Шломо Аргов: Израиль дипломаты және 1982 жылғы Ливан соғысының себебі

Кіріспе

Израильдік дипломат (1929–2003)

Шломо Аргов (14 желтоқсан 1929 – 23 ақпан 2003) – израильдік дипломат. Ол Ұлыбританиядағы Израиль елшісі болған, оған жасалған қастандық 1982 жылғы Ливан соғысының бастауына себеп болды.

Ерте өмір және білім

Аргов 1929 жылы Иерусалимде, жеті буыннан бері сол қалада тұратын отбасында дүниеге келген. Жасөспірім шағында Хагананың элиталық күші – Пальмахқа қосылды. 1947-1948 жылдар аралығында Палестинадағы Азамат соғысында Сафед шайқасында жараланды. Израиль мемлекеті құрылғанда және 1948 жылғы Араб-Израиль соғысы басталғанда, Аргов Израиль қорғаныс күштеріне (IDF) қатарына қосылды. 1950 жылы әскери қызметін аяқтаған соң, 1952 жылы Джорджтаун университетінің Сыртқы істер мектебінен ғылым бакалавры дипломын алып, АҚШ-қа оқуға кетті. Оқу кезінде Израиль елшілігінде жарты күндік жұмыс істеп, болашақ әйелі Хавамен танысты. Кейін Ұлыбританияға оқуға барып, 1955 жылы Лондон экономика мектебінен халықаралық қатынастар бойынша магистр дәрежесін алды. 1959 жылы Аргов Израиль Сыртқы істер министрлігіне қызметке орналасып, Нигерияның Лагос қаласында бас консул болып тағайындалды (1960 жылы елші болды), содан кейін Ганадағы Израиль елшілігіне ауыстырылды. 1962 жылы Нью-Йорктегі Израиль консулдығында жұмыс істеді. 1965 жылы Сыртқы істер министрлігінде Америкалық бөлім директорының орынбасары болды, ал 1968 жылы Вашингтондағы Израиль елшілігінде қызмет атқарды. 1971 жылдан 1974 жылға дейін Мексикада елші болып жұмыс істеді, елге оралғаннан кейін Иерусалимдегі Сыртқы істер министрлігінің ақпарат жөніндегі бас директорының орынбасары болып тағайындалды. 1977 жылы Нидерландыдағы елші болып тағайындалып, 1979 жылға дейін қызмет етті. 1979 жылдың қыркүйегінде Премьер-министр Менахем Бегин оны Ұлыбританиядағы елші етіп тағайындады. Елшілік қызметін атқарган үш жыл ішінде ол "көбінесе жаулы Сыртқы істер министрлігі мен БАҚ алдында Израильдің мүддесін күшпен және анық түрде қорғады". Ол британдық яхудилердің жоғары құрметіне ие болды және еврей қауымдастықтарына жиі баратын. Тағы бір мәлімет бойынша, олардың саны төрт адам болған. WZ63 автоматтарымен қаруланған Хусейн Гасан Саид Арговты басқа оқ жаратты. Аргов қаза болған жоқ, бірақ ауыр жарақат алды. Оқиғадан кейін қаскөрушілер Лондондағы Ирак елшілігіне барып, қаруын қалдырды. Аль-Банна – Әбу Нидалдың туысы, Саид – иорданиялық, ал Аль-Росан – ирактық барлау қызметінің полковнигі еді. Арговтың күзетшісі Саидты атып өлтірді, ол да бас жарақаты алып, Аргов сияқты аман қалды. Екі қаскөруші жарақатсыз қашып кетіп, көп ұзамай Лондондағы пәтерде ұсталды. Олардың Набил Рамлауиді, Лондондағы ПЛО өкілін өлтіруді жоспарлап отырғаны анықталды. Сол кезде Израильде британдық қауіпсіздік қызметі жоспар туралы білген болуы мүмкін деген болжамдар айтылды. Ливерпульдің лорды Альтон Лордтар палатасында бұл мәселені көтергенде, үкіметтің пікір білдіруіне қол жеткізе алмады. Арговқа жасалған қастандық әрекетінен кейін екі күннен соң Израиль Ливанға басып кіру туралы шешім қабылдады. Израиль 6 маусымда Ливанға шабуыл жасады. Соғыс нәтижесінде Палестинаны азат ету ұйымы Ливаннан қуылды, бірақ қастандық жасағандар ПЛО мүшелері емес еді, ал олардың жетекшісі Әбу Нидал ПЛО сотынан қамауда өлім жазасын алған.

