Кіріспе

Канаданың кейбір федералдық өкілеттіктерге қатысты мәселелер бойынша бұрынғы соты, 2003 жылы бөлінгенге дейін Федералды сот. 1971 жылы Канаданың Қазыналық сотының орнын басқан Канаданың Федералды соты – федералды үкіметтің заңнамалық құзыретінен туындаған белгілі бір дауларды қарауға шектеулі құзыретті ұлттық сот болды. Алғашқыда Апелляциялық бөлім және Сот талқылауы бөлімінен тұратын Сот 2003 жылы екі жеке сотқа – Федералды сотқа және Федералды саяжай сотқа бөлінді. Сот Канаданың Жоғарғы соты ғимаратын, сондай-ақ Томас Д’Арси МакГи ғимаратын және 90 Эльгин көшесіндегі тіркеу кеңсесін пайдаланды.

Конфедерацияға дейінгі Конфедерацияға дейінгі кезең

Конфедерацияға дейін, негізінен ағылшын тілінде сөйлейтін Канада Батысы (Жоғарғы Канаданың орнын алған) және негізінен француз тілінде сөйлейтін Канада Шығысы (Төменгі Канаданың орнын алған) әрқайсысының жеке сот жүйесі болды. Конфедерацияға дейінгі келіссөздер барысында федералдық заңнамаға қатысты мәселелерді қарау үшін ұлттық сот құру көзделген. 1867 жылғы Конституциялық актінің 101-бабында мынадай шарттар қарастырылды:

Канада Парламенті, осы Актідегі ешқандай ережеге қарамастан, Канаданың Бас апелляциялық сотын құру, ұстау және ұйымдастыру, сондай-ақ Канада заңдарын тиімді басқару үшін қосымша соттар құру мәселелерін кез келген уақытта қарастыра алады. Конституцияда мұндай нормалар болғанына қарамастан, ұлттық сот 1875 жылға дейін құрылмады. Оның шешімдері көп ұзамай Арбитраж кеңесіне апелляция жасауға жататын болды, 1879 жылы жаңа Қазыналық сотқа апелляция құқығы құрылғанға дейін.

Қаржылық сот

1875 жылы премьер-министр Александр Маккензидің либералды үкіметі Макдональдтың 1870 жылғы сәтсіз заң жобасына негізделген Жоғарғы және қазынашылық соты туралы заңды (Әділет министрі Телесфор Фурнье енгізді) қабылдады. Бұл заң Канаданың Жоғарғы сотын және Қазынашылық сотын құрды. Қазынашылық сотының құзыреті Заңның 58 және 59-баптарында қарастырылған:

58. Қазынашылық соты Канада Доминионында, Доминионның кірісіне қатысты кез келген заңды орындауға талап етілетін барлық жағдайларда, бастапқы және бірдей құзыретке ие болады, оның ішінде іс-әрекеттер, талаптар, сот ісі және ақпарат арқылы айыппұлдарды орындау, сондай-ақ айыппұлдар немесе тәркілеу туралы сот ісі, егер талап тек Король атынан қойылса; және аталған Сот, Англияда Корольге немесе Корольдің кез келген лауазымды адамына қарсы кіріс бойынша Қазынашылық сотында қаралатын мәселелерге қатысты талаптар бойынша ерекше бастапқы құзыретке ие болады. 59. Қазынашылық соты сондай-ақ, бірнеше провинциялардың соттарымен бірдей, азаматтық сипаттағы, жалпы құқық немесе теңдік бойынша сот ісінде, егер Канада Доминионының мүддесінде Таж тарапынан талап қойылса, бастапқы құзыретке ие болады. Алайда, сол жылы Англия Қазынашылық сотын жойып, оның құзыретін Жоғары сотқа біріктірді. Бұл жаңа тәртіп бойынша тағайындалған алғашқы Қазынашылық сотының судьясы Нью-Брансуиктен келген Джордж В. Бербидж болды.

Темір жолдың төлемсіздігіне қатысты юрисдикция

1901 жылдан бастап, темір жолдар «Темір жол туралы заңға» сәйкес, төлемге қабілетсіздік жағдайында соттан реттеу жоспарын бекітуді сұрау құқығына ие болды.

