Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эрик Сатидің фортепианоға арналған композициясы
Piano composition by Erik Satie
«Бюрократиялық сонатина» (Sonatine bureaucratique) – Эрик Сатидің 1917 жылы жазған фортепианоға арналған шығармасы. 1910-шы жылдардағы оның юмористикалық фортепиано музыкасының соңғы туындысы, бұл Сатидің бір ғана музыкалық шығарманы толық көлемде пародизациялауы: Муцио Клементидің Сонатина Op. 36 № 1 (1797). Орындалу кезінде шамамен 4 минутқа созылады. Сатидің осы шағын пастиште 18 ғасыр музыкасын заманауи және құрметсіздікпен қайта қарауы неоклассицизмнің маңызды алға басушысы деп есептеледі, бұл бағыт екі дүниежүзілік соғыс аралығындағы жылдары Батыс концерт залдарындағы музыкаға басымдық берді.
The Sonatine bureaucratique (Bureaucratic sonatina) is a 1917 piano composition by Erik Satie. The final entry in his humoristic piano music of the 1910s, it is Satie's only full scale parody of a single musical work: the Sonatina Op. 36 N° 1 (1797) by Muzio Clementi. In performance it lasts around 4 minutes. Satie's modern, irreverent reinterpretations of 18th Century music in this little pastiche have been hailed as a notable forerunner of Neoclassicism, a trend that would dominate Western concert hall music in the years between the World Wars.
Музыка және мәтіндер
Сатидің сонатинасы Клементидің үлгісінен де қысқа, ол 1917 жылдың шілдесінде жазылып, сол жылы жарық көрген. Композиция үш кішкентай бөлімнен тұрады, олардың соңғысында псевдо-дамушылық байқалады: осы бөлімнің бірінші жартысындағы мотивтер «даму бөлімі» арқылы немесе дамудың имитациясы ретінде басқа тәртіппен қайта ұйымдастырылады. Формальдық тұрғыдан алғанда, сонатина Сатидің ең айқын неоклассикалық композициясы болып табылады. Бұл оның ноталармен жазған ерекше фортепиано туындыларының бірі, ол классицизмге нақты сілтеме жасамаса, мұны істемес еді. Сатидің «Парадтың» сенсациялық табысынан кейін бірнеше ай өткен соң «неоклассикалық» композиция жазуы қызықты емес: Сати 1911 жылдан бері Стравинскиймен достық қарым-қатынаста болды, ал соңғысы 1913 жылы «Көктемнің құрбаны» (осы «Ресей балетімен» бірге тұңғыш рет орындалды) арқылы өзінің сенсациялық табысын қамсығаннан кейін, ол да неоклассицизмге бет бұрды – бірақ Стравинский үшін Сатидің сонатинасынан бұрын жарық көрген ерекше неоклассикалық композиция болған жоқ. Партитурада көңіл көтеруге арналған әртүрлі ескертулер бар: мысалы, соңғы бөлім түпнұсқадағы Vivace орнына «Vivache» деп аталады («vache» француз тілінде «сиыр» деген мағынаны білдіреді). Сати көңіл көтерудің кем дегенде бір бөлігін өзіне бағыттайды: Төменгі Бретаньнан шыққан «сұр саңырау» («құлақсыз саңырау»), соңғы бөлімнің бірінші тақырыбын құрайтын «перулік әуесін» ұсынған деп есептеледі, бұл – Сатидің өзі. Сонатинаны Сатидің 1911 жылы бастаған үш бөлімді соло фортепиано туындылары сериясын аяқтаған композициясы деп қарастыруға болады.
Satie's sonatina, even shorter than Clementi's example, was composed in July 1917 and published the same year. The composition is in three tiny movements, of which the last one exposes some pseudo development: the motifs of the first half of that movement are rearranged in another sequence by way of "development section", or rather as the imitation of development. From a formal point of view the sonatina is Satie's most outspoken neoclassical composition. It is one of the exceptional piano compositions he wrote down with bar lines, which he probably would not have done if not for making an explicit reference to classicism. That Satie would write a "neo classical" composition a few months after the succès de scandale of Parade is not so surprising either: Satie was on friendly terms with Stravinsky from 1911, and after the latter had had his own succès de scandale with The Rite of Spring in 1913 (premiered with the same Ballets Russes), he also moved towards neoclassicism – although for Stravinsky there was no distinct neoclassical composition published before Satie's sonatina. The partition is full of funny remarks: for example, the final movement is called "Vivache" instead of the original Vivace ("vache" being French for "cow"). Satie directs at least part of the fun at himself: the sourd muet ("deaf mute") from Lower Brittany, allegedly having provided the "Peruvian air" that forms the first theme of the last movement, is Satie himself. The sonatina can also be seen as the composition with which Satie concluded his series of "funny" three part solo piano compositions, which he had begun in 1911.
