Иранның әйгілі дін ғалымы Махмуд Хашеми Шахруди өмірі мен қызметі
Mahmoud Hashemi Shahroudi
Махмуд Шахруди (1948-2018): Иран сот жүйесінің басшысы, консерватор саясаткер, және болашақ Иранның Жоғарғы көшбасшысы болуға үміткер. Әділет министрінің қызметін атқарды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иран аятолласы (1948–2018)
Iranian Ayatollah (1948–2018)
Иранның сот жүйесі басшысы лауазымына тағайындалғанда Шахруди: «Мен бұрынғы сот жүйесінен толық құлдырау мұра еттім», – деп мәлімдеді, бұл Мұхаммед Яздидің 10 жылдық қызметіне қатысты еді. Ол белгілі фундаменталист және даулы тұлға Саид Мортазавиді Иранның бас прокуроры етіп тағайындады. Кейін Мортазави сот жүйесі арқылы Хатаминің реформалық қозғалысына қарсы күрескенде, Шахрудиге режимнің консерваторлары Мортазавидің диссиденттерге қарсы зорлық-зомбылық әрекеттерін тоқтатуға немесе оны қызметтен алуға кедергі келтірді. 2011 жылдың шілдесінде Шахруди Жоғарғы көшбасшы Әли Хаменеидің тапсырмасымен Махмуд Ахмадинежад пен парламент арасындағы дауды шешу үшін арбитраж органына жетекшілік етті. Ол Әли Хаменеидің Иранның Жоғарғы Басшысы ретіндегі ықтимал мұрагері ретінде қарастырылды. Оның бұрынғы студенттерінің бірінің сөзіне сүйенсек, Шахруди Ирандағы шиит ғалымдарының ең байларының бірі саналған, ол экспорт-импорт бизнесінен көп миллион долларлық табыс жинаған. 2010 жылы ол өзін «Маржа» деп жариялады.
Upon accepting his position as the Head of Iran's Judiciary, Shahroudi proclaimed: "I have inherited an utter ruin from the previous judiciary," referring to Mohammad Yazdi's 10 years in office. He appointed Saeed Mortazavi, a well known fundamentalist and controversial figure, prosecutor general of Iran. Later when Mortazavi led the judiciary against Khatami's reform movement, Shahroudi was prevented by regime hardliners from stopping Mortazavi's violent acts against dissidents or removing him from power. In July 2011 Shahroudi was appointed by Supreme Leader Ali Khamenei to head an arbitration body to resolve an ongoing dispute between Mahmoud Ahmadinejad and the parliament. He was a favorite as one of the potential successors of Ali Khamenei as Supreme Leader of Iran. According to one of his former alleged students, Shahroudi was considered among the wealthiest of Shi'i scholars in Iran, having amassed a substantial multi million dollar revenue generating income from an export import business. In 2010, he declared himself a Marja'.
Ерте өмір
Аятолла Махмуд Хашеми Шахруди Ирактың Наджаф қаласында парсы текті ата-анасының отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Әли Хосейн Шахруди Наджаф семинариясында ғалым және мұғалім болған, ал Аятолла Махмуд Хашеми Шахруди семинарияға түсу алдында Наджафтың Алавие мектебінде бастауыш білім алған. Аятолла Хомейни және Мұхаммед Бакир әл-Садр.
Ayatollah Mahmoud Hashemi Shahroudi was born in Najaf, Iraq to ethnic Persian parents. His father, Ali Hosseini Shahroudi was a scholar and teacher at the Najaf seminary and Ayatollah Mahmoud Hashemi Shahroudi completed elementary schooling at Najaf's Alaviye school before going to seminary. Ayatollah Khomeini and Muhammad Baqir al Sadr
Иран революциясының жеңісіне дейін
1974 жылы аятолла Шахруди Ирактың Ислам Жоғарғы Кеңесімен байланысты саяси қызметі үшін Баас партиясымен түрмеге қамалған. 2011 жылдың шілдесінде Жоғарғы көшбасшы Али Хаменеи Шахрудиді президент Махмуд Ахмадинежад пен парламент арасындағы ағымдағы дауды шешу үшін төрелік органды басқаруға тағайындады. Ассошиэйтед Пресс агенттігінің мәліметінше, Шахруди басқарған бес мүшелі орган "үкімді жүргізуші жүйедегі кез келген реформаға қарсы тұратындарымен белгілі қатал топтардан" құралған.
In 1974, Ayatollah Shahroudi was imprisoned by the Ba'ath Party, due to political activities related to the Islamic Supreme Council of Iraq. In July 2011, Shahroudi was appointed by the Supreme Leader Ali Khamenei to head an arbitration body to resolve an ongoing dispute between president Mahmoud Ahmadinejad and the parliament. The five member body which Shahroudi headed is made up of "hard liners known for their opposition to any reforms within the ruling system", according to the Associated Press news agency.