Адмиралтействолық юрисдикцияны алу

БНА-ның 1867 жылғы 96-бабы провинциялардағы жоғары соттарды құрғанмен, оларға адмиралтейство құқығының юрисдикциясы берілмеді. Ол британдық Вице-адмиралтейство соттары туралы 1863 жылғы заңмен (26 және 27 Vict. c. 24 (Ұлыбритания)) бекітілген вице-адмиралтейство соттарының құзыретінде қалды. Британдық Колумбия, Төменгі Канада, Нью-Брансуик және Нова-Шотландияда жеке соттар болды. Онтариода мұндай сот болмағандықтан, Канада Парламенті БНА-ның 101-бабына сәйкес өкілеттігін пайдаланып, 1877 жылғы Теңіз юрисдикциясы заңы арқылы Онтарионың Теңіз сотын құрды. 1879 жылы Канаданың Жоғарғы соты мұны федералдық юрисдикцияны дұрыс пайдалану деп таныды. Бұл соттардың араласуы британдық Парламент Колониялық адмиралтейство соттары заңын қабылдағаннан кейін реттелді, онда британдық иеліктеріне өз адмиралтейство соттарын құруға рұхсат берілді. Осыдан кейін 1891 жылғы Адмиралтейство заңы қабылданды, ол Канададағы осындай юрисдикцияны Канаданың Эксчекер сотында біріктірді. Бұл сот британдық заңға сәйкес, Англиядағы Жоғары соттың юрисдикциясын толыққанды және бірдей дәрежеде жүзеге асыра алатын болды, сондай-ақ халықаралық құқық пен мемлекеттердің өзара сыйластығын ескеретін. Бұл юрисдикцияның шегі 1 шілде 1891 жылғы күйінде ғана сақталды, бұл туралы 1927 жылы Лордтар кеңесінің сот комитеті шешім шығарды. Бұл жағдай 1931 жылғы Вестминстер статуты күшіне енгеннен кейін ғана өзгерді, содан кейін Канада 1934 жылғы Адмиралтейство заңын қабылдады, ол Канаданың адмиралтейство юрисдикциясын сол кездегі Англияның Жоғары сотының юрисдикциясына теңестірді:

18(1) Соттың адмиралтейство бөлімінің юрисдикциясы барлық кеме жүзе алатын суларға – табиғи немесе жасанды түрде кеме жүзе алатын, су тасқынына ұшырайтын және ұшырамайтын суларға, сондай-ақ мұндай сулар округтің немесе басқа сот округінің шегінде болса да, таралады. Және, жалпы алғанда, осы Заңның ережелеріне сәйкес, юрисдикция Англиядағы Жоғары Соттың қазіргі юрисдикциясына ұқсас орындарға, адамдарға, мәселелерге және заттарға қатысты болады, ол кез келген заңға немесе басқаша негізделген, және соттың өзімен бірдей тәсілмен және толыққанды дәрежеде жүзеге асырылады.

Ұйым

Сот Канаданың Федералдық соты - Сот бөлімшесі деп аталатын бірінші деңгейдегі соттан және Канаданың Федералдық соты - Апелляциялық бөлім (көбінесе Федералдық апелляциялық сот деп аталады) деп аталатын апелляциялық соттан тұрды. Сот бөлімшесінің федералдық кеңестер мен трибуналдардың шешімдерін сот арқылы қарау, оның ішінде көптеген иммиграциялық мәселелерді, сондай-ақ адмиралтейство, зияткерлік меншік және федералдық үкіметке қатысты дауларды қарау құзыреті болды. Апелляциялық бөлім Сот бөлімшесінің шешімдеріне шағымдарды қарауға, сондай-ақ Федералдық сот туралы заңның 28-бабында көрсетілген нақты кеңестер мен трибуналдар қабылдаған шешімдерді сот арқылы қарау туралы өтініштерді қарауға құзыретті болды. Апелляциялық бөлімнің шешімдеріне Канаданың Жоғарғы сотына шағымдануға болады, бірақ тек егер екі соттың бірінен рұқсат алынса ғана. Сотта қазылар алқасы болғандықтан, барлық мәселелер судьямен шешілді: Сот бөлімшесінде бір судья, ал апелляциялық деңгейде үш судьядан тұратын алқа. Сотқа дейінгі кейбір шаралар, мысалы, өтініштер протонотариустармен шешілді, бұл басқа соттардағы шеберге ұқсас лауазым. Судьялар мен протонотариустарды федералдық үкімет кабинеті тағайындады.

