Проективті тесттер: жасырын эмоциялар мен ішкі қақтыстықтарды анықтау. Объективті тесттерден айырмасы, мағынаны талдау арқылы жекеленген жауаптарды бағалау. Психология.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тұлғалық тест түрі
Type of personality test
Психологияда проективті тест – адамның екіұшты стимулдарға жауап беруіне мүмкіндік беретін тұлғалық тест, бұл адамның тестке жобалаған жасырын эмоциялары мен ішкі қақтығыстарын ашуға арналған. Бұл кейде "объективті тест" / "өздік баяндамалық тест" деп аталатын, "құрылымдалған" тәсілді қолданатын тесттермен салыстырылады, себебі жауаптар белгілі бір жалпыға ортақ стандартқа сәйкес талданады (мысалы, көп таңдаулы емтихан) және тест мазмұнымен шектеледі. Проективті тесттерге берілген жауаптар мағына туралы болжамдарға емес, мағынаға талдау жасау арқылы қарастырылады, бұл объективті тесттердегідей. Проективті тесттердің бастауы психоанализден шыққан, ол адамдардың саналы және санасыз көзқарастары мен мотивациялары бар екенін, олар санадан тыс немесе жасырын болып табылатынын айтады.
In psychology, a projective test is a personality test designed to let a person respond to ambiguous stimuli, presumably revealing hidden emotions and internal conflicts projected by the person into the test. This is sometimes contrasted with a so called "objective test" / "self report test", which adopt a "structured" approach as responses are analyzed according to a presumed universal standard (for example, a multiple choice exam), and are limited to the content of the test. The responses to projective tests are content analyzed for meaning rather than being based on presuppositions about meaning, as is the case with objective tests. Projective tests have their origins in psychoanalysis, which argues that humans have conscious and unconscious attitudes and motivations that are beyond or hidden from conscious awareness.
Теория
Проективті тесттердің негізгі теориялық позициясы – нақты бір сұрақ қойылғанда жауап саналы түрде қалыптасады және әлеуметтік жағдайлармен анықталады. Мұндай жауаптар жауап берушінің бейсаналық немесе жасырын көзқарастарын немесе ынталарын көрсетпейді. Жауап берушінің терең мотивациялары оның өзіне саналы түрде белгілі болмауы мүмкін, немесе ол оларды сұрақ қоюшының талап еткен форматы мен құрылымында ауызша жеткізе алмауы мүмкін. Проективті тесттерді жақтаушылар тесттерде ұсынылған стимулдардың күдіктілігі субъектілерге тікелей сұрақтармен анықталмайтын, терең деңгейде туындаған ойларды білдіруге мүмкіндік беретінін, сондай-ақ тиісті сұрақтары жоқ зерттеу құралдарымен ұстап алуға келмейтін мазмұнды ұсынатынын атап көрсетеді. 1980-ші және 1990-шы жылдардағы қызығушылықтың төмендеуінен кейін, жасырын мотивацияны осылай анықтаудың тиімді екенін көрсететін жаңа зерттеулер осы құралдарды зерттеу мен қолдануды жаңартты.
The general theoretical position behind projective tests is that whenever a specific question is asked, the response will be consciously formulated and socially determined. These responses do not reflect the respondent's unconscious or implicit attitudes or motivations. The respondent's deep seated motivations may not be consciously recognized by the respondent or the respondent may not be able to verbally express them in the form and structure demanded by the questioner. Advocates of projective tests stress that the ambiguity of the stimuli presented within the tests allow subjects to express thoughts that originate on a deeper level than tapped by explicit questions, and provide content that may not be captured by responsive tools that lacks appropriate items. After some decrease in interest in the 1980s and 1990s, newer research suggesting that implicit motivation is best captured in this way has increased the research and use of these tools.
Роршах
Ең танымал және жиі қолданылатын проективті тест – Роршахтың сиялы дақтар сынағы. Бұл тест бастапқыда 1921 жылы шизофренияны диагностикалау үшін әзірленген. Қатысушыларға он түрлі, бірақ симметриялы сиялы дақтар көрсетіліп, олардың не көріп тұрғанын түсіндірулері сұралады. Роршах сынағы бұрынғысынан гөрі, 2011 жылы жаңа бағалау жүйесі – Роршахтың өнімділік бағалау жүйесі (R-PAS) жасалғанға дейін, көбінесе Кешенді жүйе (CS) арқылы бағаланды. Әсерлі шолуда CS әдісімен қолданылатын Роршахтың сиялы дақтар сынағы психометриялық қасиеттері тұрғысынан "мәселілі құрал" деп танылды.
The best known and most frequently used projective test is the Rorschach inkblot test. This test was originally developed in 1921 to diagnose schizophrenia. Subjects are shown a series of ten irregular but symmetrical inkblots, and asked to explain what they see. The Rorschach was commonly scored using the Comprehensive System (CS), until the development of the newer scoring system, the Rorschach Performance Assessment System (R PAS) in 2011. In an influential review, the Rorschach Inkblot Test using the CS method has been labeled as a "problematic instrument" in terms of its psychometric properties.