Соттанушылық мансап
Аятолла Хаменеи Ислам Республикасының басшысы болғаннан кейін, Аятолла Язди Жоғарғы Сот төрағасы қызметін атқарды. Ол көп жыл бойы осы қызметте тұрды, содан кейін оның орнына Аятолла Шахруди келді.
After Ayatollah Khamenei became leader of the Islamic Republic, Ayatollah Yazdi served as the president of the Supreme Court. He remained in the post for many years before being replaced by Ayatollah Shahroudi.
Парламент мүшелерін айыптау
2001 жылы сот билігі бірнеше реформашы парламент мүшесін олардың депутаттық өкілеттіктерімен жасаған сөздері мен іс-әрекеттері үшін қудалады. Иран конституциясы парламент мүшелеріне қызмет мерзімі ішінде иммунитет береді және соттардың парламентте айтылған сөздері үшін депутаттарды сотқа тартуға құқығы жоқ. Оқиға Иран президенті Мохаммад Хатами мен Сот төрағасы Шахруди арасындағы қақтығысқа әкелді. Хатами жолдаған хатында соттардың депутаттарды қудалауына қарсылық білдіріп, бұл әрекеттің Иран Конституциясымен депутаттарға берілген саяси иммунитетке қайшы келетінін баса көрсетті. Бұл хатқа жауап ретінде Шахруди оны "күтпеген" деп сипаттады. "Конституцияға, заңдарға және сот тәжірибесінің қағидаларына сәйкес судьялар заңды түсіндіруде және үкім шығаруда тәуелсіз болғандықтан, ешкім – тіпті сот төрағасы да – судьяларға заңның түсіндірілуін таңуға құқығы жоқ", - деді Шахруди президент Хатамиге жолдаған хатында. Шахруди реформашыл депутаттарды "батыстыққа" ұмтылған журналистер мен басқа да либералдарды қорғау арқылы парламенттің беделін төмендеткені үшін сынады.
In 2001, the judiciary prosecuted several reformist members of parliament for speeches and activities they had carried out in their capacity as MPs. The Iranian constitution grants immunity to members of parliament during their tenure and the courts have no right to put MPs on trial for speeches given in parliament. The incident led to a major conflict between Iranian president Mohammad Khatami and Chief of Judiciary Shahroudi. In a letter, Khatami protested the courts' prosecution of MPs, insisting the act contravened the political immunity which the Iranian Constitution has provided for the deputies. The notice prompted Shahroudi to respond, calling Khatami's letter "a surprise." "Since judges, according to the Constitution and ordinary laws as well as the jurisprudential principles, are independent in their interpretation of the law and issuing verdicts, nobody not even the judiciary chief has the right to impose its interpretation of the law on judges," Shahroudi said in part of his letter to President Khatami. Shahroudi denounced reformist MPs, stating they weakened parliament by defending "westernized" journalists and other liberals.
Қылмыстық құқық бұзушылықты жою туралы заң жобасы
Қылмыстық жазаны жеңілдету туралы заң жобасы (парсыша: تعيين مجازات های جايگزين) – Иран сот жүйесінің парламентке ұсынған заң жобасы. Оның мақсаты – түрмеге қамау мен өлім жазасын білім беру семинарларымен және әлеуметтік жазалармен алмастыру. Бұл заң жобасы Шахрудидің қызмет еткен кезеңінде Иран сот жүйесі дайындаған ең маңызды заң жобаларының бірі саналады. Заң жобасына сәйкес, жазасы алты айдан кем түрме жазасы болатын барлық еңсергіш қылмыстар үшін түрме жазасы әлеуметтік жазалармен ауыстырылады. Бұл санатқа көлік, қоршаған орта, медициналық, отбасылық, мәдени және аң аулау саласындағы құқық бұзушылықтар жатады. Заң жобасында қылмыскерлердің сот жүйесі ұйымдастырған білім беру немесе дағдыны жетілдіру курстарынан өтуі талап етіледі. Заң жобасы 7–12, 12–15 және 15–18 жас аралығындағы кәмелетке толмағандар жасаған қылмыстарды да қарастырады. Бұл 1925 жылғы Иран қылмыстық кодексін еске салады. Заң жобасына сәйкес, енді кәмелетке толмағандарға өлім жазасы қолданылмайды. Заң жобасы діни оқу орындарындағы діни ғалымдармен бірнеше жыл бойы жүргізілген үздіксіз талқылаулардың нәтижесінде әзірленді. Заң жобасына сәйкес, 7–12 жас аралығындағы балалар жасаған қылмыстар жазаланбайды. 12–15 және 15–18 жас аралығындағылар үшін түрме жазасы міндетті оқу және білім беру бағдарламаларымен ауыстырылады. 15–18 жас аралығындағы жағдайларда, судья қылмыскердің ересек адам сияқты толыққанды дамығанына және қылмыстың қасақана және алдын ала жоспарланғанына сенген жағдайда ғана, кісі өлтіру сияқты қылмыстар үшін өлім жазасы қолданылады. Дегенмен, ақыл-ойы жетілмеген жасөспірімдер мен жастарды (18 жастан асқандарды) өлім жазасына кесуге болмайды. 2009 жылы заң жобасы Иран парламентінің сот комиссиясымен мақұлданды. Заң жобасы парламент пен сақшы кеңесінің мақұлдауынан кейін ратификацияланады. Шахруди Батыста 2002 жылы Иранда таспен жазалауға мораторий енгізгенімен танымал. Алайда, жаза әлі де қолданыста болып тұр, бұл 2006 және 2007 жылдардағыдай мораторийдің қайтадан күштен шығуы мүмкін екенін көрсетеді.