Құзыреті

Провинциялардың жалпы соттарынан өзгеше, егер заң нақты түрде рұқсат бермесе, Канаданың Федералды сотына іс қозғау мүмкін болмады. Соттың іс тізімі негізінен иммиграция, зияткерлік меншік және федералдық жұмыс даулары бойынша сот қарауынан тұрды. Сот, егер негізгі дау оның қарауына кірсе, оның құзырына жатпайтын даудың қосымша мәселелерін де қарастыра алатын. Сот – ұлттық сот болғандықтан, сот отырыстары мен тыңдаулар Канаданың барлық өңірлерінде өтті. Соттың шығарған барлық қаулылары барлық провинциялар мен территорияларда күшіне енді. Бұл, әр провинциямен ұйымдастырылған және басқа провинцияларда шешімдерді орындау үшін қосымша шаралар қажет ететін провинциялық жоғары соттардан өзгеше.

Қазіргі судьялар

Атауы Тағайындалған Үміткер атанды Бас судья Пол Кремптон 2011 (CJ) 2009 Харпер Бас судьяның орынбасары Жоселин Ганне 2018 (ACJ) 2012 Трюдо (ACJ) Харпер Бас судьяның орынбасары А. Кристиан Кеннеди 2022 (ACJ) 2013 Трюдо (ACJ) Харпер Сот судьясы Сандра Симпсон 1993 Мулрони Сот судьясы Элизабет Хенеган 1999 Критен Сот судьясы Люк Мартинео 2002 Критен Сот судьясы Саймон Ноэль 2002 Критен Сот судьясы Джеймс О'Рейли 2002 Критен Сот судьясы Ричард Мосли 2003 Критен Сот судьясы Мишель М. Дж. Шор 2003 Критен Сот судьясы Майкл Феллан 2003 Критен Сот судьясы Роберт Л. Барнс 2005 Мартин Сот судьясы Рассел В. Зинн 2008 Харпер Сот судьясы Кэтрин М. Кейн 2012 Харпер Сот судьясы Майкл Д. Мэнсон 2012 Харпер Сот судьясы Юван Рой 2012 Харпер Сот судьясы Сесили Ю. Стрикленд 2012 Харпер Сот судьясы Питер Б. Аннис 2013 Харпер Сот судьясы Гленнис Л. Маквей 2013 Харпер Сот судьясы Мартин Сент Луис 2014 Харпер Сот судьясы Генри С. Браун 2014 Харпер Сот судьясы Алан Динер 2014 Харпер Сот судьясы Симон Фотэргил 2014 Харпер Сот судьясы Б. Ричард Белл 2015 Харпер Сот судьясы Денис Гаскон 2015 Харпер Сот судьясы Ричард Ф. Сауткотт 2015 Харпер Сот судьясы Патрик К. Глисон 2015 Харпер Сот судьясы Э. Сьюзан Эллиот 2015 Харпер Сот судьясы Сильви Э. Руссель 2015 Харпер Сот судьясы Энн Макдональд 2015 Харпер Сот судьясы Роджер Лафреньер 2016 Трюдо Сот судьясы Уильям Ф. Пентни 2017 Трюдо Сот судьясы Ширзад С. Ахмед 2017 Трюдо Сот судьясы Себастьян Граммон 2017 Трюдо Сот судьясы Пол Фавель 2017 Трюдо Сот судьясы Элизабет Уолкер 2018 Трюдо Сот судьясы Джон Норрис 2018 Трюдо Сот судьясы Питер Памел 2019 Трюдо Сот судьясы Николас Макхаффи 2019 Трюдо Сот судьясы Джанет Фурер 2019 Трюдо Сот судьясы Кристин Паллотта 2020 Трюдо Сот судьясы Эндрю Литтл 2020 Трюдо Сот судьясы Анджела Фурланетто 2021 Трюдо Сот судьясы Лобат Садрехашеми 2021 Трюдо Сот судьясы Авви Яо Яо Го 2021 Трюдо Сот судьясы Мэнди Эйлен 2021 Трюдо Сот судьясы Ванесса Рочестер 2021 Трюдо