Кіріспе

Түкіруге арналған ыдыс

Түкіргіш (немесе түкіру ыдысы) – әсіресе, шайнамалы және түймеленген табак қолданушылар үшін түкіруге арналған ыдыс. Оны куспидор деп те атайды (португал тілінде "түкіруші" немесе "түкіргіш" деген мағынаны білдіреді, "түкіру" мағынасын білдіретін "cuspir" етістігінен шыққан), бірақ бұл термин сондай-ақ стоматологияда қолданылатын түкіруге арналған раковинаның бір түрі үшін де қолданылады.

Қытай қоғамында

Қытайда түкіруге арналған ыдыстар ұзақ жылдар бойы қолданылып келді. Ең көне фарфорлық түкіру ыдысы Тан әулеті тұсындағы император Сянцзонгтың билік кезеңіне жататын мазардан табылған. Цин династиясы кезінде және кейін Жапонияда алтын түкіру ыдысы, маңызды салтанаттарда императордың алдында қойылған көптеген заттардың бірі болды. 1949 жылы Қытай коммунистік мемлекетке айналғаннан кейін, түкіру ыдыстарының қолданылуы кеңірек тарады: түкіруге арналған ыдыстар барлық қоғамдық орындарға орналастырылды және үйлерде де жиі кездесті. Түкіру ыдыстарын жапсарып тарата салу, әрине, халық гигиенасын жақсартуға бағытталған шара еді, бұл қалың жұрт арасында кең таралған жерге түкіру әдетін тоқтатуға ұмтылыспен байланысты. Қытайда қолданылатын түкіру ыдыстары көбінесе ақ фарфордан жасалған, кейде сыртқы жағына дәстүрлі қытай өнерінің суреттері салынған. Қытайдың саяси лидерлері тіпті ресми шараларда да түкіру ыдыстарын пайдаланған, әсіресе Дэн Сяопин басқа саяси лидерлермен бірге жиі түкіретін кезде. Бұл ақпарат Қытайдан тыс жердегі бұқаралық ақпарат құралдарында қысымға ұшырады. Осыған байланысты, 1980-жылдардың соңынан бастап Қытайдағы қоғамдық орындардан түкіру ыдыстары көбінесе алынып тасталды. 2015 жылдың мамыр айында Қытайдағы ең ірі ағылшын тіліндегі әдеби ұжым – «Spittoon Collective» құрылды. Олар «Spittoon» әдеби журналын шығарады.

Соңғы үлгілер

Тырнақтар әлі де жасалса да, қазіргі уақытта оларды көпшілік орындарда кездестіру сирек (декорация ретінде болған жағдайларды есептемегенде). Темекісіз темекі қолданушыларға арналған тырнақтарды MudJug, Spitbud және DC Crafts Nation компаниясының Mud Bud сияқты бірнеше компания шығарады. Тырнақтарды көбінесе кофе, шай және шарапты дәм тату кезінде пайдаланады. Дәм татушы үлгіні ішіп, мас болмау үшін оны тырнаққа түкіреді. Суық тиген адамдар жиі жұлқы шығарып тұрса, үлкен араластыру ыдысы сияқты уақытша тырнақтарды пайдалануға болады. Тырнақтар АҚШ-тың оңтүстігінде, кем дегенде 1970 жылдарға дейін қоғамдық ғимараттарда қолданылып келді. Мысалы, Атлантадағы Джорджия Капитолий ғимаратындағы Джорджия Капитолий мұражайында 1970 жылдарға дейін заң шығару отырыстарында қолданылған тырнақтардың үлгісі қойылған. АҚШ Сенатында да Сенат дәстүрі ретінде Сенат палатасының ішінде тырнақтар орналасқан. Сол сияқты, АҚШ Жоғарғы Сотының әр судьясының сот залындағы орындығының жанында тырнағы бар. Дегенмен, бұл тырнақтар енді тек қоқыс себеті ретінде ғана қолданылады; тырнақты оның арнаулы мақсаты үшін соңғы рет 20 ғасырдың басында пайдаланған.