The Decriminalization Bill (Persian: تعيين مجازاتهای جايگزين) refers to a legal bill submitted by the Iranian Judiciary to the parliament. It aims at substituting imprisonment and execution by educational workshops and social penalties. The bill is considered one of the most important legal bills to have been prepared by the Iranian judiciary during Shahroudi's tenure. According to the bill, for all minor crimes, whose punishment is less than six months of imprisonment, imprisonment will be substituted with social penalties. This category of crimes include crimes related to traffic, environmental, medical, family, cultural and hunting offenses. The bill also demands that criminals undergo an educational or skill training course convened by the judiciary system. The bill also addresses the crimes conducted by minors in the three age categories 7–12, 12 15 and 15–18 years old. It is reminiscent to the Iranian criminal law of 1925. According to the bill, minors can no longer be executed. The bill is based on several years of continuous discussion with religious scholars at the seminaries. According to the bill, the crimes conducted by children of 7–12 years old are not punishable. For the 12 15 and 15 18 age ranges, imprisonment is replaced by mandatory training and education programs. For the age category of 15–18, execution is applied for crimes like murders if and only if the judge is confident that the criminals are mentally developed as adults and the crime is intentional and premeditated. However, both teenagers and young adults (older than 18) with low mental development, cannot be sentenced to death. In 2009, the bill was approved by the judiciary commission of the Iranian parliament. The bill will be ratified after the approval of the parliament and the guardian council. Shahroudi is most notable in the West for instituting Iran's 2002 moratorium on stoning as a form of capital punishment. The penalty remains on the books however, leaving open the possibility that the moratorium could again be overturned as it was in 2006 and 2007.
Иран адвокаттар алқасы туралы 2009 жылғы заң жобасы
2009 жылы Шахруди Иран парламентіне Иран адвокаттар алқасының тәуелсіздігін шектеуге бағытталған заң жобасын ұсынды. Бұл заң жобасына сәйкес, адвокаттар Иранның барлау министрлігінің бақылауында болады және олардың біліктілігі барлау қызметінің келісіміне байланысты болады.
In 2009, Shahroudi offered a bill to the Iranian parliament that targets the independence of Iran's Bar Association. According to this bill, lawyers will be watched by the Iranian ministry of Intelligence and their credentials depend on the approval of the intelligence service.
БАҚ-тың шектеулері
2009 жылы Шахруди Иран спутниктік телеарналарына қолжетімділікті шектеу және Ислам Республикасының көзқарасына қосылмаған спутниктік телеарналардың қызметкерлерін қудалауға бұйрық берді. Бұл арналарды қолдайтындар мен конституциялық принциптерге қайшы әрекет ететін интернет пайдаланушылары бес жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін.
In 2009, Shahroudi issued an order to restrict people's access to Iranian Satellite TV Channels and to prosecute staff of Satellite TV Channels whose opinion is not in line with that of the Islamic Republic. People who support these channels and Internet users who do not act according to the line of the constitution can be punished with up to five years of imprisonment.