Тематикалық апперцепция сынағы
Тағы бір танымал проективті тест – Тематикалық апперцепция тесті (TAT), онда адамдардың беймәлім суреттерін қарап, олардың әртүрлі аспектілерін сипаттау сұралады; мысалы, қатысушыдан осы суретке не алып келгенін, кейіпкерлердің сезімдерін және одан кейін не болуы мүмкін екенін айтуы сұралады. Маман осы сипаттамаларды бағалап, жауап берушінің қақтығыстарын, ынталарын және көзқарастарын анықтауға тырысады. Зерттеуші белгілі бір қасиетке байланысты ойлар мен мінез-құлықтың тұрақты өлшемдерін белгілейтін, мысалы, Жетістікке қажеттілік сияқты, жарамды және сенімді бағалау жүйесін пайдалана алады. Жауаптарда жауап беруші өзінің бейсаналық көзқарастарын және ынталарын суретке "жобалайды", сондықтан мұндай тесттер "проективті тесттер" деп аталады. ТАТ психологиялық бағалауда жиі қолданылатын құрал болғанымен, оның жеке тұлғаны бағалау ретіндегі жарамдылығы күмәнді. Алайда, үлкен топтардағы зерттеулерде қолданғанда, оның сенімділігі мен жарамдылығы жоғары.
Another popular projective test is the Thematic Apperception Test (TAT) in which an individual views ambiguous scenes of people, and is asked to describe various aspects of the scene; for example, the subject may be asked to describe what led up to this scene, the emotions of the characters, and what might happen afterwards. A clinician will evaluate these descriptions, attempting to discover the conflicts, motivations and attitudes of the respondent. A researcher may use a specific scoring system that establishes consistent criteria of expressed thoughts and described behaviors associated with a specific trait, e. g., the need for Achievement, which has a validated and reliable scoring system. In the answers, the respondent "projects" their unconscious attitudes and motivations into the picture, which is why these are referred to as "projective tests." Although the TAT is a commonly used psychological assessment instrument, its validity as a personality assessment test has been questioned. In contrast, it has high reliability and validity when used in research with larger samples.
Графология
Графология – жазудың физикалық ерекшеліктері мен үлгілерін псевдоғылыми тұрғысынан талдау, оның көмегімен жазушыны анықтауға, жазу кезіндегі психологиялық жағдайын білуге немесе жеке тұлғалық қасиеттерін бағалауға болады деп есептеледі. Графология бір ғасырдан бері қырқыс дау-жанжалдың ортасында. Оны қолдаушылар тұлғаны бағалау үшін пайдалануға оң пікірлердің мысалдары мен куәліктерін дәлел ретінде келтірсе де, көптеген тәжірибелік зерттеулер олардың айтқан жарамдылығын растамайды. Teste Palográfico (Palographic Test) – Бразилияда жиі қолданылатын тұлғалық тест.
Graphology is the pseudoscientific analysis of the physical characteristics and patterns of handwriting purporting to be able to identify the writer, indicating psychological state at the time of writing, or evaluating personality characteristics. Graphology has been controversial for more than a century. Although supporters point to the anecdotal evidence of positive testimonials as a reason to use it for personality evaluation, most empirical studies fail to show the validity claimed by its supporters. The Teste Palográfico (Palographic Test) is a personality test used frequently in Brazil.
Қолданылу мерзімі
Проективті тесттер статистикалық жарамдылық және психометриялық тұрғысынан сынға ұшырайды. Проективті тесттердің жарамдылығын қолдайтын көптеген зерттеулер нашар сапалы немесе ескірген. Клиникалық қолданыста олар көбінесе клиникалық бағалауға тәуелді, статистикалық сенімділік пен жарамдылық жеткіліксіз, көптеген тесттердің нәтижелерін салыстыруға арналған стандартталған критерийлері жоқ, бірақ бұл әрқашан осылай бола бермейді. Бұл тесттер жиі қолданылады, дегенмен ғылыми дәлелдер кейде күмәндану тудырады. Проективті тесттерге негізделген көптеген эмпирикалық зерттеулер жүргізілді (стандартталған нормалар мен үлгілерді пайдалануды қоса алғанда), әсіресе жақсы орныққан тесттерге қатысты. Оларды қолдау үшін ғылыми дәлелдердің жетіспеуі және олардың танымалдылығы "проективті парадокс" деп аталады. Леопольд Сзонди өзінің проективті тестіне қатысты статистикалық сынға жауап ретінде, оның тестісі "мұрагерлік отбасылық санадан тыс және жеке санадан тыс жасырылған тағдыр мен өмірлік мүмкіндіктерді" ашатынын айтты, тіпті олар ешқашан бастан өтпеген немесе қабылданбаған жағдайларда да. Ешқандай статистикалық әдіс осы мүмкіндіктердің барлығын математикалық тұрғыдан қамти ала ма, түсіне ала ма және біріктіре ала ма? Мен мұны толығымен жоққа шығарамын. Дегенмен, басқа зерттеулер проективті тесттер реактивті тесттер анықтай алмайтын нәрселерді өлшейтінін көрсетті, бірақ теориялық тұрғыдан оларды біріктіруге болады, мысалы, Спанглер, 1992. Дэвид К. МакКлелланд, Дэвид Винтер, Абигейл Стюарт сияқты жақтаушылардың ұзақ жылдар бойғы жұмыстары, сондай-ақ жақында Оливер Шультейс бұл құралдардың белгілі бір жекелік қасиеттер үшін жарамды екенін көрсетті, әсіресе жасырын мотивация (өзіне жатқызылған немесе "ашық" мотивациядан өзгеше, ол саналы күйлер) және реактивті құралдарға қолданылатын әдістерге негізделген проективті құралдарды сынға алу – бұл жөнсіз өлшеу әдісі. Сонымен қатар, Соли мен Смит зерттеулерде үлкен N санымен қолданғанда, жеке адамды клиникалық бағалауға қарағанда проективті тесттер жоғары жарамдылық және сенімділік көрсете алатынын хабарлайды.