Argov was born in Jerusalem in 1929, to a family that had lived in Jerusalem for seven generations. As a teenager, he joined the Palmach, the elite force of the Haganah. During the 1947–48 Civil War in Mandatory Palestine, he was wounded in the Battle of Safed. When Israel was established and the 1948 Arab–Israeli War broke out, Argov joined the Israel Defense Forces (IDF). In 1950, he completed his military service and went to the United States to study, receiving a Bachelor of Science degree from the School of Foreign Service at Georgetown University in 1952. While studying, he worked part time at the Israeli Embassy, where he met his future wife Hava. Afterwards, he went to study in the United Kingdom, and received an MA in international relations from the London School of Economics in 1955. In 1959, Argov joined the Israeli Foreign Ministry, and was appointed consul general in Lagos, Nigeria (in 1960, he was ambassador), and was later transferred to the Israeli Embassy in Ghana. In 1962, he served at the Israeli consulate in New York City. In 1965, he became Deputy Director of the American Desk at the Foreign Ministry, and was posted at the Israeli Embassy in Washington in 1968. From 1971 to 1974, he served as ambassador to Mexico, and was appointed Deputy Director General for Information of the Foreign Ministry in Jerusalem when he returned. In 1977, he was appointed ambassador to the Netherlands, and served until 1979. In September 1979, he was appointed ambassador to the United Kingdom by Prime Minister Menachem Begin. During his three years as ambassador, he "forcefully and articulately put forward Israel's cause to a generally hostile Foreign Office and media". He was highly admired by British Jews, and often visited Jewish communities. There is another report giving the number of men as four. Armed with a WZ63 machine pistol, Hussein Ghassan Said shot Argov in the head. Argov was not killed, but he was critically injured. Following the attack, the assassins drove to the Iraqi embassy in London, where they deposited the weapon. Al Banna was Abu Nidal's cousin, Said a Jordanian, and Al Rosan an Iraqi intelligence colonel. The gunman, Said, was shot by Argov's bodyguard and also sustained serious head injuries and, like Argov, survived. The two uninjured assassins fled the scene but were arrested shortly afterwards in a London flat. It appeared that they were next planning to kill Nabil Ramlawi, the PLO representative in London. There was some speculation in Israel at the time that the British security services were aware of the plot. Lord Alton of Liverpool failed to draw the government into commenting on the speculation when he raised the issue in the House of Lords. The attempt on Argov's life triggered the Israeli decision to invade Lebanon two days later to rout Palestinian guerrilla bases. Israel invaded Lebanon on 6 June. The war saw the expulsion of the Palestine Liberation Organization from Lebanon, although the would be assassins were not members of the PLO, and their leader, Abu Nidal, had even been sentenced to death in absentia by a PLO court.

Кейінгі өмірі

Үш ай комада болғаннан кейін Аргов есін жиып, Израильге қайтарылды. Сол жерде ол Иерусалимдегі Хадаса ауруханасының реабилитациялық бөлімшесінде тұрақты науқас ретінде орналастырылды. Ол қозғала алмағанымен, саналы болып қалды және оған 15 минуттан газет беттері оқылды. Өзінің жағдайының толық ауырлығын сезінгенде ол үлкен қайғыға батты. Шамамен үш жылдан кейін ол толыққанды есін жоғалтып, соқыр болып қалды. Аргов өзіне жасалған шабуыл Ливан соғысын бастағанына қатты ренжіді. 1983 жылы ол Хадаса ауруханасындағы төсегінен досына төмендегі мәлімдемені диктовалды. Бұл мәлімдеме кейін "Хаарец" газетіне жеткізілді: "Егер соғысты жоспарлағандар осы әрекеттің ауқымын болжаған болса, онда біздің ең жақсы ұлдарымыздың жүздеген өмірін сақтап қалар еді. Олар құтқару әкелген жоқ. Израиль тек басқа амал қалмағанда ғана соғысқа баруы керек. Біздің әскерлеріміз тірі қалу үшін қажет болмаса, соғысқа бармауы тиіс. Біз соғыстан жалықтық. Ел бейбітшілік қалайды". Ол 21 жыл бойы параличпен ауырып, тұрақты түрде ауруханада жатты.