Теологиялық беймәлімдік: «Құдай» сөзінің мағынасыздығы. Дін тілінің, әсіресе «Құдай» терминінің түсініксіз екенін көрсетеді. Нақтылық жоқ, ақиқатты жоқ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құдай сөзі түсінікті немесе мағыналы емес деген пікір.
Position that the word God is not intelligible or meaningful
Теологиялық нокогнитивизм – діни тілдің, әсіресе "Құдай" сияқты теологиялық терминологияның түсінікті немесе мағыналы емес екенін білдіретін, теист емес ұстаным. Сондықтан, "Құдай бар" сияқты мәлімдемелер танымдық тұрғыдан мағынасыз. Бұл сонымен қатар "Құдай бар" немесе "Құдай жоқ" сияқты мәлімдемелердің де мағынасыз екенін көрсетеді, яғни олар ақиқат та емес, жалған да емес. Бұл ұғым 1964 жылы раввин және Гуманистік Иудаизмнің негізін қалаушы Шервин Вайн тарапынан ұсынылған игностицизм (сонымен қатар игтеизм деп те аталады) терминімен синоним саналады.
Theological noncognitivism is the non theist position that religious language, particularly theological terminology such as 'God', is not intelligible or meaningful, and thus sentences like 'God exists' are cognitively meaningless. This would also imply that sentences like the negation of 'God exists' or 'God does not exist' are likewise meaningless, i. e., neither true nor false. It may be considered synonymous with ignosticism (also called igtheism), a term coined in 1964 by Sherwin Wine, a rabbi and a founding figure of Humanistic Judaism.
Дәлелдері
Теологиялық нокогнитивистер "мағына туралы теория" деп санайтын нәрсеге байланысты әртүрлі жолдармен пікір білдіреді. Бір аргумент Құдай туралы анықтамалардың толық қысқартылмайтын, өзін-өзі құратын, қатынастық, айналмалы екенін қамдайды. Мысалы, "Құдай – Өзінен басқаның бәрін жаратқан" деген мәлімдеме толық шындық емес, айналмалы деп қарастырылады. Майкл Мартин верификациялисттік көзқараспен жазғанда діни тілдің мағынасыз екенін қорытындылайды, себебі оны тексеру мүмкін емес. Джордж Х. Смит Құдай туралы ұғымның жоқтығын дәлелдеу үшін атрибуттарға негізделген тәсілді қолданады: ол мағыналы атрибуттардың жоқ екенін, тек теріс сипатталған немесе қатынастық атрибуттар ғана бар екенін, бұл терминнің мағынасыз болуына әкеледі. Мысалы: "қызғылт мүйізқұйрық" деген ұсынысты қарастырайық. Ұсынысты айтқанда, ұғымды сипаттау үшін кем дегенде атрибуттарды қолдануға болады, осылайша біртұтас идея тілде беріледі. "Қызғылт мүйізқұйрық" туралы білмеген жағдайда, оны ең болжамды түрде "қызғылт", "ат" және "мүйіз" атрибуттарымен сипаттауға болады. Тек содан кейін ғана ұсынысты қабылдауға немесе қабылдамауға болады. Ұсынысты қабылдау немесе қабылдамау ұғымнан өзгеше.
Theological noncognitivists argue in different ways, depending on what one considers the "theory of meaning" to be. One argument holds to the claim that definitions of God are irreducible, self instituting relational, circular. For example, a sentence stating that "God is He who created everything, apart from Himself", is seen as circular rather than an irreducible truth. Michael Martin writing from a verificationist perspective concludes that religious language is meaningless because it is not verifiable. George H. Smith uses an attribute based approach in an attempt to prove that there is no concept for God: he argues that there are no meaningful attributes, only negatively defined or relational attributes, making the term meaningless. An example: Consider the proposition of the existence of a "pink unicorn". When asserting the proposition, one can use attributes to at least describe the concept such that a cohesive idea is transferred in language. With no knowledge of "pink unicorn", it can be described minimally with the attributes "pink", "horse", and "horn". Only then can the proposition be accepted or rejected. The acceptance or rejection of the proposition is distinct from the concept.
Басқа теистік емес көзқарастармен қарым-қатынасы
Стивен Дж. Конифер теологиялық нокогнитивизмді оң атеизммен салыстырады, ол құдайларға сенудің болмауымен ғана шектелмей, құдайлардың бар екенін жоққа шығарады. Бұл, "Құдай" деген сөздің білдіретін нәрсе бар дегенге сенуге негіз береді, себебі ол сенбеуге болатын бір нәрсе бар деп есептейді. Пол Курц бұл көзқарасты әлсіз атеизм және агностицизм екеуімен де үйлесімді деп санайды. Дегенмен, Теодор Дранж нокогнитивизм мен агностицизмді ажыратады, агностицизмді теологиялық тілдің мағыналы екенін қабылдап, бірақ жеткіліксіз дәлелдерге байланысты оның шындығы немесе жалғандығы туралы пікір білдірмейтін ретінде сипаттайды.
Steven J. Conifer contrasts theological noncognitivism with positive atheism, which describes not only a lack of a belief in gods but furthermore denies that gods exist thereby giving credence to the existence of a concept of something for "God" to refer to, because it assumes that there is something understandable to not believe in. Paul Kurtz finds the view to be compatible with both weak atheism and agnosticism. However, Theodore Drange distinguishes noncognitivism and agnosticism, describing the latter as accepting that theological language is meaningful but being noncommittal about its truth or falsity on the grounds of insufficient evidence.