Премьера және қабылдау
Сати "Бюрократиялық сонатинасын" "достықпен" талантты жас пианист Джульетта Меровичке (1896–1920) арнады, ол 1917 жылғы 1 желтоқсанда Париждегі Саль-Хюйгенс залында оның алғашқы қоғамдық орындалысын өткізді. Альфред Кортоның шәкірті Мерович 1911 жылы Париж консерваториясында фортепианодан бірінші жүлдені жеңіп алды және француз музыкасының жақтаушысы болды. Ол бұрын Сатимен бірлесіп оның "Парад" балетінің концерттік премьерасын фортепиано төрт қолмен 1917 жылғы шілдеде өткізген, дәл сол айда ол осы сонатинасын жазды. Жазушы Жан Кокто оны "Пианиноны бағындырушы" деп атады, ал Les Six тобының мүшелері – Жермен Тайлеферре, Франсис Пуленк және Луи Дюри оған шығармаларын арнады. Меровичтің 24 жасында күтпеген өлімі (ішек ауруынан) француз музыкалық ортада зор қайғы тудырды. Пианист Марсель Мейер Сатидің соңғы жылдарында оның клавиатуралық музыкасын ең жақсы орындайтын орындаушысы ретінде Меровичтің орнын басты. Сонатинаны биограф Стивен Мур Уайтинг "Сатидің юмористикалық фортепиано музыкасының шыңы және соңы" деп атады. Ол аспап үшін жазған соңғы шығармалары – "Ноктюрндер" (1919) және "Премьер-менюет" (1920) – әлдеқайда салқын тонды болды. Сатидің алғашқы өмірбаяндары "Бюрократиялық сонатинаны" неоклассикалық музыканың белгісі деп мойындады, бірақ шығармаға әсер етпеді. Пьер Дэниел Темплиер (1932) оны кітабындағы ескертпеге қысқаша сипаттады, ал Ролло Х. Майерс (1948) оны "музыкалық жағынан ерекше емес, бірақ сәтті және қызықты емес пастиш" деп санады. Бірақ содан бері ол Сатидің ең көп орындалатын және жазылған шығармаларының біріне айналды.
Satie dedicated the Sonatine bureaucratique "with friendship" to the gifted young pianist Juliette Méerovitch (1896 1920), who gave its first public performance at the Salle Huyghens in Paris on December 1, 1917. A student of Alfred Cortot, Méerovitch won first prize in piano at the Paris Conservatoire in 1911 and was a vigorous champion of modern French music. She had previously teamed with Satie for the concert premiere of his ballet Parade in its piano 4 hands version in July 1917, the same month he wrote his sonatina. Author Jean Cocteau nicknamed her "The Piano Tamer" and future Les Six members Germaine Tailleferre, Francis Poulenc and Louis Durey dedicated works to her. Méerovitch's sudden death at 24 (from an intestinal ailment) was widely lamented in the French music scene. Pianist Marcelle Meyer would take Méerovitch's place as Satie's favorite interpreter of his keyboard music during his last years. The sonatina represents what biographer Steven Moore Whiting called "the culmination and also the end of Satie's humoristic piano music." His final compositions for that instrument, the Nocturnes (1919) and Premier Menuet (1920), were much more serious in tone. Satie's early biographers acknowledged the Sonatine bureaucratique as a precursor of Neoclassical music, but were otherwise unimpressed with the piece. Pierre Daniel Templier (1932) relegated it to a footnote in his book, while Rollo H. Myers (1948) thought it was "not remarkable musically except as a fairly successful but unexciting pastiche". Since then, however, it has become one of Satie's more frequently performed and recorded works.
Жазбалар
Фрэнк Глазер (Vox, 1968), Жан Жоэль Барбье (Universal Classics France, 1971), Альдо Чикколини (екі рет EMI үшін, 1971 және 1988), Джон Маккейб (Saga, 1974), Даниэль Варсано (CBS, 1979), Юдзи Такахаси (Denon, 1979), Вернер Бэртши (Ex Libris, 1981), Франс Клида (Forlane, 1982), Корделия Канабрава Арруда (Fermata, 1983), Паскаль Роже (London, 1984), Роланд Пёнтинен (Bis, 1986), Герхард Эрбер (Eterna, 1987), Анн Кеффелек (Virgin Classics Digital, 1988), Иткин Сеоу (Hyperion, 1989), Габриэль Таккино (Disques Pierre Verany, 1989), Питер Дикинсон (Conifer, 1992), Мишель Легран (Erato Records, 1993), Клара Кёрменди (Naxos, 1993), Боян Горишек (Audiophile Classics, 1994), Жан Пьер Арменго (Mandala, 1996), Олоф Хёйер (Swedish Society Discofil, 1996), Андреа Тедеско (New Tone Records, 1996), Жан Ив Тибоде (Decca, 2001), Марсела Роггери (Transart Live, 2005), Кристина Ариагно (Brilliant Classics, 2006), Стефани Маккаллум (ABC Classics, 2007), Йероен ван Веен (Brilliant Classics, 2016), Норико Огава (Bis, 2016).
Frank Glazer (Vox, 1968), Jean Joël Barbier (Universal Classics France, 1971), Aldo Ciccolini (twice for EMI, 1971 and 1988), John McCabe (Saga, 1974), Daniel Varsano (CBS, 1979), Yūji Takahashi (Denon, 1979), Werner Bärtschi (Ex Libris, 1981), France Clidat (Forlane, 1982), Cordélia Canabrava Arruda (Fermata, 1983), Pascal Rogé (London, 1984), Roland Pöntinen (Bis, 1986), Gerhard Erber (Eterna, 1987), Anne Queffélec (Virgin Classics Digital, 1988), Yitkin Seow (Hyperion, 1989), Gabriel Tacchino (Disques Pierre Verany, 1989), Peter Dickinson (Conifer, 1992), Michel Legrand (Erato Records, 1993), Klára Koermendi (Naxos, 1993), Bojan Gorišek (Audiophile Classics, 1994), Jean Pierre Armengaud (Mandala, 1996), Olof Höjer (Swedish Society Discofil, 1996), Andrea Tedesco (New Tone Records, 1996), Jean Yves Thibaudet (Decca, 2001), Marcela Roggeri (Transart Live, 2005), Cristina Ariagno (Brilliant Classics, 2006), Stephanie McCallum (ABC Classics, 2007), Jeroen van Veen (Brilliant Classics, 2016), Noriko Ogawa (Bis, 2016).