Projective tests are criticized from the perspective of statistical validity and psychometrics. Most of the supporting studies on the validity of projective tests are poor or outdated. In the case of clinical use, they rely heavily on clinical judgment, lack statistical reliability and statistical validity and many have no standardized criteria to which results may be compared, however this is not always the case. These tests are used frequently, though the scientific evidence is sometimes debated. There have been many empirical studies based on projective tests (including the use of standardized norms and samples), particularly more established tests. The criticism of lack of scientific evidence to support them and their continued popularity has been referred to as the "projective paradox". Responding to the statistical criticism of his projective test, Leopold Szondi said that his test actually discovers "fate and existential possibilities hidden in the inherited familial unconscious and the personal unconscious, even those hidden because never lived through or because have been rejected. Is any statistical method able to span, understand and integrate mathematically all these possibilities? I deny this categorically." Other research, however, has established that projective tests measure things that responsive tests do not, though it is theoretically possible to combine the two, e. g., Spangler, 1992. Decades of works by advocates, e. g., David C. McClelland, David Winter, Abigail Stewart, and, more recently, Oliver Schultheiss, have shown clear validity for these tools for certain personality traits, most especially implicit motivation (as contrasted with self attributed or "explicit" motivation, which are conscious states), and that criticisms of projective tools based on techniques used for responsive tools is simply an inappropriate method of measurement. Moreover, Soley and Smith report that when used with larger Ns in research, as opposed to the clinical assessment of an individual, projective tests can exhibit high validity and reliability.
Терминология
2006 жылы «Объективті тест» және «Проективті тест» терминдері «Journal of Personality Assessment» журналында сынға түсті. «Объективті сынақтар» және «жобалық сынақтар» терминдерінің орнына, «бағалау шкаласы немесе өзіндік баяндама шаралары» және «еркін жауап беру шаралары» сияқты көбірек сипаттамалық терминдер ұсынылды. Бұған қоса, терминологияның өзінде қате пікірлер кездеседі. Мысалы, адамдар сынақты сипаттағанда «объективті» терминін қолданса, сынақтың дәлдігі мен нақтылығы бар деп есептеледі. Керісінше, «проективті» термині қолданылса, бұл өлшемдердің дәлдігі төмен деп қарастырылады. Бұл екі болжамның да толыққанды дұрыс емес, және зерттеушілерді әртүрлі проективті өлшемдерді сипаттау үшін балама терминологияны жасауға жетеледі. Мысалы, Роршахты «мінез-құлықтық тапсырма» деп атау ұсынылды, себебі ол адамның мінез-құлқының тікелей немесе нақты өмірдегі үлгісін беруге қабілетті.
In 2006 the terms "objective test" and "projective test" came under criticism in the Journal of Personality Assessment. The more descriptive "rating scale or self report measures" and "free response measures" are suggested, rather than the terms "objective tests" and "projective tests," respectively. Additionally, there are inherent biases implied in the terminology itself. For example, when individuals use the term "objective" to describe a test, it is assumed that the test possess accuracy and precision. Conversely, when the term "projective" is used to describe a test, it is assumed that these measures are less accurate. Neither of these assumptions are fully accurate, and have led researchers to develop alternative terminology to describe various projective measures. For example, it has been proposed that the Rorschach be labeled as a "behavioral task" due to its ability to provide an in vivo or real life sample of human behavior.
Түсініктемелер
Теодор В. Адорно және басқалар. (1964). Авторитарлық жеке тұлға. Нью-Йорк: Джон Уайли және Ұлдары.
Theodor W. Adorno, et al. (1964). The Authoritarian Personality. New York: John Wiley & Sons.