Ауру және өлім
Шахруди 2017 жылдың мамыр айында ауруына байланысты Тегерандағы бір ауруханаға түсті. Иранның Жоғарғы көшбасшысы Әли Хаменеи сияқты басқа да бірқатар шенеуніктер оны аралады. Шахрудидің дәрігері оның жасалған операциясының себебін «әдетте кездесетін асқазан-ішек бұзылысы» екенін мәлімдеді. 2018 жылдың қаңтар айында Шахрудидің ұлы, ол емделуді жалғастыру үшін шетелге кеткенін, бірақ одан әрі емделу қай елде жүргізілетінін айтпағанын хабарлады. 4 қаңтар 2018 жылы «Hannoversche Allgemeine» газеті Шахрудидің Германияның Ганновер қаласындағы Халықаралық нейрология институтында екенін жариялады. Кейін жаңалық агенттіктері бұл ақпаратты растады және орталық жетекшісі Маджид Самиимен бірге Шахрудидің суреті жарияланды. Шахрудидің Германияда болуы көп сынға түсті. «Bild» газетінің бас бетінде «Иранда өлім үкімі шығарған судья, Германияда сәнді ем алуда» деген тақырып жарияланды. Осы наразылықтар мен сын-ескертпелерге байланысты Самии, ирандық дәрігер және хирург, BBC-дің парсы тіліндегі бөліміне сұхбат беріп, ол өзінің жұмыстан кеткендігіне байланысты бұл саясаттан хабары жоқ екенін мәлімдеді. Instagram-дағы бір жазбада «Кез келген медициналық көмек, пациенттің жынысы, нәсілі, сексуалдық бағдары, саяси көзқарасы немесе басқа да факторларына қарамастан көрсетілуі керек» деп жазылған. Наразылықтардың күшеюіне байланысты «Жасылдар» партиясының мүшесі және бұрынғы неміс парламент депутаты Волкер Бек Шахрудиге «кісі өлтіру» және «адамзатқа қарсы қылмыс» айыптарымен сотқа шағымдануға тырысты. Алайда, шағым толық қарастырылмады және Шахруди екі күннен кейін Германиядан кетіп қалды. Кейін ол сұхбатта, дәрігерлерді Германияға жіберуге өзі ынталандырғанын, бірақ ол оған қарсы болғанын айтты. «Bild» және «Hannoversche Allgemeine» газеттері Шахрудидің миында ісік болғанын хабарлады. 2018 жылдың 23 желтоқсанында бірқатар ирандық БАҚ Шахрудидің қайтыс болғанын хабарлады. Бірақ оның отбасы бұл ақпаратты растамады. Оның медициналық тобы Шахрудидің комада жатқанын және жазылуының үміті жоқ екенін мәлімдеді. Келесі күні сағат 22:04-те оның қазасы туралы ресми хабарланды. Ол 70 жаста болды. 26 желтоқсанда Тегеранда мемлекеттік жерлеу рәсімі өтті және ол Құмдағы Фатима Масуме мешітіне жерленді.
Shahroudi was admitted to a Tehran hospital in May 2017 due to illness. Some other officials, including the Iranian Supreme leader Ali Khamenei, visited him. Shahroudi's physician indicated that his surgery was for a "fairly common digestive disorder". In January 2018, Shahroudi's son announced that he had traveled abroad to continue the treatment but did not refer to the country in which the further treatment was sought. The Hannoversche Allgemeine newspaper reported on 4 January 2018 that Shahroudi was currently in the International Neuroscience Institute in Hannover, Germany. The news agencies then confirmed the news, a photo of Shahroudi was published along with Majid Samii, who heads the center. Shahroudi’s presence draw a lot of criticism in Germany. The mass circulation Bild daily’s front page headline Monday read: “Death judge in Iran, luxury patient in Germany.” At the same time, many Iranians from Germany resorted to the Neurology Clinic. So from these protests and criticisms made to Samii, a physician and surgeon in the Iranian brain, conducted an interview with the BBC Persian Department, claiming that he was not aware of the policy because of his departure. A poster on Instagram wrote that "Any medicine that treats a patient with sex, race, sexual orientation, politics, or any other component". With the rise of protests, Volker Beck, a Green Party member and former German MP, reportedly sued Shahroudi on charges of "murder" and "crimes against humanity." However, the complaint did not finally come to a close, and Shahroudi left Germany for two days in the territory two days later. He later announced in an interview that he had been insinuing doctors to Germany, and he himself had opposed it. Bild and Hannoversche Allgemeine newspapers have reported that Shahroudi had a brain tumor. On 23 December 2018, it was reported by some Iranian media outlets that Shahroudi had died. However, the news was not confirmed by his family. His medicine team announced that Shahroudi was in a coma and that there was no hope for his recovery. On 22:04 IST of the following day, his death was announced. He was 70. A state funeral was held on 26 December in Tehran and he was buried at Fatima Masumeh Mosque in Qom.
Сын
Шахруди бірқатар ирандық ғалымдар мен заңгерлерден сыни пікірлер алды. 2009 жылдың тамызында белгілі ирандық ғалым және ислам құқығының маманы Мұстафа Мохагех Дамад Шахрудиді сынап хат жазды.
Shahroudi received criticism from a number of Iranian scholars and lawyers. Mostafa Mohaghegh Damad, a well known Iranian scholar and expert on Islamic law, wrote a letter criticizing Shahroudi in August 2009.