыс ретінде құрылды. Барлық беларусь азаматы және кез келген демократиялық ұйым мүшелікке қабылдануы мүмкін еді. Оның мақсаты – ұлттық жаңару және Кеңес Одағының тарағаннан кейін қайта құру арқылы демократия мен тәуелсіздік. Фронттың басты идеясы – беларусь тілін жаңартуды қоса, ұлттық идеяны қайта жандандыру болды. Бастапқыда, оның бағыты Батысқа қарай болды және Ресейге күдікпен қарады. Бір кезде Украина, Польша, Беларусь және Литваны біріктіретін Балтық теңізінен Қара теңізге дейінгі одақ идеясын таратып, оны Жозеф Пилсудскийдің Intermarium идеясына ұқсастырды. Партия Беларусьте орыс тілін ресми тіл статусынан алып тастауды жақтады. 1995 жылғы Беларусь референдумында, Лукашенко билікке келген кезде, орыс тілі ресми тіл мәртебесін алды, дауыс беруге келгендердің 83,3% орыс тілін мемлекеттік тіл етіп жариялауды қолдады. Фронттың маңызды жетістіктерінің бірі – Минск маңындағы Курапаты жерлеу орнын анықтау болды. Фронт, НКВД сол жерде соттан тыс өлім жазаларын орындағанын мәлімдеді. Бастапқыда Фронт көптеген қоғамдық акциялары арқасында көзге түсті, олардың көпшілігі полиция және КГБ-мен қақтығыстармен аяқталды. Беларусь Жоғарғы Кеңесін (уақытша Беларусь парламенті) тарихи беларусь символдары – ақ-қызыл-ақ ту және Пагоня гербін қайта орнатуға BPF парламентарийлері көндірді. Кеңес кезінде Беларусьте ақ-қызыл-ақ туды көрсеткен адамдар көшеде тұтқындалған. 1994 жылы BPF 100 беларусь зиялысынан тұратын «көлеңкелі» кабинет құрды. Оның алғашқы премьер-министрі Владимир Заблоцкий болды. Бастапқыда 18 комиссиядан тұратын кабинет, үкімет пен экономиканы реформалау идеяларын, заң жобаларын және жоспарларын жариялады. Оның соңғы экономикалық реформа ұсынысы 1999 жылы жарияланды. Александр Лукашенко үкіметіне қарсы тұрып, партия Беларусьтің НАТО мен Еуропалық Одаққа кіруін қолдайды.

1999 жылғы бөліну

1990 жылдардың аяғында Халық фронты екі партияға жарылды, екеуі де бастапқы БХФ-тің (BPF) заңды жалғасы екенін мәлімдеді. Партияның консервативті қанаты Зианон Пазняк жетекшілігімен Консервативті христиан партиясы – БХФ (BPF) аталды, ал орташа көпшілік бүгінгі БХФ (BPF) партиясы болып қайта құрылды.

Қазіргі заман тарихы, сайлауға қатысу

2004 жылғы заңнамалық сайлауда партия «5 плюс» (Narodnaja Kaalicyja Piaciorka Plus) Халық коалициясының құрамына кірді, бірақ ешқандай мандатқа ие бола алмады. Бұл сайлау (ЕҚЫҰ/АӨКҚБ сайлауды бақылау миссиясының бағасынша) ЕҚЫҰ міндеттемелерінен айтарлықтай кем түсті. Өркенді принциптер мен конституциялық түрде кепілденген сөз бостандығы, бірлесу және жиналу құқықтары ауыр түрде бұзылды, бұл беларусь билігінің теңдік қағидалары негізінде саяси бәсекелестікке құрмет көрсетуге дайындығына күмән тудырды. Миссияның мәлімдемесіне сәйкес, азаматтардың кемсітусіз саяси лауазымдарға үміткер болуға, үміткерлердің өз көзқарастарын кедергісіз ұсынуға және сайлаушылардың олар туралы ақпарат алып, еркін талқылауға құқығы бар, демократиялық процестің мұндай қағидалары көбінесе ескерілмеді. 2005 жылдың қазан айында БПФ және «Жасылдар» (Беларусь жасыл партиясы) ұсынған кандидат Аляксандр Мілінкевіч 2006 жылғы президенттік сайлауға біртұтас демократиялық үміткер болып сайланды. 2010 жылғы президенттік сайлауда БПФ партиясы президенттікке өзінің үміткерін, сол кезде БПФ партиясы төрағасының орынбасары болған Рыгор Кастусьюды ұсынды. Ресми нәтижелерге сәйкес, ол дауыстардың 1,97%-ын алды. 2011 жылы ішкі конфликтінің нәтижесінде 90-нан астам мүше БПФ партиясынан шықты, олардың ішінде Беларуссия Халық фронтының алғашқы қатарынан бірнеше көрнекті ветерандар болды, мысалы, Лявон Баршчеўскі, Юры Чадыка, Вінцук Вячорка. Бұл жағдай кейде Беларуссия Халық фронтының «екінші жарылысы» деп сипатталды. 2017 жылдың қыркүйегінде өткен съезде партияның жаңа басшысы Рыгор Кастусьоу сайланды. Съезд сондай-ақ келесі сайлауда Аляксей Янукевіч пен беларусь-американдық адвокат Юрась Зіанковічті президенттік лауазымға ұсыну туралы шешім қабылдады. Бір ғана үміткерді анықтау бойынша соңғы шешім болашақта қабылданатын болады. 2021 жылдың 12 сәуірінде Кастусьюдың 2020 жылғы Беларусь президенттік сайлауының нәтижелерінен кейін наразылық акцияларына қатысқандарға қарсы күрес аясында Беларусь МҚК-сы тарапынан ұсталғаны хабарланды. Ресми мәліметтер бойынша, Кастусью мен БПФ мүшелері заңсыз төңкеріс ұйымдастыруға тырысқандары үшін айыпталды (оның барысында президент Александр Лукашенконы өлтіру жоспарланған); Ресейдің ФСБ және МҚК олардың ұсталуы төңкерістің алдын алғанын мәлімдеді. 2022 жылдың 5 қыркүйегінде Минск облыстық соты Кастусьюды 10 жылға бас бостандығынан айырды. 2023 жылдың 14 тамызында Беларусь Жоғарғы Соты БПФ партиясын тыйым салды.

Парламент сайлауы

СайлауЖетекшісіНәтижеРангіҮкіметДауыс%+/–Орын+/–1995Зянон ПазнякЖаңа17-ші2000Вінцук ВячоркаБайқауға қатыспады2004200,033Жаңа05-ші2008Лявон Баршчэўскі72,7701.9805-ші2012Аляксей Янукевіч2,7891.3008-ші201688,5111.6706-шы2019Рыгор Кастусёў82,4030.1607-ші

Халықаралық қатынастар

Партия 2007 жылы Халықаралық демократиялық одақтың серіктес мүшесі атанды. 2017 жылға дейін Еуропа халықтық партиясының бақылаушы мүшесі болды. 2017 жылдың 7 сәуірінен бастап партия Еуропадағы консерваторлар мен реформаторлар альянсының мүшесі болып табылады. Оның жастар ұйымы, BPF Youth, Еуропалық жас консерваторлардың мүшесі.