Кіріспе

Франк шежірешісі және дін қызметкері (893/4 – 966)

Флодоар Реймский (Flodoardus; 893/4 – 28 наурыз 966) – Каролинг империясының ыдырауынан кейінгі онжылдықтарда Батыс Франк мемлекетінде Реймс соборының дін қызметкері болған франк шежірешісі. Оның тарихи еңбектері Батыс Еуропа, әсіресе Франция тарихының Х ғасырдың басы мен ортасы үшін маңызды дереккөздер болып табылады.

Өмірбаян

Флодардың өмірі туралы мәліметтер көзі негізінен оның өзінің жазбалары ғана. Жергілікті дәстүр бойынша, ол Эпернейде дүниеге келген. Ол архиепископ Фульк құрған Реймс кафедралық мектебінде білім алған. Реймс қаласының жас каноны ретінде ол архиепископ Херивеус (900–922) және Сеулф (922–925) басқаруында, әсіресе собор скрипториумында маңызды қызметтер атқарды. 925 жылы Сеулф қайтыс болғаннан кейін Вермандо графы Герберт II өзінің төрт жасар ұлы Хьюді жаңа архиепископ етіп тағайындады. Флодар бұл бала сайлауына қатысудан бас тартты және оның лауазымы мен иелігінен айырылды. 931 жылы Реймс граф Герберттен король Рауль мен герцог Гю Ұлы басып алды, олар Хьюді қуғынға түсіріп, жаңа архиепископ Артольдтың сайлануын қадағалады. Флодар Артольд басшылығымен өз міндеттерін қайта атқарған сияқты. 936/937 жылдары ол Римге сапар шекті, мүмкін қажылыққа, онда Папа Лев VII-мен кездесті. 940 жылы Герберт Реймсті қайта басып алды, Артольдты тақтан түсіріп, ұлы Хьюді қайтадан билікке орнатты. Флодар епископтыққа жасалған бұл шабуылға канондық негізде қарсылық көрсетті; нәтижесінде Герберт оны тұтқынға алып, тағы да иелігінен айырды. 943 және 946 жылдар аралығында Флодар Артольдпен бірге король Людовик IV сарайында болған болуы мүмкін. 946 жылы Людовик Шығыс франк билеушісі Отто I көмегімен Реймсті басып алды. Хью тағы да тақтан түсірілді, ал Артольд қайтадан қызметке орналастырылды. Оның епископтыққа деген талабы ақырында Флодар қатысқан 948 жылғы Ингельхайм Синодында расталды. 951 жылы Флодар Оттоның Аахендегі сарайына жіберілді, онда ол Реймс шіркеуінің атынан мүлік дауына қатысты және шіркеуінің мүлкін басқаруға қатысқан сияқты. 963 жылы 70 жасқа толғанда канондық қызметінен зейнетке шығып, 966 жылдың 28 наурызында қайтыс болды.

Шығармалары

Флодор үш маңызды тарихи еңбек және кем дегенде екі шағын еңбек жазды. 922 жылы ол бүгінде «Анналдар» деп белгілі болған жылнамасын жазуды бастады және оны өмірінің көп бөлігінде жалғастырды. Флодор негізінен Батыс Франктиядағы маңызды саяси және әскери оқиғаларды баяндады, бірақ Отон империясы мен Италияға да қатысты ақпараттарды қосты. Ол сондай-ақ ғажайыптар мен басқа да табиғаттан тыс құбылыстарды да тіркеді. Флодор жылнамасын жыл сайын жазған сияқты көрінеді және мәтінін қайта қарағанына ешқандай дәлел жоқ. «Анналдар» Х ғасырдағы замандас хроникаларының саналы бірнешесінің бірі болып табылады және осы кезеңнен сақталған жалғыз маңызды Батыс Франк хроникасы болып табылады, сондықтан Флодордың еңбегі қазіргі тарихшылар үшін өте құнды. Флодордың «Реймс шіркеуінің тарихы» (Historia Remensis ecclesiae) Х ғасырдың ең көрнекті туындыларының бірі. Бұл еңбек Реймстің тарихын Ромул мен Ремнің заманындағы болжамды бастауына дейін баяндайды, бірақ негізінен 948 жылға дейінгі христиан дәуіріне назар аударады. «Епископтардың істері» (gesta episcoporum) жанрының көрнекті үлгісі болып табылатын бұл еңбек шіркеу епископтарының сериялық өмірбаяны түрінде жазылған. Флодор VI ғасырға дейін сонаралық епископтық архивке қол жеткізді және тарихының көп бөлігін түпнұсқа құжаттарға негіздеді, олардан үзінділер жасады немесе қайта көшірді. Оның архиепископ Гинкмардың 450-ге жуық хаттарының тұжырымдамалары ерекше құнды деп есептеледі. Флодордың поэзиялық шығармалары да тарихи тұрғыдан қызығушылық тудырады. 930 жылдары ол «Христостың жеңістері» (De triumphis Christi) атты эпикалық поэманы жазды, ол шамамен 20 000 тармақтан тұратын христиан тарихын баяндайды. Поэмада Мәсіхтің, шейіттердің, әулиелердің және папалардың жеңістері суреттеледі, бұл бұрынғы тарихи және агиографиялық әдебиеттердің кең ауқымына негізделген. Флодор 936/37 жылдары Римге сапар жасағанда осы еңбек үшін материал жинаған болуы мүмкін, ал мәтін Х ғасырдың басында қала мен папалар тарихына сирек куәлік етеді. Тарихшы кем дегенде екі шағын еңбек жазды. Бірі, бүгінде «Флотильданың көріністері» деп белгілі, 940 жылдардың басында Реймстегі үлкен саяси қақтығыс кезінде жергілікті қыздың әлемнен тыс көріністерін жазады. Тағы бір еңбек, қазір жоғалған, «Реймс шіркеуінің тарихында» да айтылады: Реймс соборының маңында болған және Мәриямға жатқызылған ғажайыптарды талқылау кезінде Флодор оларды бұрын жинап, өлеңге түсіргенін айтты. Флодордың еңбектері JP Migne (Patrologia Latina, vol. 135) басылымында толық жарияланды; «Анналдардың» ең жақсы қазіргі басылымы Филипп Лауэрдің 1905 жылғы басылымы. «Реймс шіркеуінің тарихы» жақында Мартина Стратманн (1998) «Monumenta Germaniae Historica» үшін қайта өңделді. Алайда, «Христостың жеңістері» атты еңбектің қазіргі басылымы жоқ және оны ең жақсысы Миньенің «Patrologia Latina» басылымында қарастыруға болады.